Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Канадалық экономист Стивен Герберт Хаймер (15 қараша 1934 – 2 ақпан 1974) – канадалық экономист. Оның зерттеулері көпұлтты компаниялардың қызметіне қатысты болды, бұл оның докторлық диссертациясының тақырыбы болды: «Ұлттық компаниялардың халықаралық операциялары: Тікелей шетелдік инвестицияларды зерттеу». Ол 1960 жылы қорғалған, бірақ 1976 жылы Массачусетс технология институтының экономика факультеті жариялады. Оның диссертациялық жетекшісі Чарльз П. Киндлбергер оны жариялауға ұсынды, бұл туралы ол Хаймердің диссертациясына жазған кіріспесінде айтқан.
Canadian economist
Stephen Herbert Hymer (15 November 1934 – 2 February 1974) was a Canadian economist. His research focused on the activities of multinational firms, which was the subject of his PhD dissertation The International Operations of National Firms: A Study of Direct Foreign Investment, presented in 1960, but published posthumously in 1976, by the Department of Economics from Massachusetts Institute of Technology. Charles P. Kindleberger, his thesis supervisor, submitted it for publication, as mentioned by him on the introduction of Hymer's thesis dissertation.
Жеке өмір
Хаймер Монреаль қаласында, Квебек провинциясында, Канадада дүниеге келген. Стивен Герберт Хаймердің әкесі Польшадан келген еврей киім дүкенінің иесі болса, анасы бухгалтер қызметін атқарған. Осы факт оны көпұлтты корпорациялардың жергілікті кәсіпорындарға тигізетін әсерін зерттеуге түрткі болды, себебі ол жаңа бәсекелестердің отбасылық бизнесіне зиян келтіруі мүмкін деп қорқып жүрген. Хаймер 1955 жылы туған Монреальдегі МакГилл университетін экономика және саясаттану мамандықтары бойынша үздік дипломмен бітірді. Сол жылдың күзінде ол Бостонға көшіп, МТИ-де өндірістік қатынастарды оқуға түсті, сол жерде Монреальдық Гилдамен танысты. Ол Йель университетінде экономика пәнінен сабақ берді және екі ұлы болды. 1970 жылдан өмірінің соңына дейін Хаймер Нью-Йорктегі Жаңа әлеуметтік зерттеулер мектебінде экономика профессоры болып жұмыс істеді. Ол докторлық диссертациясында өнеркәсіптік ұйымдастыру және халықаралық саудаға деген қызығушылықтарын біріктірді. Хаймер Нью-Йорк штатының Шэндакен қаласы маңында болған автокөлік апатынан қаза тапты.
Hymer was born in Montreal, Quebec, Canada. Stephen Herbert Hymer's father was a Jewish clothing store owner from Poland and his mother was the bookkeeper. This inspired him to research the impact that multinational corporations have on local enterprises, as he feared the presence of new competitors might end up affecting his family's business. Hymer received a B. A. with first class honors in Economics and Political Science from McGill University in his native Montreal in 1955. He enrolled at MIT in the fall of that year to study industrial relations, having moved to Boston where he met his wife, Gilda, also from Montreal. He taught economics at Yale University and had two sons. From 1970 until the time of this death, Hymer worked as an economics professor at the New School for Social Research in New York. He combined his interests in Industrial Organization and International Trade in his doctoral thesis. Hymer died after a car accident in Shandaken, New York.
Үлестер
Стивен Хаймер халықаралық бизнестің әкесі деп есептеледі, себебі оның тікелей шетелдік инвестицияларға қатысты үлесі, сондай-ақ көпұлтты кәсіпорындар теориясы саласындағы зерттеулері мен академиялық еңбектері зор. Хаймердің көпұлтты кәсіпорындар мен тікелей шетелдік инвестициялар (ТШИ) тақырыбындағы қазіргі теорияның көп бөлігінен бұрын жасалған маңызды еңбектері он бір құжатта, оның ішінде 1960 жылғы докторлық диссертациясында топтастырылған. Оның ТШИ теориясына дейін барлық инвестициялар шекара арқылы капиталдың қарапайым қозғалысы деп саналды. Капиталдың қозғалысы елдер арасындағы пайыздық ставкалардың айырмашылығымен анықталады деп есептелді. Хаймер қаржылық инвестициялар мен осы инвестициялардың арасындағы ерекшелікті анықтады және оларды тікелей шетелдік инвестициялар деп атады: соңғысы фирмаға басқа елдердегі бизнес-қызметті бақылауға мүмкіндік береді, ал портфельдік инвестициялар мұндай мүмкіндік бермейді. Стивен Хаймер ұсынған теория неоклассикалық көзқарас пен кемел нарық құрылымын қарастырудан өзгеше болып табылады. Хаймердің негізгі тұжырымы: тікелей шетелдік инвестициялар тек нарықтағы кемшіліктер болған жағдайда ғана табысты бола алады, бұл артықшылықтар мен қақтығыстарды тудырады: компаниялар тікелей шетелдік инвестицияларды жүзеге асыру арқылы бәсекелестікті азайта алады. Осылайша, компаниялар нарықта туындайтын қақтығыстарды жоюға және олардың ерекше артықшылықтарынан пайда алуға мүмкіндік алады. Хаймер көпұлтты компанияларды бизнесті дамыту, ақпарат тарату және баға белгілеу процесінде халықаралық нарықтардан жақсы институттар деп есептеді. Бұл мәселені Дуннинг пен Пителис «Стивен Хаймердің халықаралық бизнес ғылымына қосқан үлесі: бағалау және кеңейту» атты академиялық мақаласында жан-жақты қарастырды. Шетелдік инвестициялардың мәні мен себептерін талдау кезінде Хаймер тікелей және портфельдік инвестицияларды ажыратып қарады. Пайыздық ставкалардың айырмашылығы портфельдік инвестицияларды тудырады, бірақ тікелей инвестицияларды тудырмайды және соңғыларының салалық құрылымы бір елден екіншісіне едәуір айырмашылықтарға ие емес екенін анықтағаннан кейін, егер олардың себебі тек табыстылықтың айырмашылығы болса, Хаймер тікелей инвестициялар – бұл фирмалардың халықаралық операцияларымен байланысты капитал қозғалысы деген қорытындыға келді. Олардың мақсаты – өндірісті бақылауда ұстау. Бұл бақылау бәсекелестікті басуға немесе білікті жұмыс күші, арзан шикізат, капитал нарығына немесе технологияға қол жеткізу сияқты артықшылықтардан алынған рентаны игеруге мүмкіндік береді. Кейін Хаймер марксистік тіл мен ұғымдарды нақтырақ қолданды. Хаймер «жастардың (Америкада) Марксқа қол жеткізуі қиын болды. Оның тілі түсініксіз болып көрінді, ал университеттерде оны түсінуге көмектесетін курстар болмады. Шындығында, Маркспен не ерекшелігі бар екенін білетін адамдар аз болды» деп жазды. 1970 жылдары жарияланған бірқатар мақалаларында ол ұлттық мемлекеттер мен көпұлтты компаниялар арасындағы қарым-қатынасты қарастырды және олардың халықаралық еңбек бөлінісін құрудағы рөлін егжей-тегжейлі сипаттады. Хаймердің пікірінше, бұл иерархиялық еңбек бөлінісі – көпұлтты корпорация ішінде қайта жаңартылған ішкі еңбек бөлінісінің макрокосмосы. Хаймер бұл компаниялар ұлттық мемлекеттерден күштірек болды деп сенбеді; керісінше, көпұлтты компаниялар әлемнің ірі қаржы орталықтарында мықты тамырлар тартты және олар қолданыстағы географиялық және кеңістіктік шекаралар мен тәуелділіктерді нығайтуға бейімді. Осы және басқа да тақырыптар бойынша мақалалар мен еңбектерді Хаймердің Жаңа әлеуметтік зерттеулер мектебінің аспиранттары «Көпұлтты корпорация: радикальды көзқарас» атты жинақта жинақтады. Стивен Герберт Хаймердің еңбектері 1979 жылы Кембридж университетінің баспасында жарияланды. Хаймердің теориялары Кантуэлл және Джон Гарри Дуннинг сияқты басқа экономистерге зор әсер етті және Хаймердің диссертациялық жетекшісі Чарльз П. Киндлбергер 1969 жылы жарияланған лекциялар сериясында «Шетелдегі американдық бизнес» еңбегінде кеңінен түсіндірді. Соңғысы Хаймердің диссертациясын қазадан кейін жариялауда маңызды рөл атқарды. Көптеген авторлар Хаймердің теорияларын халықаралық бизнес саласында жаңа теориялық тәсілдерді әзірлеу үшін пайдаланды. Осы жаңа теориялардың бірі – Джон Дуннинг (1977) әзірлеген OLI парадигмасы (меншік, орналасу, интернализациялау), ол Хаймердің фирмаларының ерекше артықшылықтарын қабылдады.
Stephen Hymer is considered to be the father of International Business due to his contributions related to Foreign Direct Investment as well as his studies and academic production on the field of theories of multinational enterprises. Hymer's main contributions, which predated most of today's existing theory on the subjects of multinational enterprises and Foreign Direct Investment (FDI), are collected in eleven documents, including his 1960 doctoral thesis. Before his theory on FDI, all investments were considered to be mere capital movements across borders. These movements of capital were thought to be determined mainly by the differences in interest rates between the countries. Hymer established that there was a distinction between financial investments and these kinds of investments, which he named Foreign Direct Investment: the latter gives the firm control over the business activities in other countries whereas portfolio investment does not. The theory presented by Stephen Hymer is considered a departure from neo classical perspective and the consideration of a perfect market structure. Hymer's main conclusion is that foreign direct investment can only succeed as long as there are market imperfections that can create advantages and conflicts: companies could reduce their competition by implementing foreign direct investment. In this way, companies can eliminate the arising conflicts in the market and benefit from their specific advantages. Hymer considered multinational firms to be better institutions than actual international markets in the process of stimulating business, and for information transmitting as well as price fixing. This was all elaborated by Dunning and Pitelis in the academic paper: "Stephen Hymer's Contribution to International Business Scholarship: An assessment and extension". In the analysis of the nature and causes of foreign investment, Hymer made a distinction between direct and portfolio investment. After ascertaining that differences in interest rates cause portfolio investments, but not direct investments, and that the industrial distribution of the latter is not significantly different from one country to another, as could be expected if their cause was solely differences in profitability, Hymer concluded that direct investments are capital movements associated to international operations of firms. Their goal is to keep control of production. This control allows either to suppress competition, or appropriate rents derived from advantages like skilled labour, cheap raw materials, access to capital markets or technology. Later, Hymer used Marxian language and concepts more explicitly. Hymer wrote ″it was difficult for young people (in America) to gain access to Marx. His language seemed impenetrable, and there were hardly any courses in the universities to help people understand him. In fact, there were few who had any idea even of what was different about Marx″. In a series of articles published in the 1970s, he considered the relationship between nation states and multinational firms, detailing their role in the creation of an international division of labor. Hymer argued that this hierarchal division of labor was a macrocosm of the internal division of labor reproduced within the multinational corporation. Hymer did not believe that these firms had become more powerful than nation states; instead, multinationals were firmly rooted in the major financial centers of the world, and they tended to reinforce existing geographic and spatial boundaries and dependencies. Papers and articles on this and various other topics articles were compiled by Hymer's graduate students from the New School for Social Research in The Multinational Corporation: A Radical Approach. Papers by Stephen Herbert Hymer, published by Cambridge University Press in 1979. Hymer's theories have strongly influenced other economists, like Cantwell and John Harry Dunning, and were elaborated by Hymer's dissertation advisor, Charles P. Kindleberger in American Business Abroad, series of lectures published in 1969. The latter played an important role in the posthumous publication of Hymer's dissertation. Many authors have used Hymer's theories to develop new theoretical approaches in the field of international business. One of these new theories is the OLI paradigm (ownership location internalization) also known as the eclectic paradigm, developed by John Dunning (1977), which adopts Hymer's firms' specific advantages.
Таңдалған жарияланымдар
Хаймер, С. (1970). Көпұлттық корпорациялардың тиімділігі (қарама-қайшылықтары). Америка экономикалық шолуы, 60(2), 441–448. Хаймер, С. (1972). Капиталдың интернационалдануы. Экономикалық мәселелер журналы, 6(1), 91–111. Хаймер, С. (1972) «Көпұлттық корпорация және теңсіз даму заңы», Ж. Бхагавати (ред.) «Экономика және 1970-1990 жылдардағы әлемдік тәртіп», Collier MacMillan: Нью-Йорк, 113–140 б.
Hymer, S. (1970). The efficiency (contradictions) of multinational corporations. American economic review, 60(2), 441 448. Hymer, S. (1972). The internationalization of capital. Journal of economic issues, 6(1), 91 111. Hymer, S. (1972) 'The Multinational Corporation and The Law of Uneven Development', in J. Bhagwati (ed.) Economics and World Order from The 1970s to the 1990s, Collier MacMillan:New York, pp: 113 140.