Париж қаласындағы «Концерт рухы» сериясы (1725-1790)
Concert Spirituel
Париж қаласында 1725-1790 жж. өткен «Concert Spirituel» – алғашқы қоғамдық концерттер циклі. Дінмұқаси мерекелерде сакрал музыка мен аспаптық туындылар орындалды.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1725–90 жылдар аралығында Парижде өткен қоғамдық концерттер сериясы.
1725–90 series of public concerts in Paris
the concert series
«Концерт Спиритуал» – құрылған алғашқы қоғамдық концерттер серияларының бірі. Концерттер 1725 жылы Парижде басталып, 1790 жылы аяқталды. Кейіннен осы атаумен концерттер немесе концерттер сериясы Париж, Вена, Лондон және тағы да басқа қалаларда ұйымдастырылды. Бұл серия Пасхалық екі апталық кезеңде және басқа да театрлардың (Париж операсы, «Comédie Française» және «Comédie Italienne») жабық тұрған діни мерекелерде көңіл көтеру мақсатымен құрылды. Бағдарламалар қасиетті хор туындылары мен виртуоздық аспаптық шығармалардың үйлесімінен тұрды. Көп жылдар бойы концерттер Туильри сарайындағы әсем безендірілген «Salle des Cent Suisses» (Жүз швейцар гвардиясының залы) залында өтті. Концерттер кешкі сағат алтыда басталып, көбінесе жақсы жағдайдағы буржуазия, төменгі аристократия және шетелдік қонақтар қатысты. 1784 жылы концерттер Туильридегі бұрынғы үлкен опера театры болған «Salle des Machines» сахнасына көшірілді, ал 1790 жылы, патша отбасы Туильриде қамауда болған кезде, Париж театрында өтті.
The Concert Spirituel was one of the first public concert series in existence. The concerts began in Paris in 1725 and ended in 1790. Later, concerts or series of concerts with the same name occurred in multiple places including Paris, Vienna, London and more. The series was founded to provide entertainment during the Easter fortnight and on religious holidays when the other spectacles (the Paris Opera, Comédie Française, and Comédie Italienne) were closed. The programs featured a mixture of sacred choral works and virtuosic instrumental pieces, and for many years took place in a magnificently decorated Salle des Cent Suisses (Hall of the Hundred Swiss Guards) in the Tuileries Palace. They started at six o’clock in the evening and were primarily attended by well to do bourgeois, the lower aristocracy, and foreign visitors. In 1784 the concerts were moved to the stage area of the Salle des Machines (an enormous former opera house in the Tuileries), and in 1790, when the royal family was confined in the Tuileries, they took place in a Paris theater.
Бастапқы сериясы (17251790)
Алғашқы концерт 1725 жылғы 18 наурызда өтті. Делаландтың екі мотеті және Кореллидің Рождестволық концерті орындалды. Серияны бірнеше директор-кәсіпкерлер басқарды, олар Париж операсының (Académie Royale de Musique) музыканы көпшілік алдында орындау монополиясынан ерекшелік алу үшін лицензиялық төлем төледі. Бірінші директор – композитор және шахмат шебері Франсуа Андре Даникан Филидордың ағасы Анн Даникан Филидор. Филидор екі жылдың ішінде банкротқа ұшырады. Оның ізбасарлары Пьер Симар және Жан Жозеф Море (1728–1733) операцияны «француз концерттері» сериясымен кеңейтті, бірақ олар да сол бақытсыз тағдырға ұшырады. Бұл алғашқы концерттер скрипкашы Жан-Мари Леклердің мансабын қалыптастыруға көмектесті. Олардың орнын ешкім алмастырмағандықтан, серияны келесі он төрт жыл бойы (1734–1748) Académie Royale de Musique басқарды. Осы кезеңде француз композиторларының шығармалары (әсіресе Мишель Ришар Делаланд, Море және Жан Жозеф де Мондонвиль) басымдық алды, бірақ итальяндық шығармалар да толығымен жойылған жоқ. Серия ақыры табысты болды, себебі Академия лицензиялық төлем төлеуге міндетті болмады, бірақ жалпы алғанда бұл тұрақтандыру кезеңі болды. Екі жаңа кәсіпкер, Жозеф Николас Панкрас Ройер және Габриэль Капперан (1748–1762) артықшылықты сатып алып, концерт залын қайта безендірді, оркестр мен хордың құрамын ұлғайтты және байлық табуға кірісті. Олар жаңа және бұрынғы француз шығармаларын орындауды жалғастырды, сонымен қатар ең танымал итальяндық әншілерді де ұсынды. 1755 жылдан бастап француз мәтіндері бар ораториялар енгізіліп, танымал болды. Серия тез арада табысқа жетті. 1762 жылы ықпалды корольдік шенеунік Антуан Довернь Ройердің әйелін, күйеуінің 1755 жылғы өлімінен кейін басқарған операциясынан шығарып тастады. Довернь және оның серіктестері 1773 жылға дейін концерттерді басқарды. Мотеттер сайысын қосу және скрипкашылардан басқа аспаптық виртуоздың ұсынысын кеңейту арқылы халықтың қызығушылығы оянды. Концерттер табысты болғанымен, Довернь концерттерден бас тартты. Оның нәтижесінде Академия оны Пьер Гавиниес, Симон Ле Дюк және Франсуа Жозеф Госекпен (1773–1777) алмастырды. 1777 жылдан бастап Концерт-спиритуалды соңғы және ең даңқты директоры Жозеф Легрос басқарды. Париж операсының жұлдызды әншісі Легрос концерттерді 1790 жылы Франция революциясымен аяқталғанға дейін басқарды. Ол Еуропаның ең танымал орындаушыларын шақырып, репертуарды жаңартты, 17 ғасырдың ұлы мотеттерін алып тастап, олардың орнына Иоганн Кристиан Бах, Вольфганг Амадей Моцарт (1778 жылғы Париж симфониясы), Жозеф Гайдн және басқалардың шығармаларын қосты. Легрос тіпті Моцарттың No. 31, K. 297 ре мажордағы симфониясы сияқты жаңа шығармаларға тапсырыс берді. Соңғы концерт 1790 жылғы 13 мамырда өтті.
The first concert took place on March 18, 1725. Two of Delalande's motets and Corelli's Christmas Concerto were performed. The series was managed by a succession of director entrepreneurs, who paid a license fee in order to obtain a royal privilege which granted them an exception to the monopoly on public performance of music held by the Paris Opera (Académie Royale de Musique). The first director was Anne Danican Philidor, brother of the composer and chess master François André Danican Philidor. Philidor went bankrupt within two years. His successors, Pierre Simart and Jean Joseph Mouret (1728–1733), expanded the operation with a series of "French Concerts," but met the same unhappy fate. These early concerts helped to establish the career of violinist Jean Marie Leclair. Because no one was willing to take their place, the series was administered by the Académie Royale de Musique for the next fourteen years (1734–1748). During this period, the works of French composers (particularly Michel Richard Delalande, Mouret, and Jean Joseph de Mondonville) were favored, although Italian works were never entirely absent. The series was finally profitable because the Académie did not have to pay the license fee, but in general this was a period of stagnation. Two new entrepreneurs, Joseph Nicolas Pancrace Royer, and Gabriel Capperan (1748–1762), purchased the privilege, redecorated the concert hall, augmented the size of the orchestra and chorus, and set out to make their fortunes. They continued to perform new and existing French works, but also presented the most famous Italian singers. Beginning in 1755, oratorios with French texts were introduced and became popular. The series was soon profitable. In 1762 a well connected royal functionary, Antoine Dauvergne, forced Royer's widow out of the operation she had run since her husband's death in 1755. Dauvergne and various associates managed the concerts until 1773. The interest of the public was excited by adding a motet competition and by expanding the presentation of instrumental virtuosi beyond violinists to include masters of wind instruments. Although the concerts remained profitable, Dauvergne abandoned the concerts. As a result, the Académie replaced him with Pierre Gaviniès, Simon Le Duc and François Joseph Gossec (1773–1777). From 1777 the Concert Spirituel was directed by Joseph Legros, its last and most brilliant director. Legros, a star singer at the Paris Opéra, managed the concerts until they came to an end in 1790 with the French Revolution. He attracted the most famous performers in Europe and renewed the repertoire, eliminating 17th century grand motets and replacing them with works by Johann Christian Bach, Wolfgang Amadeus Mozart (the Paris Symphony in 1778), Joseph Haydn, whose symphonies were on nearly every program, and others. Legros even commissioned new works for the series, such as Mozart's Symphony No. 31 in D Major, K. 297. The final concert took place on 13 May 1790.
XIX ғасыр
Наполеон дәуірінде Парижде "Рухани концерттер" деген атпен концерттер өткізілді, әсіресе 1805 жылдан кейін Францияда діни сезімдер қайта жанданды. Тіл қайта орналасу кезеңінде (1814–1830) Théâtre Italien және Académie Royale de Musique жылына 6-9 "Рухани концерт" ұйымдастырды, бірақ тек Ұлы аптада ғана. Олар 1828 жылы құрылғаннан кейін көп ұзамай Société des Concerts du Conservatoire-де үнемі өткізілетін шараға айналды және 19 ғасырдың көп бөлігінде осылай болды. Олар көбінесе белгілі солистердің қатысуымен қайырымдылық концерттері ретінде ұйымдастырылды; мысалы, 1828 жылы Шарль Валентин Алкан үш "Рухани концерттің" бірін өткізді.
During the Napoleonic era concerts were occasionally held in Paris under the title "Concerts Spirituel", particularly after 1805 as religious feeling revived in France. During the Restoration (1814–1830), the Théâtre Italien and Académie Royale de Musique gave 6 to 9 Concerts Spirituels per year, but only during Holy Week. They became a regular feature at the Société des Concerts du Conservatoire shortly after it was founded in 1828, and remained so for most of the nineteenth century. They were frequently performed as benefit performances featuring notable soloists; for example, Charles Valentin Alkan led one of the three Concerts Spirituels in 1828.
ХХ ғасыр
1988 жылы барокко музыкасы саласындағы маман Герве Нике XVIII ғасырда жазылған француз музыкасының репертуарын сол заманғы аспаптарда орындау мақсатында Le Concert Spirituel атты ерте музыкалық ансамбль құрды.
In 1988 Hervé Niquet, a specialist in Baroque music, founded an early music ensemble called Le Concert Spirituel in order to perform the repertoire of French music composed in the eighteenth century on period instruments.