Кіріспе

Сукумар Рей – 1987 жылы Сатьяжит Рей әкесі Сукумар Рей туралы түсірген бенгал тіліндегі қысқаметражды деректі фильм. Ол Сукумар Рейдің 1887 жылғы 30 қазанда туғанына 100 жыл толуына орай шығарылды. Тридцать минуттық деректі фильмде Сукумар Рейдің өмірі мен кейбір туындылары суреттер, фотосуреттер және оқылымдар арқылы көрсетіледі. Бұл Сатьяжит Рейдің 1992 жылы қайтыс болғанға дейін әкесіне құрмет ретінде түсірген соңғы деректі фильмі. Сукумар Рей 1923 жылы қайтыс болған кезде Үндістанда бейнежазу әлі де жаңа құрал болғандықтан, фильмде бейнежазбадан гөрі Сукумар Рейдің фотосуреттері мен суреттері көбірек пайдаланылды.

Өмірбаян

Сукумар Рей – бенгал тіліндегі әзіл-қалжың ақын, әңгімеші және драматург, негізінен балалар үшін жазған. 1887 жылдың 30 қазанында Бидхумухи мен Упендракишор Рей отбасында дүниеге келген Сукумар Рей алты баланың екіншісі және бенгал әдебиетіндегі әдеби абсурд пен мағынасыз өлеңдердің суретшісі. Колкатадағы Президенттік колледжін физика және химия мамандықтары бойынша үздік дипломмен бітірген Сукумар Рей Англиядағы Фотогравировка және литография мектебінде фотография және баспа технологиясы бойынша оқыған. Ол "Абсурд клубы" мен "Дүйсенбі клубын" құрды, оның құрамына сол заманғы жас суретшілер, жазушылар, ғалымдар мен сыншылар кірді. Рей Брахмо Самаджымен де байланыста болды және жас оқырмандарға арналған "Атитер Катха" атты өлең жазды. Оның "Абол Табол" (Дөңгелек сөздер) өлеңдер жинағы, "Хажабарала" (Абсурд) повесі, "Пагла Дашу" (Жаңылған Дашу) әңгімелер жинағы және "Чалачитта Чанчари" пьесасы абсурд жанрындағы шедеврлер саналады. Фильм режиссері Сатьяжит Рейдің әкесі Сукумар Рей 1923 жылдың 10 қыркүйегінде жұқпалы ауру – лейшманиозден қайтыс болды.

Қысқаша мазмұны

Сомитра Чаттерджи баяндамашы ретінде, деректі фильм Сукумар Райдың «Абол Табол», «ХаЖаБаРаЛа» балалар кітаптары және «Хешорам Хушиарердің күнделігі» (Хешорамның күнделігі: ақылды) атты әңгімесі үшін салған суреттерін көрсетумен басталады. Рай отбасының тарихын, Хари Кришна Рой Чоудхури мен Упендракишор Райден бастап, Сукумар Райдың алғашқы күндерінен, колледжде «Нонсенс тобын» құруынан және «Отыз екі жарым картоп» атты қолжазба күлкілі журналды жариялауынан бастап баяндайды. Өтепал Датт Райдың алғашқы поэтикалық «сақалдық» пьесасы «Жала Пала» (Какофония) пьесасындағы мұғалім рөлін ойнайды және бенгал тілінде «Мен жоғары көтерілемін, біз төмен түсеміз» деген сөйлемді әзілмен түсіндіреді/аударады. Сомитра Чаттерджи индуист құдайы Вишнудың аватары Рама рөлінде үнді эпосы «Рамаяна» негізіндегі «Лакшманер Шактишель» (Лакшмананың сиқырлы найзасы) атты пародиада пайда болады. Пародиа Рамаянаның басты қарсыласы, демон патша Равана туралы Раманың арманы мен оның туралы қосымша ақпарат беретін тыңшы (Тапен Чаттерджи) негізінде құрылған. Деректі фильм сонымен қатар Райдың Лондондағы колледжде фотосурет, литография оқыған кезеңі мен Нобель сыйлығының лауреаты Рабиндранат Тагормен кездесуіне тоқталады. Әкесі құрған «Сандеш» балалар журналында жарық көрген алғашқы өлеңі «Хичуди» («Қичуди») туралы айта отырып, деректі фильм Упендракишор Райдың қайтысынан кейін бүкіл Рай отбасы журналдың дамуына қалай атсалысқанын түсіндіреді. Брахмо Самаджмен байланысын атап өткен деректі фильм Сукумар Райдың соңғы ауруымен және 1923 жылдың 10 қыркүйегіндегі қайтысымен аяқталады.