Кіріспе
Лисичанск (,/l//ɪ//s//ɪ/'/tʃ//æ//n//s//k/ LIHsihCHANSK, / /'/tʃ//ɑː//n//s//k/ CHAHNSK; Лисичанськ, ; Лисичанск) – Украинаның шығысындағы Луганск облысы, Сивьеродонецк ауданындағы қала. Қала Донец өзенінің жоғары оң жағалауында, облыстың әкімшілік орталығы Луганск қаласынан шамамен қашықтықта орналасқан. Ол өзен арқылы Сивьеродонецкке қарайды. Ресейдің Украинаға басып кіруінен бұрын қаланың халқы шамамен болды.
Lysychansk (,/l//ɪ//s//ɪ/'/tʃ//æ//n//s//k/ LIHsihCHANSK, / /'/tʃ//ɑː//n//s//k/ CHAHNSK; Лисичанськ, ; Лисичанск ), is a city in Sievierodonetsk Raion, Luhansk Oblast, eastern Ukraine. It is located on the high right bank of the Donets River, approximately from the administrative center of the oblast, Luhansk. It faces Sievierodonetsk across the river. Its population before the Russian invasion of Ukraine was approximately
Prior to Ukrainian 2020 municipal classification reforms, Lysychansk was incorporated as a city of oblast significance. Up to 2022, the administration of Lysychansk Municipality included the settlements of Novodruzhesk and Pryvillia. Along with the cities of Sievierodonetsk, Rubizhne, Kreminna and the nearest towns, the Lysychansk area constituted a major urban and industrial hub of the Donbas region, with a 2009 population of about 353,000. The city became the site of 2022's Battle of Lysychansk, which ended with the capture of the city by Russian forces and the Luhansk People's Republic on 2 July. Up to 12,000 were estimated to have remained in the city, according to Ukrainian authorities. Russia has claimed the city following its declared annexation of the region in September 2022.
Украинаның 2020 жылғы муниципалды жіктеу реформаларына дейін Лисичанск облыстық маңызы бар қала ретінде тіркелген. 2022 жылға дейін Лисичанск муниципалитетінің әкімшілігіне Новодружеск және Привилья елді мекендері кірген. Сивьеродонецк, Рубижне, Креминна қалаларымен және жақын маңдағы қалалармен бірге Лисичанск аймағы Донбас аймағының маңызды қалалық және өнеркәсіптік орталығы болды, 2009 жылы оның халқы шамамен 353 000 адамды құрады. Қала 2022 жылғы Лисичанск шайқасының ортасы болды, ол 2 шілдеде Ресей әскерлері мен Луганск Халық Республикасының қаланы басып алуымен аяқталды. Украина билігінің мәліметінше, қалада 12 000-ға жуық адам қалған. Ресей 2022 жылдың қыркүйегінде аймақты аннексиялағаннан кейін қаланың құқығын жариялады.
Lysychansk (,/l//ɪ//s//ɪ/'/tʃ//æ//n//s//k/ LIHsihCHANSK, / /'/tʃ//ɑː//n//s//k/ CHAHNSK; Лисичанськ, ; Лисичанск ), is a city in Sievierodonetsk Raion, Luhansk Oblast, eastern Ukraine. It is located on the high right bank of the Donets River, approximately from the administrative center of the oblast, Luhansk. It faces Sievierodonetsk across the river. Its population before the Russian invasion of Ukraine was approximately
Prior to Ukrainian 2020 municipal classification reforms, Lysychansk was incorporated as a city of oblast significance. Up to 2022, the administration of Lysychansk Municipality included the settlements of Novodruzhesk and Pryvillia. Along with the cities of Sievierodonetsk, Rubizhne, Kreminna and the nearest towns, the Lysychansk area constituted a major urban and industrial hub of the Donbas region, with a 2009 population of about 353,000. The city became the site of 2022's Battle of Lysychansk, which ended with the capture of the city by Russian forces and the Luhansk People's Republic on 2 July. Up to 12,000 were estimated to have remained in the city, according to Ukrainian authorities. Russia has claimed the city following its declared annexation of the region in September 2022.
Император дәуірі
1721 жылы Лися Балканың жанында, 1710 жылы негісталған казак ауылының маңында Донец алабында көмір кені табылды. 1795 жылы Лисичанск Донец алабындағы алғашқы көмір өндіру елді мекені болды. 2017 жылы осы ғимараттар (гимназия, аурухана және тұрғын үйлер кешені) «Бельгия мұрасы шетелде» сыйлығына ие болды.
Кеңес дәуірі
1918 жылдың қаңтарынан бастап қалада жергілікті газет жарық көреді. Ресей азамат соғысы (1918–1920) Лисичанск қаласының өнеркәсібі мен экономикасына нұқсан келтірді. 1920 жылы большевиктер Лисичансктегі кендерді және зауыттарды мемлекеттік меншікке алды. 1925 жылға қарай экономика жаңарып, 1930 жылдары өнеркәсіптік өсім қарқындады. Лисичанск 1938 жылы қала мәртебесін алды. Қала үш ай бойы сепаратистердің бақылауында болды. 2014 жылдың 22 шілдесінде украиндық «Укринформ» агенттігі сепаратистердің «халықтан тәркіленген көліктермен және тұрақтардағы көліктермен» «Лисичансктен жаппай шығып кеткенін» хабарлады; Ресейдің «ИТАР-ТАСС» агенттігі сол күні сепаратистердің «халықты сақтау және қақтығыстарды тоқтату мақсатында қаладан кетуге шешім қабылдағанын» мәлімдеді. Бұл, негізінен, олардың Славянск қаласын қоршаудағы жеңілісі және Краматорск қаласын эвакуациялауы Лисичанскты ұстап тұруды мүмкінсіз етті. Келесі күні қала маңында ауыр шайқастар жалғасты, ал Украина Ұлттық гвардиясы мен Украина армиясы «жақын арада Луганск облысының Лисичанск қаласын террористік топтардан азат ету жоспары бар екенін» мәлімдеді. 2014 жылдың 24 шілдесінде украин армиясы өз әскерлерінің Лисичанскке кіргенін хабарлады, ал полковник Андрей Лисенко «Біз қаланы бағындырамыз, содан кейін Хорловкаға, одан соң Донецкке жол ашылады» деді. 2014 жылдың 25 шілдесінде украин күштері қаланы Ресейшіл сепаратистерден тазартып алды.
Ресейдің Украинаға басып кіруі
Ресейдің Украинаға басып кіруі кезінде Лисичанск Ресей әскерінің ауыр оққа түсуіне ұшырады. Ең қарқынды шабуылдар 2022 жылдың наурыз айының соңында болды, нәтижесінде ондаған ғимарат қиратылып, азаматтық халықтың қаза болуына себеп болды. 2022 жылдың 9 мамырында Ресей әскерлері Белохоривка маңында уақытша понтон көпірі арқылы Северский Донец өзенін кесіп өтуге тырысты. Украиналық күштер бұл әрекетті күткен, көпір құрылысын қадағалап, көпірге және одан өткен Ресей көліктеріне бомба шабуылдарын жасады, бұл Ресейдің ауыр шығынға ұшуына әкелді. Ресей мұндай әрекеттерді бірнеше рет қайталап, көпшілігі Украина күштері тарапынан тоқтатылды. Ресейдің Сивьеродонецкті басып алуынан кейін Лисичанск Луганск облысындағы Украина бақылауындағы соңғы ірі қалаға айналды. 26 маусымда ТАСС агенттігі Ресей әскерлерінің қалаға бес бағыттан енгенін хабарлады. 27 маусымда CNN телеарнасы Лисичанск тұрғындарына дереу қаладан кетуге шақырылғанын, Ресей күштері қалада алға жылжып бара жатқанын мәлімдеді. 2 шілдеде 2022 жылы украин әскерлерінің қаладан шығып келе жатқаны және Ресей әскерлерінің ішкі қарай жылжуы туралы хабарлар Кадировтың 141-ші арнайы мотоатқыштар полкінің Лисичанск қалалық кеңесі алдында жеңіс жариялаған видеоларымен расталды. "Лисичанск үшін болған қызу шайқастардан кейін Украинаның қорғаныс күштері басып алған позицияларынан және шептерінен шығуға мәжбүр болды", - деді армияның бас штабы. Бұған дейін Ресейдің қорғаныс министрі Сергей Шойғу өз күштері Лисичанскті басып алып, Луганск облысын толық бақылауға алғанын мәлімдеді. Украиналық әскерлер онда жеткіліксіз қару-жарақпен қамтамасыз етілген. Бас штабы "украиналық қорғаушылардың өмірін сақтау мақсатында, кері шегіну туралы шешім қабылданды" деді. (BBC 4 шілде 2022) 19 қыркүйекте 2022 жылы украин әскерлері қаладан 10 шақырым қашықтықтағы Белохоривка ауылын қайта басып алды.
On 19 September 2022, Ukrainian troops recaptured Bilohorivka, a village 10km from the city.
География
Лисичанск Луганск облысының солтүстік-батыс бөлігінде, Луганск қаласынан 115 км қашықтықта, Сиверский Донец өзенінің жоғары оң жағалауында орналасқан. Аймақ үлкен төбелермен, шатқалдармен және аңғарлармен қоршалған. Қала Донец қырқасының солтүстік етегінде жатыр. Лисичанск Украинаның дала аймағының континенттік климатында орналасқан. Осы жерден бастау алатын су ресурстары – ең маңызды ресурстардың бірі. Сиверский Донец өзені – Лисичанск және бүкіл аймақтың басты су артериясы. Сиверский Донец өзенінің қала шегіндегі ұзындығы 26,5 км. Сиверский Донец өзенінің саласы – Верхня Биленка өзені қаланың оңтүстік бөлігінен өтеді, қала ішіндегі ұзындығы 7,7 км.
Климат
Лисичанск қаласының климаты, Көппен климаттық жіктеу жүйесі бойынша, ылғалды континенттік климатқа (Dfb) жатады. Жазда орташа ең жоғары температура 26–27 °C (78.8–80.6 °F), ал ең төменгі температура 14–15 °C (57.2–59 °F) болып, жылы және кейде ылғалды болады. Қысы салыстырмалы түрде суық, орташа ең жоғары температура -1 °C (30.2 °F), ал ең төменгі температура -8 – -6 °C (17.6–21.2 °F) шамасында болады. Көктем мен күз мезгілдері әдетте салқыннан жайылғанға дейін ауытқып жатады. Қалада тіркелген ең жоғары температура 1984 жылғы маусым айында 41.0 °C (105.8 °F) болса, ең төменгі температура 1954 жылғы ақпан айында -34.0 °C (-29.2 °F) тіркелген. Жылдық жауын-шашын мөлшері 480 миллиметр (18.9 дюйм) құрайды, жыл бойына орташа жауын-шашын жауады. Желтоқсаннан наурызға дейін көбінесе жеңіл қар жауады, бірақ қар қаптамасы ұзаққа тоқтамайды.
Өнеркәсіп
2010 жылға дейін Лисичанск Луганск облысының ең ірі өнеркәсіптік орталықтарының бірі еді. Қала мен оны қоршаған аймақта "Лисичансквугілля" компаниясына қарасты бес көмір шахтасы бар. Көмір қоры 179,7 миллион тоннаға жетеді. Жылдық өндіріс қуаты 2,8 миллион тонна көмірді құрайды.
Білім
Лисичанск қаласындағы жоғары білім беретін оқу орындарына Донбас мемлекеттік техникалық университеті және Луганск мемлекеттік ішкі істер университеті кіреді.
Автобус
Лисичанскқа және қала ішінде троллейбустар мен автобустар қатынайды. Қалаға кіретін және қаладан шығатын автобустардың көпшілігі таңғы сағат 6-дан кейін, әртүрлі бағыттар бойынша кешкі 7-ден 9-ға дейін жүреді. Донецк, Харьков, Бердянск және Мариуполь сияқты Украинаның басқа қалаларына тікелей, тұрақты автобус қатынасы бар.
Әуежай
Ең жақын әуежай қала орталығынан 12 шақырым қашықтықта, Севьеродонецк қаласында орналасқан. 1968 жылы салынған бұл әуежай, айналасындағы қалалардың тұрғындары мен жұмыскерлеріне қызмет ету үшін арналған. Әуежайды Лисичанск ауданының құбыр желісі кәсіпорны "Укртранснафта" АҚ басқарады.
Саясат
2004 жылғы Украина президенттік сайлауында Виктор Янукович Лисичанск қаласында дауыстардың 92,51% алып, жеңіске жетті. Екінші орынды алған Виктор Ющенко 5,08% дауысқа ие болды. 2010 жылғы Украина президенттік сайлауында Виктор Янукович Лисичанск қаласында дауыстардың 90,95% алып, жеңіске жетті. Ал екінші орынды алған Юлия Тимошенко 5,91% дауысқа ие болды.