Кіріспе

Әлеуметтік прежудистің өлшемі

Олпорттың Прежудисті және Дискриминация шкаласы – қоғамдағы прежудистің көрінісін өлшейтін өлшем. Ол 1954 жылы психолог Гордон Олпортпен жасалған.

Өлшемі

Олпорттың Предупреждение Шкаласы 1-ден 5-ке дейін. Антилокуция: Антилокуция – топтың мүшелері сыртқы топ туралы жағымсыз бейнелерді ашық тарату кезінде пайда болады. Көпшілік оны зиянсыз деп есептейді. Антилокуцияның өзі зиянды болмауы мүмкін, бірақ ол прежудистің одан да ауыр формаларына жағдай жасайды (этностық әзілдерді де қараңыз). Ауыртпалық: Ішкі топтың мүшелері сыртқы топтың адамдарынан қасақана аулақ салады. Тікелей зиян келтіру ниеті болмауы мүмкін, бірақ оқшаулану арқылы психологиялық зиян жиі туындайды (әлеуметтік шеттетуді де қараңыз). Дискриминация: Сыртқы топқа мүмкіндіктер мен қызметтерден бас тарту арқылы дискриминация жасалады, нәтижесінде прежудистің іс-қимылға айналуына себеп болады. Мінез-құлықтың мақсаты сыртқы топтың мақсаттарына жетуіне, білім алуына, жұмысқа орналасуына кедергі келтіру болып табылады. Мысалдарға АҚШ-тағы Джим Кроу заңдары, Оңтүстік Африкадағы апартеид және 1930-шы жылдардағы Нюрнберг заңдары жатады. Физикалық шабуыл: Ішкі топ сыртқы топтың мүлкін бүлдіреді, өртейді немесе басқаша жойды, сондай-ақ жеке адамдарға немесе топтарға зорлық-зомбылықпен шабуыл жасайды. Физикалық зиян сыртқы топтың мүшелеріне тиеді. Мысалдарға Еуропадағы еврейлерге қарсы жасалған погромдар, АҚШ-тағы қара нәсілділерді дарға асу, Пәкістандағы индустарға және Үндістандағы мұсылмандарға қарсы жалғасып жатқан зорлық-зомбылық жатады. Жою: Ішкі топ сыртқы топты жою немесе алып тастауға тырысады. Олар бүкіл немесе көп бөлігін жоюға ұмтылады. Мысалдарға Камбоджа геноциді, нацистік Германиядағы «Соңғы шешім», Руанда геноциді, армян геноциді және эллиндерге жасалған геноцид жатады. Бұл шкаланы жеке адамның діни сенімінің жетілу деңгейін өлшейтін Allport және Ross (1967) жасаған Діни Бағдар Шкаласымен шатастыруға болмайды.