Кіріспе

Мексикалық жазушы

Ксавье Виллауррутия и Гонсалес (27 наурыз 1903 – 25 желтоқсан 1950) – мексикалық ақын, драматург, аудармашы және әдеби сыншы. Оның ең белгілі туындылары – 1953 жылы жарық көрген «Poesía y teatro completos» жинағына енген «Autos profanos» атты қысқа театрлық драмалары.

Өмірбаян

Ксавье Виллауррутия 1903 жылы Мексика қаласында дүниеге келген. Ол Escuela Nacional Preparatoria (Ұлттық дайындық мектебі) және Escuela de Jurisprudencia (Құқықтану мектебі) -де оқыды. Сол кезде ол жазуға деген құштарлықты сезініп, өмірін әдебиетке арнауға шешім қабылдады. 1928 жылы ол "Групо де лос Контемпоранеос" (Замандастар) тобына қосылды. 1935 жылы Йель университетінде театрды оқу үшін Рокфеллер қорынан стипендия алды. 1937 жылы Мексикаға оралғаннан кейін, ол жергілікті "Letras de Mexico" газетінде жұмыс істеді. Виллауррутия кейін Мексикадағы алғашқы тәжірибелік театрды құрды. Салвадор Новомен бірге 1927 жылы "Ulises" журналын іске қосты, онда 1928 жылы "Dama de corazones" (Жүректің ханшайымы) романы жарияланды.

Ерекше еңбектері

Виллауррутияның ең танымал туындыларының қатарында 1926 жылы жарық көрген «Рефлекс» және 1933 жылғы «Ноктурнос» поэзиялық шығармалары бар. Виллауррутияның шығармалары оның кейінгі поэзиясында көңіл көтерерлік азаяды: 1938 жылғы «Nostalgia de la muerte» (сөзбе-сөз мағынасында «Өлімге деген сағыныш») және 1941 жылғы «Décima muerte» («Оныншы өлім» деген мағынада). Бұл өзгеріс Еуропадағы күрделі жағдайлардың, соның салдарынан Екінші дүниежүзілік соғысқа ұласқан жағдайлардың ықпалынан болды ма, әлде Виллауррутияның жасы ұлғайғандықтан болды ма, әзірге белгісіз. Виллауррутияның өлім тақырыбына ден қоюы 1941 жылғы «Invitación à la muerte» пьесасымен шешілді, оның атауы сөзбе-сөз «Өлімге шақыру» деп аударылады (осы пьесаның тарихы мен талдауын баяндаған доктор Реймонд Марион Уоткинстің кітабына «Әдебиеттер» бөлімінде сілтеме жасалған. Уоткинс бұл пьесаның Уильям Шекспирдің «Гамлет» пьесасының драматургиялық элементтерінен күшті әсер алғанын көрсетеді). Виллауррутияның соңғы жарияланған еңбегі 1953 жылы, оның өлімінен кейін «Poesía y teatro completos» жинағы ретінде жарық көрді, онда оның «Autos profanos» атты шағын театрлық драмалары да кірді. Американдық жазушы Элиот Вайнбергер «Nostalgia de la muerte» туындысын ағылшын тіліне аударды.

Санаткерлік талдау

Ксавье Виллауррутия Рамон Лопес Веларде және басқа да көптеген мексикалық ақындардың туындыларымен күшті ықпалда болды.

Мұра

Ол көптеген ақындарға, Октавио Пасқа (оның шәкірті болған) және Али Чумасероға зор ықпал етті. 1955 жылдан бері Мексикада жарияланған әдеби туындыларға арналған Хавьер Виллауррутия сыйлығы беріліп келеді, оны жазушылар қазылар алқасы таңдайды. 1991 жылдан бері бұл сыйлықты Ұлттық мәдениет және өнер кеңесі демеушілік етеді.

Сілтемелер

"Columbia Electronic Encyclopedia" энциклопедиясының 6-шы басылымы. Виллауррутияның "Invitación a la Muerte" туындысы туралы толық ақпарат алу үшін, доктор Реймонд Марион Уоткинстің "Эльсинореден Мексика қаласына дейін: Шекспирдің "Гамлетінің" Ксавье Виллауррутияның "Invitación à la Muerte" шығармасындағы кең таралғандығы" атты еңбегін қараңыз. Бұл еңбек 2008 жылы Германияның Саарбрюкен қаласында VDM Verlag баспасынан шыққан. Доктор Уоткинстің кітабында Виллауррутияның 1935–1936 жылдары Йель университетінің драма мектебінде оқығандығы туралы мол құжаттама келтірілген, бұл Виллауррутияның туған Мехико қаласынан тастап кеткен жалғыз жағдай.