Кіріспе

Вроцлавтың тарихи бөлігі, Польша

Кафедралы арал (Остров Тумский, Dominsel) – Польшаның оңтүстік-батысындағы Вроцлав қаласының ең көне бөлігі. Бұрын ол Одер өзенінің салалары арасындағы арал (ескі поляк тілінде: ostrów) болған. Бүгінде қаланың танымал туристік орны болып табылады. Вроцлавтағы Кафедралы арал – Еуропадағы шамшырақтардың газбен жарықтандырылатын көше шамдарын әр кеш жағатын сирек қалған орындардың бірі.

Тарих

Археологиялық қазбалар көрсеткендей, Кафедральді аралдың батыс бөлігі, Сент-Мартин шіркеуі мен Киелі Крест арасындағы, ең алғашқы қоныстанған аймақ болды. Бірінші ағаш шіркеу (Сент-Мартин) 10 ғасырда салынған, және өзен жағалауында салынған қорғаныс қабырғаларымен қоршалған. Сол кезде аралда шамамен 1500 адам тұрған. Кафедральді аралдағы алғашқы құрылыстар 10 ғасырда Пиаст әулетімен салынды және ағаштан жасалған. Алғашқы берік материалдан салынған ғимарат – 11 ғасырдың басында бенедиктин монахтары салған Сент-Мартин капелласы. Ұзақ өтпей, кішкентай шіркеудің орнына алғашқы собор салынды. Діни ғимараттар Кафедральді аралда пайда болды, себебі 1000 жылғы Гнезненьо конгресінде Вроцлавта епископтық құру туралы шешім қабылданды. 1163 жылы Болеслав I Биік, қуғыннан оралғаннан кейін, елді мекенге шабуыл жасады. Аймақты бақылауға алғаннан кейін және Силезиядағы саяси жағдайдың тұрақталатынын күткеннен кейін, ол Кафедральді аралды жаңа астанасы ретінде таңдады. Ол ағаш қорғаныс қабырғаларын кірпішпен ауыстырып, римдік стильдегі резиденция салдырды. 1315 жылы Кафедральді арал шіркеуге сатылды. Арал діни билікке бағынбағандықтан, Вроцлавта заң бұзғандар оны паналау орны ретінде жиі пайдаланды. Аралдың ерекше мәртебесін көрсететін қызықты ереже – ер адамдарға кез келген бас киім киюге тыйым салу еді, бұл тіпті осы кішкентай «церковьтік мемлекеттің» шекаралық бағанасынан тыс, Тумски көпірінде де қолданылды (заң патшаларға да қатысты). 1503-1538 жылдары Николай Коперник Кафедральді аралдағы Қасиетті Кресттің коллегиялық бөлімінің каноны болды. 1766 жылы Кафедральді аралда Джакомо Казанова Бастиани әкесінің үйінде тұрды. 19 ғасырда Кафедральді аралды материктік Бреслаумен байланыстырған Бреслау ордысы жабылды, соның салдарынан ол толыққанды арал болмай қалды.