Төрешіге гүлдер: 1936 жылғы қылмыстық роман

Кіріспе

1936 жылы Марджери Аллингемнің романы.

«Судьяға гүлдер» – Марджери Аллингемнің қылмыс романы, алғаш рет 1936 жылдың ақпанында Ұлыбританиядағы Лондон қаласындағы «Хайнеманн» баспасы және АҚШ-тағы Нью-Йорк қаласындағы «Doubleday, Doran» баспасынан жарық көрді. Бұл құпия Альберт Кампионның, оған оның ашушаң үй қызметшісі Магерсфонтейн Лэгг көмектескен, жетінші романы.

Сюжетке кіріспе

Бұл оқиға 1911 жылы Лондондағы маңызды баспа үйінің иелері – Барнабас отбасының бір мүшесінің тағысы жоғалғаннан басталады. Бастапқы тергеуден кейін, құпия көп ұзамай жұртшылықтың назарынан шығып, қалған туыстары отбасылық бизнесті жалғастырады. Жиырма жыл өткен соң, сол отбасының тағы бір мүшесі із-түзсіз жоғалады, сонда Альберт Кампион, отбасының досы, жоғалып кеткен туысын табу үшін шақырылады. Енді жоғалған туысы өлтірілген күйде табылады. Күдік ең кіші Барнабас туысына түседі, ол сонымен қатар қайтыс болған адамның әйеліне ғашық екен. Кампион нағыз қылмыскерді табу үшін Барнабас отбасының тарихын терең зерттеуі керек, бірақ ол күткеннен гөрі әлдеқайда көп нәрсеге тап болады.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Барнабас отбасы құпиялылықпен таныс, негізін қалаушының немере інілерінің бірі Том Барнабас, күндіз көшеден жоғалып, қайтадан көрінбеді. Жексенбі күні кешке Джина Бранде кеңсесіне көршілес пәтерде жиналған кезде оның күйеуі Пол Бранде үш күн бойы үйде болмаған, ешкім оны таңғаларлық деп таппады. Ескі досы Альберт Кампионның жоғалып кетуін тексеруге келгеннен кейін көп ұзамай Полдың Джинаға ғашық болған кіші туысы Майк үлкен туысына, Барнабаның басқарушы директоры Джон Виддоусонға бірнеше қағаздарды алу үшін сейфке барады. Келесі күні таңертең Пауылдың мәйіті қорғанның алдында ашықтан-ашық жатыр екен. Дәрігер Пауылдың бірнеше күн бұрын өлгенін біледі, сондықтан оның денесін табылған жерден жылжытып, сылбырларды жою туралы шешім қабылданады. Майк миссис Брэнді хабарлауға жіберіледі және оны жұмсақ көңіл көтеруге болады. Кэмпион қылмыс орнын зерттейді және сейфтің артқы жағында жақында сынған желдеткішті табады, ол көрші гаражға әкеледі. Қызметкерлерді тергеу барысында ол дененің орны Майктың оны өткен түнде байқамауын мүмкін емес деп тапты. Полиция саңға малынған ұзын резеңке құбыр табады. Тергеу кезінде дәрігерлер мен полиция Полдың көмірқышқыл газын жұтып өлтіргенін айтады, құбыр Майктың машинасының ауа шығару аппаратын үңгірдің желдеткішімен байланыстырған. Көршілердің айтуынша, Пол жоғалған түні сағат 6-дан 9-ға дейін гаражда машинаның қозғалғанын естіген. Майк сегізге дейін көшеде жүрді дейді, тоғызға жуық машинаны жылыту үшін қозғалтқышты бірнеше минутқа іске қосу арқылы іске қосты. Джинаның үй шаруасын басқарушы әйелінің Майкпен қарым-қатынасы туралы тым еркін болжайды, ал тергеудің соңында Майк кісі өлтіргені үшін тұтқындалады. Кеймпион Ричимен, жоғалған Томның ағасы, қызық және әбден ыңғайсыз туысымен дос болады және оның көмегімен Полдың күдікті хатшысы Мисс Нетлиді сұхбаттайды. Ол Пауылдың сүйіктісін іздеді, бірақ ол ол өлген түні онымен кездесуді жібергенін білуден басқа ештеңе білмейтінін тапты. Ол Уильям Конгревтің драмасының фирмаға тиесілі және қаржылай актив ретінде қарастырылатын бағалы жарияланбаған қолжазбасын біледі, оны Пол көрсетуге үміттенді, сондай-ақ Пол Лондонның бір ауданына кілті туралы іс бойынша барған. Ол өзінің қызметшісі Лэггтен атақты жер асты кілтті көшіруші сол жерде тұратынын біледі. Олар бірге Лэггтің қылмыстық өткенін зерттейді. Кейпион Ричидің көмегімен Барнабастың кеңсесіне барып, сейфтен біреуді табады. Олар ұрысып, Кампион оны жеңеді, ал ол бухгалтер Риггет болып шығады. Ригге сейф кілтінің көшірмесін жасап, түнде кіргізіп, құнды ақпаратты іздегенін мойындады. Пауылдың өлгенінен кейінгі түні ол да бөлмеге кірген еді. Ол сондай-ақ есіктің ішіндегі сейф кілтін алып, шығып кеткен кезде оны сыртқа бұғаттап, кілтті қалыпты орнына қайтарып қойды. Сот келесі күні басталады, ал ұзақ түннен шаршаған Кампион қатысады. Майк үшін жағдай нашар көрінеді, бірақ Кампион Британ мұражайында жұмыс істейтін ағасынан қордағы құжат түпнұсқа қолжазба емес екенін білген. Ол Джон Виддоусонның пәтерінде Ричимен бірге болып, айналасына қарап, қызметші қыздан сұрақтар қояды және Виддоусонға факсимиль қолжазбасының бір бетіне қоса жазған жазба қалдырады. Уиддоусон кейіннен оны шақырып, ол тапқан қолжазба факсимиль екенін, бірақ түпнұсқа фирманың басқа кеңселерінің бірінде қауіпсіз екенін айтады, оған белгілі бір құлыпталған шкафты ашу арқылы бұл фактіді растауды айтады. Campion бар, әлі де ұйықтап, аздан шаршап, және қалың қақпаға өзін шапқылап, қатаң ашуға тырысады. Күдікке бой алдырып, ол оны тепкілейді, ал ол сыртқа апарып, қорқынышты құлдырауға әкелетінін біледі. Ол өзін де Виддоусонның Брандіді өлтірген себебімен өлтіретінін түсінеді, бұл компанияның қаржылық активтері болып табылатын пьесаның түпнұсқа емес екендігі туралы ақпараттың шығуын болдырмау үшін. Келесі күні Майкқа қарсы сот отырысы кезінде істі кенеттен тоқтатады. Виддоусон ваннада табылды, оның суды жылытқыш газдан шыққан көмірқышқыл газынан өз-өзіне қол жұмсағаны белгілі. Кеймпион терезелердің сырттан жабылып қалғанын, жылытқыштың бұзылғанын, ал Ричидің жоғалып кеткенін біледі. Кейіннен Майкпен бірге Францияда демалып жатқанда, Кампион ұзақ уақыт жоғалған Том Барнабаны, Пьер Роберт атын табады, ол оған мұрасының орнына цирк сатып алу үшін түпнұсқа қолжазбаны алғанын айтады, онда Кампион Ричидің орындағанын көреді, енді ақыры оның элементінде клоун. Кейпион Ричидің Паулды өлт�...

The Barnabas family is no stranger to mystery, one of the founder's nephews, Tom Barnabas, having disappeared from the street in broad daylight never to be seen again. When it is remarked, at a Sunday evening gathering held by Gina Brande in her flat next door to the offices, that Paul Brande, her inattentive husband, has not been home for three days, no one finds it too remarkable. Shortly after the arrival of his old friend Albert Campion to look into the vanishing, Paul's younger cousin Mike, in love with Gina, goes to the vault to fetch some papers for the eldest cousin, the Barnabas Managing Director John Widdowson, and returns looking shaken, but saying nothing. Next morning, Paul's body is found sprawled in plain view in front of the vault. The doctor who is called immediately recognizes that Paul has been dead for several days, and a decision is made to move the body from where it was found, destroying clues. Mike is sent to inform Mrs Brande and seen comforting her tenderly. Campion investigates the scene of the crime and finds a recently broken ventilator to the rear of the vault, which leads to a next door garage. Questioning staff, he discovers that the position of the body made it impossible for Mike to have missed him the night before. The police find a length of rubber pipe stained with soot. At the inquest, the doctors and police reveal that Paul was killed by carbon monoxide inhalation, the pipe having been used to connect the exhaust of Mike's car to the vault ventilator. A neighbour testifies she heard the car running in the garage from six to nine on the night Paul disappeared. Mike says he was out walking the streets until eight, and that around nine had started the car to warm it up by running the engine for a few minutes before going for a drive. Gina's housekeeper speculates too freely about her mistress's relationship with Mike, and at the end of the inquest Mike is arrested for the murder. Campion befriends Ritchie, an odd and rather awkward cousin the brother of the vanished Tom, and with his help questions Miss Netley, Paul's suspicious secretary. He tracks down Paul's mistress, but finds she knows nothing, except that he missed an appointment with her on the night he died. He learns of a valuable unpublished manuscript of a play by William Congreve owned by the firm and regarded as a financial asset, which Paul had hoped to display, and of a visit Paul paid to a London district on business concerning a key. From his manservant Lugg, he learns that a renowned underground key copier lives in the area mentioned, and together they investigate, Lugg's criminal past helping to persuade the man to help by providing a copy of the key he made for Paul. Campion visits the Barnabas offices with Ritchie's help and finds someone in the vault. They fight, and Campion subdues the man, who turns out to be the accountant, Rigget. Rigget confesses to having made a copy of the vault key and sneaking in at night to look for any valuable information. On the night after Paul's death, he had also entered the room and found Paul curled up and dead in a corner, and the vault unlocked; he locked it using Paul's key. He also took the vault key from inside the door, locked it on the outside when he left, returning the key to its normal place. The trial begins the next day, and Campion, exhausted from his long night, attends. Things look bleak for Mike, but Campion has found out from an uncle working at the British Museum that the document in the vault is not the original manuscript. He visits John Widdowson's flat with Ritchie, looks around, questions the maid, and leaves a note for Widdowson enclosing a page from the facsimile manuscript. Widdowson calls him later, agrees that the manuscript he found was a facsimile, but that the original is safe in one of the firm's other offices, telling him to confirm the fact by opening a certain locked cupboard. Campion goes there, still weary from a lack of sleep, and almost hurls himself at the jammed door to force it open. Becoming suspicious, he kicks it instead, and discovers it leads outside to a terrible drop. He realizes that he too was to be killed by Widdowson for the same reason he killed Brande, to prevent exposure that the play, which is the company's financial asset, is not an original. During the court proceedings against Mike on the next day, the case is suddenly called off. Widdowson has been found in his bath, an apparent suicide caused by carbon monoxide fumes from a gas water heater. Campion learns that the windows had been were wedged shut from the outside, that the heater had been manipulated, and that Ritchie has vanished. Later, holidaying in France with Mike, Campion finds the long lost Tom Barnabas, alias Pierre Robert, who tells him that instead of his legacy he had taken the original manuscript to buy a circus, in which Campion sees Ritchie performing, now finally in his element as a clown. Campion realizes that Ritchie's quietly avenging the murder of Paul by killing Widdowson gave him the role of "the king's executioner."

Кино, теледидар немесе театрлық бейімделулер

Бұл оқиға BBC телеарнасы үшін бейімделді, Питэр Дэвисонның Кэмпион және Брайан Гловердің Лагг рөлінде ойнаған сегіз Кэмпион оқиғасының жетіншісі. Алғаш рет екі жеке бір сағаттық бөлім ретінде көрсетілді, алғашқы көрсетілім күні Ұлыбританияда 1990 жылдың 23 ақпаны болды. Сериал АҚШ-та PBS арнасында көрсетілді.