Кіріспе

Австралияның Advanced Air Traffic System (TAAATS) (татас немесе тарт деп айтылады) – Airservices Australia әуе қозғалысын басқару қызметтері үшін қолданатын аппараттық және бағдарламалық жүйе. Бұл қағазсыз, компьютерлік жүйе, ол азаматтық әуе қозғалысын бақылаушыларға көмекші құрал ретінде қызмет етеді. Ол ұшақтарды басқара алмайды, бірақ пайдаланушыға ұшақтың орналасуы және оған қатысты ақпаратты көрсетеді. Сондай-ақ, байланыс және басқа да ақпарат алмасуды қамтамасыз етеді. Австралияның Advanced Air Traffic System, немесе TAAATS – Австралиядағы екі жүйенің бірі, екіншісі – әскерилер қолданатын Австралия қорғаныс әуе қозғалысы жүйесі (ADATS). TAAATS Thales Eurocat жүйесін пайдаланады және екі FIR аймағында, Мельбурн мен Брисбенде қолданылады. Сонымен қатар, Аделаида, Перт және Сиднейдегі Терминалдық басқару бөлімшелерінде (ТББ) қолданылады. Ол 1990-шы жылдардың соңында жасалып, іске асырылды және 2000 жылдың наурызында пайдалануға берілді. TAAATS-тің енгізілуі бақылаушылардың өнімділігін арттырды. Бұл жүйе OneSky жүйесімен алмастырылуда, ол кез келген елдегі алғашқы біріктірілген азаматтық-әскери әуе қозғалысын басқару жүйесі болады. OneSKY 2021 жылға дейін іске қосылуы күтілуде.

TAAATS консолі

Австралияда TAAATS-ты пайдаланатын бірнеше мекеме бар. Брисбен мен Мельбурндағы екі негізгі аймақтық басқару орталығында шамамен 42 операциялық консоль немесе "бөлмелер" бар, әр бөлмеде төрт компьютерлік экран орналасқан:

Ауа жағдайы дисплейі (ASD): Бұл негізгі экран бақылаушының әуе кеңістігіндегі барлық ұшақтардың орналасқан жерін көрсететін сектордың картасын ұсынады, бұл мәліметтер радар деректерін өңдеу, ұшу деректерін өңдеу және автоматты тәуелді бақылау сияқты бірнеше дерек көздері арқылы алынады. Аэронавигациялық деректерді көрсету және тарату жүйесі (ARDDDS): Бұл дисплей ұшақтардың техникалық сипаттамалары, ауа райы радары, әуежай/навигациялық құралдар/бақылау нүктелерінің кодтары, әуекомпаниялардың ICAO белгілері, Стандартты ұшу маршруты (STAR) және Стандартты аспаптық ұшыру (SID) карталары, сондай-ақ ТМА секторлары үшін әуе кеңістігінің құрылымын қамтитын кең ауқымды ақпаратқа қол жеткізуді қамтамасыз етеді. Дауыс ауыстыру және байланыс таңдау (VSCS) панелі: Бұл сенсорлық экран бақылаушыларға ұшқыштармен және жердегі қызметкерлермен байланыс үшін қажетті радиожиілікті немесе басқа бақылаушылармен сөйлесу үшін интеркомды таңдауға мүмкіндік береді. Қосымша дисплей: Бақылаушы өзінің және ұшқыштардың ақпараты үшін ауа райы болжамдарын, ұшу жоспарларын, жазылымдарды, қосымша карталарды және басқа да материалдарды таңдай алады.

TAAATS қалай жұмыс істейді

Екі ұшу ақпарат аймағы (FIR) бар, олар шамамен диагональ бойымен жүретін сызықпен бөлінеді, солтүстік-батыстан Индонезиямен шекараға жақын жерден басталып, оңтүстік-шығыста Сиднейге дейін созылады. Брисбенде және Мельбурнда әуе қозғалысын басқару орталығының (ATSC) екеуі бар, олардың әрқайсысы өзінің FIR-і ішінде әуе қозғалысын басқару қызметтерін ұсынуға жауапты. Брисбен орталығы сызықтың солтүстік-шығысындағы FIR-ге, ал Мельбурн орталығы оңтүстік-батысындағы FIR-ге жауапты. OneSKY жүйесі іске қосылғаннан кейін Брисбен FIR Мельбурн FIR-мен біріктіріледі, соның салдарынан Мельбурн орталығы Австралияның барлық транзиттік әуе кеңістігіне жауапты болады. Брисбендегі физикалық орталық сақталады, алайда оның құралдары Брисбеннің айналасындағы жергілікті аудандағы әуе қозғалысын басқару үшін ғана қолданылады, бұл Аделаида, Перт және Сиднейде орналасқан терминалдық басқару бөлімшелерінің (TCU) қазіргі жағдайына ұқсас, олар бұрынғы құрылымда өздерінің FIR-леріне жауапты болған. Аделаида, Перт және Сиднейдегі TCU өздерінің терминалдық аймақтарында (TMA) әуе қозғалысын басқару қызметтерін ұсынуға жауапты, олар Аделаида мен Перт айналасындағы радиусты, ал Сиднейдегі радиусты қамтиды; биіктік бойынша Перт үшін жер бетінен 18000 футқа (5486 м) дейін, Аделаида үшін 24000 футқа (7315 м) дейін және Сидней үшін 28000 футқа (8534 м) дейін жабатын аймақтарды қамтиды. Брисбен және Мельбурн орталықтарында әр FIR-дегі әртүрлі секторларға жауапты топтарға бөлінген 42 жеке жұмыс орны бар. Жүйедегі бұзушылықтар қаупін азайту үшін бірқатар қауіпсіздік шаралары енгізілген. Мысалы, электрондық жүйелердің көбісі дубликатталған – негізгі жабдық істен шыққан жағдайда дереу іске қосылатын қосалқы жабдық дайын күйде тұрады. Брисбен мен Мельбурн орталықтарында жаңа әуе қозғалысын басқарушыларды оқытуға арналған симуляторлар бар, бірақ бұл симуляторлар апатты жағдай болған жағдайда 48 сағат ішінде басқа басқару орталығы үшін операциялық басқару топтарына айналдырылуы мүмкін. TAAATS 70-тен астам стансадан тұратын ADS B жүйесін қамтиды, олар елдің әртүрлі аймақтарында орналасқан. Жүйе Австралиядағы әуе қозғалысын басқаруға қақтығыс туралы ескерту және сәйкестікті бақылау сияқты жаңа мүмкіндіктерді әкелді.

Төтенше жағдайлар

Әрбір орталық симуляторында 10 консольден тұрады, егер апат салдарынан бүкіл орталық тоқтатылса, оларды бауырлас орталықтан басқаруға конфигурациялауға болады. Жеке консольдің істен шығуы жағдайында, басқару функцияларын басқарушының консолінен бірнеше тышқан клигімен қосалқы жиынтыққа жылдам көшіруге болады.