Вроцлав соборының тарихы мен құрылысы

Кіріспе

Вроцлав қаласындағы кафедралық собор, Польша.

Тарих

Қазіргі собордың орналасқан жерінде алғашқы шіркеу 10 ғасырдың ортасында Премислидтер билігі тұсында салынды. Ол бір кемелі, ерекше трансепті және апсиді бар тас шіркеу болды. 1000 жылы Польшаның Силезияны жаулап алуынан және Пяст әулетінен Болеслав I Хробридің басшылығымен Вроцлав діни округінің құрылуынан кейін, бұл богемиялық шіркеу үш нефті, крипті және шығыс жағындағы мұнаралары бар үлкен базиликамен ауыстырылды. Бірақ алғашқы собор көп ұзамай, шамамен 1039 жылы Богемия герцогы Бретиславтың әскерлері шапқанда қирады. Герцог Казимир I тұсында оның орнына үлкен, роман стиліндегі шіркеу салынды және 1158 жылы Малонн епискобы Вальтердің бұйрығымен Плоцк соборы сияқты кеңейтілді. Польшаға жасалған алғашқы моңғол шапқыншылығы аяқталғаннан кейін, шіркеу қазіргі таңдағы кірпіш готика стилінде қайта жаңартылды. 1244 жылы жаңа хор мен амбулаторияның құрылысы басталғанда, бұл қалада кірпіштен салынған алғашқы ғимарат болды. Эпископ Нанкердің кезінде 1341 жылға дейін сахналық бөлік және батыс мұнараларының іргесі қосылды. 19 маусым 1540 жылы өрт шатырды жойды, ол 16 жылдан кейін жаңару стилінде қалпына келтірілді. 9 маусым 1759 жылы тағы бір өрт болды, нәтижесінде мұнаралар, шатыр, сакристика және хор қирады. Келесі 150 жыл ішінде зақымдар біртіндеп жөнделді. 1873-1875 жылдар аралығында Карл Людеке интерьерді және батыс жағын нео-готика стилінде қайта салды. 20 ғасырдың басында Хьюго Хартунг, әсіресе 1759 жылғы өртте қираған мұнараларды жөндеу жұмыстарын жүргізді. Собор Бреслау қаласын қоршау кезінде және Екінші дүниежүзілік соғыстың соңғы күндері Қызыл Армияның ауыр бомбалауынан ауыр зақымдарға ұшырады (ғимараттың шамамен 70 пайызы қирады). Ішкі безендірудің бір бөлігі сақталды және қазір Варшавадағы Ұлттық мұражайда қойылған. Шіркеутің алғашқы қайта құрылысы 1951 жылға дейін созылды, содан кейін архиепископ Стефан Вишинский оны қайта освящениеледі. Келесі жылдары қосымша элементтер қайта құрылды және жаңартылды. Мұнаралардың бастапқы конустық пішіні тек 1991 жылы толыққанды қалпына келтірілді. Соборда Польшадағы ең үлкен орган құбыры бар, ол 1913 жылы Германияның Баден-Вюртемберг штатындағы Людвигсбург қаласында Э.Ф. Валькер және ұлдары жасаған, бұрынғы жүзжылдық зал үшін арналған. Бұл орган әлемдегі ең үлкен орган болып саналған.

A first church at the location of the present cathedral was built under Přemyslid rule in the mid 10th century, a fieldstone building with one nave about in length, including a distinctive transept and an apse. After the Polish conquest of Silesia and the founding of the Wrocław diocese under the Piast duke Bolesław I Chrobry in 1000, this Bohemian church was replaced by a larger basilical structure with three naves, a crypt, and towers on its eastern side. The first cathedral was however soon destroyed, probably by the invading troops of Duke Bretislaus of Bohemia around 1039. A larger, Romanesque style church was soon built in its place in the times of Duke Casimir I, and expanded similar to Płock Cathedral on the behest of Bishop Walter of Malonne in 1158. After the end of the first Mongol invasion of Poland, the church was again largely rebuilt in the present day Brick Gothic style. It was the first building of the city to be made of brick when construction of the new choir and ambulatory started in 1244. The nave with sacristy and the basements of the prominent western steeples were added under Bishop Nanker until 1341. On 19 June 1540 a fire destroyed the roof, which was restored 16 years later in Renaissance style. Another fire, on 9 June 1759, burnt the towers, roof, sacristy and quire. The damage was slowly repaired during the following 150 years. Between 1873 and 1875, Karl Lüdecke rebuilt the interior and western side in neogothic style. Further work was done at the beginning of the 20th century by Hugo Hartung, especially on the towers ruined during the 1759 fire. The cathedral was severely damaged (about 70% of the building) during the Siege of Breslau and heavy bombing by the Red Army in the last days of World War II. Parts of the interior fittings were saved and are now on display at the National Museum in Warsaw. The initial reconstruction of the church lasted until 1951, when it was reconsecrated by Archbishop Stefan Wyszyński. In the following years, additional aspects were rebuilt and renovated. The original, conical shape of the towers was restored only in 1991. The cathedral holds the largest pipe organ in Poland, built in 1913 by E. F. Walcker & Sons of Ludwigsburg, Baden Württemberg, Germany, for the Centennial Hall — formerly the largest organ in the world.

Сәулет және үй жиһазы

Қазіргі собор – үш кемелі, готикалық стильдегі, алтабаққа бағытталған базилика, амбулаториймен қоршалған. Собордың үш кіреберісі бар: басты батыс порталы және солтүстік және оңтүстік жақтан екі кіреберіс.