Кіріспе

Австралиядағы әуе қозғалысын басқару екі тәуелсіз ұйыммен қамтамасыз етіледі, бірі азаматтық, екіншісі әскери. Азаматтық әуежайлар мен әуе кеңістігін бақылайтын Airservices Australia компаниясы азаматтық әуежайларды қамтамасыз етеді. Әскери қамтамасыз етуші – әскери әуеайлақтар мен іргелес әуе кеңістігін бақылайтын Австралия Корольдік әуе күштері (RAAF). Бұл Австралия армиясы мен Австралия Корольдік теңіз күштерінің авиациялық базаларын қамтиды. Австралиядағы кейбір әуеайлақтар бірлескен пайдаланушылар әуеайлақтары ретінде жіктеледі, онда әуеайлақта азаматтық және әскери операциялар жүргізіледі. Бірлескен пайдаланушылар әуеайлақтарындағы әуе қозғалысын басқаруды RAAF қамтамасыз етеді. Қазіргі уақытта олар Дарвин, Таунсвилл және Уильямтаун (Ньюкасл) қалаларында орналасқан. Әуе қозғалысын бақылаушылар Австралия бойынша және Австралия әуе кеңістігіне жапсарлас шетелдік аймақтармен әуе кемелерінің қауіпсіз және реттелген ағынын басқарады. Австралиялық азаматтық әуе қозғалысын бақылаушылар Әуе қозғалысын бақылау жөніндегі кәсіпорындық келісім-шарт бойынша жұмыс істейді. 1988 жылдан 1995 жылға дейін Австралиядағы әуе қозғалысын басқару Азаматтық авиация басқармасының (CAA) жауапкершілігінде болды. CAA 1995 жылдың шілдесінде екі жеке үкіметтік ұйымға бөлінді: реттеуші – Азаматтық авиация қауіпсіздігі органы (CASA) және қызмет көрсетуші – Airservices Australia. CASA авиация қауіпсіздігі ережелері мен бекітулерге, ұшқыштардың, авиация инженерлерінің және әуе қозғалысын бақылаушылардың лицензиялауына, ұшақтардың техникалық жарамдылығына, әуе экипажы мен әуе қозғалысын бақылаушыларға арналған медициналық стандарттарға, сондай-ақ әуе көлігі операцияларына (әуе компаниялары мен чартерлік рейстер), техникалық қызмет көрсетуге, әуе қозғалысын басқару қызметтеріне және авиациялық құтқару және өрт сөндіруге жауапты болды. Airservices Australia авиацияға қызмет көрсетуге жауапты болды: әуе кеңістігін басқару, авиациялық ақпарат, байланыс, радио-навигациялық құралдар, әуежайдағы құтқару және өрт сөндіру қызметтері, сондай-ақ авиациялық іздеу және құтқару. 1997 жылы авиациялық іздеу және құтқару функциясы Airservices Australia компаниясынан Австралия теңіз қауіпсіздігі агенттігіне берілді. Әуе кеңістігін басқару 2007 жылы CASA-ға берілді.

Азаматтық әуе қозғалысын басқару

Airservices Australia - әуе қозғалысын басқару (ATC) қызметтерін, сондай-ақ байланыс, навигация, қадағалау, аэронавигациялық деректер және әуеайлақтағы өртке қарсы қызметтер сияқты басқа да байланысты қызметтерді ұсынатын мемлекеттік корпорация. АТК қызметтері мұнара, жақындау және орталық (жол бойындағы) қызметтерін қамтиды. Қазіргі уақытта Airservices Australia АТК бөлімшелерінің көпшілігі Австралияның жолсеріктік (advanced) әуе қозғалысын басқару жүйесін пайдаланады. Жаңа компьютерлік жүйенің енгізілуі бақылаушылардың өнімділігін арттырды.

Аймақтық бақылау орталықтары

Airservices Australia әлемдік әуе кеңістігінің 11 пайызын басқарады, оның ішінде Үнді және Оңтүстік мұхиттардың үлкен бөліктерін, Тынық мұхитының және Тасман теңізінің аймақтарын қамтиды. Бұл әуе кеңістігі екі ұшу ақпараттық аймағынан (FIR) – Брисбен FIR және Мельбурн FIR – тұрады. Әрбір FIR тиісті аймақтық басқару орталығы (ACC) арқылы басқарылады, ол маршрут бойынша қызметтер ұсынады.

Брисбен орталығы

Брисбен FIR Сиднейдің солтүстігіндегі Жаңа Оңтүстік Уэльс штатының, Квинсленд штатының барлық аймағының, Солтүстік территориясының көп бөлігінің және Батыс Австралияның солтүстік жартысының құрамына кіреді. Сондай-ақ, Австралияның Тасман теңізінің әуе кеңістігі де оның құрамында. Әуе кеңістігінің ерекшелігіне байланысты, ол Австралияға келіп-кетуші халықаралық рейстердің көп бөлігін (Үнді мұхитындағы рейстерден басқа) және FIR шегіндегі әуежайларға орындалатын ішкі рейстерді басқарады. Сегіз астананың тек екеуі ғана Брисбен FIR-де орналасқандықтан, ол Мельбурн орталығымен салыстырғанда аз трафик көлемін өңдейді. Дегенмен, Сидней екі FIR-дің шекарасының оңтүстігінде жатыр (Сидней алқабы Мельбурн FIR-дің бөлігі), сондықтан Брисбен орталығы Сиднейге солтүстіктен келетін немесе Сиднейден солтүстікке бағыт алатын рейстерді басқарады. Брисбен орталығы Брисбен әуежайындағы Брисбен мұнарасына жақын орналасқан. Оған сонымен қатар Брисбен және Кэрнс бағыттары да кіреді.

Мельбурн орталығы

Мельбурн FIR Брисбен FIR-ден тыс қалған барлық Австралия әуе кеңістігін құрайды. Оған Виктория, Тасмания, Жаңа Оңтүстік Уэльстің оңтүстік бөлігі, оның ішінде Сидней, Оңтүстік Австралияның көп бөлігі және Батыс Австралияның оңтүстік жартысы кіреді. Бұған қоса, Австралияның Үнді және Оңтүстік мұхиттарының әуе кеңістігі де кіреді. Үнді мұхитынан келетін халықаралық рейстерден басқа, көптеген халықаралық рейстер алдымен Брисбен орталығынан өтеді. Дегенмен, FIR-де сегіз астананың алтауы орналасқандықтан, ішкі рейстердің үлкен бөлігі Мельбурн орталығынан басқарылады. Мельбурн орталығы Мельбурн әуежайындағы Мельбурн мұнарасымен іргелес орналасқан. Оған Мельбурн, Канберра және Аделаида бағыттары да кіреді.

Әскери әуе қозғалысын басқару

Азаматтық әуе қозғалысын бақылау сияқты, Австралия қорғаныс күштері мұнара және жақындау қызметтерін ұсынады, бірақ бағыт бойынша қызмет көрсетпейді. Тарихи тұрғыдан әрбір үш қызметте өз әуе қозғалысын бақылаушылары болғанмен, қазір Австралия Корольдік әуе күштері ғана Австралия қорғаныс күштеріне әуе қозғалысын бақылау қызметтерін ұсынады. 44-ші қанат (44WG) 11 қорғаныс базасындағы әуе қозғалысын бақылау персоналы мен құрылымдық бөлімшелерін орталықтан басқару үшін құрылды. 44-ші қанат – Әуе командасының құрамындағы бөлімше болып табылады, қадағалау және ден қою тобына бағынады және штаб-пәтері Уильямтаун қаласындағы RAAF базасында орналасқан. 44WG екі эскадрильяға бөлінеді: No. 452 эскадрильясы Квинсленд штатының шекарасынан солтүстікке орналасқан базалардағы барлық әуе қозғалысын бақылау бөлімшелерін, ал No. 453 эскадрильясы Квинсленд штатының шекарасынан оңтүстікке орналасқан базалардағы әуе қозғалысын бақылау бөлімшелерін қамтиды. Әрбір базада құрылған әуе қозғалысын бақылау бөлімшесі «ұшу» деп аталады және екі эскадрильяның біріне бағынады. Әрбір «ұшу» базадағы әуе қозғалысын бақылау қызметін жүзеге асырады, бірақ соңғы басқару HQ452SQN (RAAF Base Darwin) немесе HQ453SQN (RAAF Base Williamtown) басшылығында болады. RAAF мұнара және жақындау қызметтерін, ал кейбір жағдайларда шектеулі орталық (немесе бағыттық) қызметтерді де ұсынады. Дегенмен, орталық қызметтер көбінесе жақындау бақылауымен біріктіріледі. Ричмонд және Эдинбург базалары Сидней және Аделаида қалаларына жақын орналасқандықтан, тек мұнара қызметін ғана ұсынады. Азаматтық әуе қозғалысын бақылау осы базаларға жақындау қызметін ұсынады. Мұнара және жақындау қызметтері әдетте басқару мұнарасында немесе оған іргелес жатқан ғимаратта орналасады. Азаматтық әуе қозғалысын бақылаудан айырмашылығы, жақындау немесе бағыт бойынша қызметтер қашықтан ұсынылмайды. Қазіргі уақытта әскери әуе қозғалысын бақылау бөлімшелерінің көпшілігі Австралия қорғаныс күштерінің әуе қозғалысын бақылау жүйесін пайдаланады. RAAF RAAF Base Pearce базасына жақындау қызметтерін ұсыну үшін Перт қаласындағы Airservices Australia компаниясының TAAATS жүйесін пайдаланады.