Кіріспе

Батыс жағалаудағы Израиль қонысы

Офра – Израильдің Солтүстік Батыс жағалауында орналасқан израильдік қоныс. Иерусалим мен Наблус арасындағы басты жол (60-тар жолы) бойында орналасқан және Мате Биньямин аймақтық кеңесінің қарауында. 2016 жылы халық саны құрады. Халықаралық қауымдастық Батыс жағалаудағы израильдік қоныстарды халықаралық құқық бойынша заңсыз деп санайды. Адам құқықтары жөніндегі "Бетселем" ұйымының мәліметінше, Израиль мемлекетінің өзі Офра азаматтық қонысының көп бөлігі жеке меншік палестиналық жерге салынғанын мойындайды, бұл Израиль заңдарына сәйкес құқыс бұзушылық болып табылады. 2016 жылдың тамызында әскери басқарушы Израильдің Жоғарғы сотына 45 дунамдық Офраның үлкен бөлігінің, оккупациядан бұрын палестиналықтардың жеке меншігінде болған жерлерге, соның ішінде "қоныстың ортасында орналасқан" аудандарға салынғанын мойындады. Жоғарғы соттың осы аудандағы израильдік үйлер заңсыз деп шешім қабылдағаннан кейін мемлекет бұл жерді палестиналық жеке меншік иелеріне қайтару мақсатында қадамдар жасады. Амона қонысын сәтті бұзғаннан кейін Сильвад қаласының әкімі Абдул Рахман Салех Офра жер иелері атынан ізраильдік қоныс салушыларды шығарып алу мақсатында Жоғарғы сотқа шағымдануға ниетті екенін мәлімдеді. Ол сол жерде Иорданияның әскери базасы болғанын ескеріп, израильдік әскерлердің болуын қабылдады.

Атауы

Офра есімі ежелгі Офра қаласының құрметіне қойылған, ол Еврей Библиясында екі рет айтылады (Ешуа 18:23; 1 Самуил 13:17). Офра қазіргі Тайбехпен теңестіріледі, ол шығысқа қарай бірнеше шақырым жерде орналасқан христиандық ауыл.

География

Офра Израильдің Батыс жағалауындағы кедергінің шығысында, шамамен Жасыл сызықтан 25 шақырым және Иерусалимдегі Жасыл сызықтан солтүстікке қарай 20 шақырым жерде орналасқан.

Қару-жарақтар

1997 жылы Амона бекеті Силвад, Дейр-Жарир және Тайбе ауылдарының тұрғындарына тиесілі жеке меншіктегі жерлерде құрылды. 2006 жылы Амона бекеті зорлық-зомбылыққа толы қақтығыстармен эвакуацияланды. Соңында мемлекет бекетті бұзудан бас тартты. 2013 жылдың тамызына дейін еврей тұрғындары палестиналық иелерінен бес жер учаскесін сатып алғаннан кейін мәселе даулы күйінде қалды. 2017 жылдың ақпанында Израиль үкіметінің бұйрығымен Амона бекеті эвакуацияланды.

Экономика

Офраның климаты вишня, нектарин, киви, жүзім және зәйтүн өсіруге қолайлы. Ауыл шаруашылығының басқа салаларына бал және құс шаруашылығы кіреді. Жақын жердегі өнеркәсіптік аймақта ағаш өңдеу және дәнекерлеу жұмыстарын жасайтын шағын жеңіл өндіріс шеберханалары бар. Израиль Жоғарғы Сотының шешімі бойынша, мемлекеттік қаражатқа салынған Офрадағы қоқыс полигоны палестиналық жерде орналасқан. Оның салынуына дейін Офраның сарғыш сулары үш он жыл бойы жергілікті өзендерге құйылып, Тау суының қорына зиян келтірді. Палестиналық жер иелері "Еш-Дин" ұйымы арқылы Израильдің Жоғарғы Сотына арыз түсірді. Полигонды заңдастыру үшін Израиль полигон салынған палестиналықтардың жерін иемденуі керек. Бірақ бұл шара оның жанындағы палестиналық ауылдардың қоқысын шығару қажеттіліктерін қамтамасыз етуді талап етеді, бұл оның сыйымдылығынан асып түседі. Мәселені шешу үшін түрлі ұсыныстар көтерілді. Мемлекет Ein Yabrud ауылының тұрғындарын полигонға қосуды қарастырып жатыр, себебі оларда қоқысты тиісінше өңдеуге мүмкіндік жоқ, бірақ олар бұл идеяға қарсы. Олардың атынан әрекет ететін адвокат Майкл Сфардтың пікірінше, мемлекет палестиналық ауыл тұрғындарынан жерді жалға алу туралы келісімге келуі, палестина-израиль бірлескен су комитетімен келісім жасауы және жағдайды заңдастыру үшін қажетті құрылыс рұқсаттарын алуы керек. Ол мұндай нәтижеге қол жеткізу қиын деп санайды.

Білім

Бүгінде балабақшалар, бастауыш мектептер, қыздар жоғары мектебі (Ulpana Ofra, 1986 жылы құрылған), мидраша (Midreshet Shuva) және далалық мектеп (биология және қоршаған ортаны зерттеуге арналған арнайы мектеп) бар. Далалық мектеп аймақтың жануарлар дүниесі мен ежелгі ауыл шаруашылығының тұрақты көрмесін ұсынады. Офрада сонымен қатар Гвиват Цви ауданына жақын орналасқан қорықта құстарды бақылау орталығы да бар.

Халықаралық құқық бойынша мәртебесі

Израильдің барлық елді мекендері сияқты, Офра да халықаралық құқық бойынша заңсыз деп есептеледі. Халықаралық қауымдастық Израильдің оккупацияланған аумақтардағы қоныстарын Төртінші Женева конвенциясының оккупациялық биліктің азаматтық халқын оккупацияланған аумаққа көшіруге тыйым салатын қағидасын бұзады деп санайды. Израиль үкіметтерінің позициясы бойынша, барлық ресми рұқсат алған қоныстар толыққанды заңды және халықаралық құқыққа сәйкес келеді. Израиль үкіметі Палестина аумақтары оккупацияланған аумақ емес деген пікірмен келіспейді, сондықтан Төртінші Женева конвенциясының заң жүзінде қолданылуын мойындамайды, бірақ гуманитарлық мәселелерде оның ережелерін де-факто басшылыққа алатынын, олардың қандай екенін нақты көрсетпестен мәлімдейді. Бұл көзқарас Халықаралық сот, Халықаралық Қызыл Крест комитеті және Біріккен Ұлттар Ұйымының органдары тарапынан қабылданбады.

Израиль заңына сәйкес мәртебесі

2003 жылғы Сассон есебі Израиль заңына сәйкес, белгілі бір елді мекеннің заңдылығын анықтау критерийлерін енгізді. 2007 жылдың маусым айында Haaretz газеті Офрадағы 600 ғимараттың 179-ы Израиль әкімшілігі тарапынан заңсыз деп танылғанын хабарлады. Офра палестиналықтардың жеке меншігіндегі жерге салынған. Yesha кеңесі Б'Тселемді еврейлерді өз жерлерінен шығарып алуға тырысып жатыр деп айыптады, бұл ұйым "елді мекендерге зиян келтіру үшін ешқандай құралдан – тіпті жалғаннан да тартынбайды" деді. 2009 жылы Haaretz газеті жариялаған құпия деректер базасы Офраның көбінесе палестиналықтардың жеке жерлерінде, рұқсатсыз салынғанын растады. 2011 жылдың қыркүйегінде Израиль үкіметі бұл елді мекенді кері күшпен заңдастыру жоспарларын жасады. Офраның қоршау заборлары палестиналық Дейр Диван және Сильвад ауылдарына тиесілі кең аумақтарға рұқсатсыз орнатылған. IDF рұқсаттардың жоқтығын растады және 2012 жылға дейін қоршауды Офраға жақын жерге қайта құруға міндеттенді. Осы ауыл шаруашылығы жерлерінен жоғары сапалы топырақ жүйелі түрде елді мекендерді салу үшін "ұрланып" жатыр. Елді мекенге жақын орналасқан, Иерусалим аудандық сотында жеңіске жеткен палестиналық Шехадех отбасына тиесілі үй әлі күнге дейін Офраның үйленген ерлері үшін ешива ретінде пайдаланылуда және сот шешімі шыққаннан кейін 10 күн өткен соң IDF оны елді мекенге пайдалану үшін тартып алды. 2008 жылы сотқа берілген шағымның нәтижесінде, 2015 жылдың 9 ақпанында Израильдің Жоғарғы соты Офрадағы 9 үйдің палестиналық құқық бойынша жерде тұрғаны үшін бұзылуын бұйырды. Үкіметке тұрғын үйлерді бұзуға екі жыл берілді. Полиция 2017 жылдың 28 ақпанында Израильдің Жоғарғы сотының бұйрығымен бұзылуға тиіс тоғыз Офра үйінен қоныс аударушылар мен наразылық білдірушілерді эвакуациялауды бастады.