Кіріспе

Жапонияның бас скауты (1888–1969)

Полковник Джон Скиннер "Белге" Уилсон (1888–1969) – шотланд скауттығының көрнекті тұлғасы, генерал Баден-Пауэллдің досы және замандасы. Ол Баден-Пауэлл шақырғаннан кейін Халықаралық бюроға жетекші болып тағайындалды, ол кейіннен Дүниежүзілік скауттық қозғалысының Дүниежүзілік бюросына айналды. Уилсон 1938 жылдан 1939 жылға дейін Хуберт С. Мартиннің қайтысынан кейін директор міндетін атқарды; ол 1939 жылы сайланды және 1951 жылға дейін қызмет етті. Одан кейін ол төрт жыл бойы Дүниежүзілік скауттық ұйымының (WOSM) құрметті президенті болды.

Скаутинг

Баден Пауэлл 1921 жылы Үндістанға сапар шекті, онда ол сол кезде Калькуттада полиция комиссарының аға орынбасары болған полковник Уилсонмен кездесіп, оны жұмысқа алды. Уилсон бос уақытында Калькуттаның аудандық скаут комиссары қызметін атқарды. 1920 жылдардың басында ол Скауттар қауымдастығы үшін Гилвелл паркін басқарды. Ол 15 жыл бойы Ұлттық скауттар бюросының директоры болып қызмет етті, елдер ішінде және олар арасындағы түрлі скаут қозғалыстарын үйлестіру міндеті жүктелді. Әлемдік скаут аймақтары құрылғанға дейін ол осы жұмысты атқарды. Зейнеткерлікке шыққаннан кейін ол тағы төрт жыл бойы Ұлттық скауттар комитетінің құрметті президенті болып қызмет етті. Американың скауттар ұйымында "Роверинг" бағытын дамытуға ынталандыру мақсатында, Америка Құрама Штаттарында өткізілген алғашқы Wood Badge курсы – Уилсон басшылығымен өткен "Ровер Скаут" Wood Badge курсы болды. Уилсон 1939 жылы халықаралық скаут белгісін енгізді – күлгін түсті фонға күміс түсті "флёр-де-лис" немесе жебе ұшының белгісі, айналасында бес құрлықтың атаулары күміс әріптермен жазылған және дөңгелек шеңберге орналасқан. Бұл белгіні барлығы кие бермеді, ол Халықаралық комитеттің бұрынғы және қазіргі мүшелерімен және бюро қызметкерлерімен ғана шектелді. Осыған ұқсас дизайнды ту да жасалды, оны тек халықаралық скаут жиындарында ғана қолдануға рұқсат берілді. Уилсон 1937 жылы әлемдік скаутингке қосқан ерекше үлесі үшін Дүниежүзілік скауттар комитетінің берген жалғыз наградасы – "Қола қасқыр" медалімен марапатталды. 1952 жылы ол Жапония Скауттар қауымдастығының ең жоғары наградасы – "Алтын фазан" сыйлығын алды. 1957 жылы Австрияға сапары барысында ол Австрия скаутингінің ең жоғары наградаларының бірі – "Күміс тау ешкісі" (Silberner Steinbock) медалімен (қызыл-ақ-қызыл лентада) марапатталды. Уилсон алты жыл бойы әлемдегі скаут ұйымдарын тексеріп, 1952 жылдың қазан айында Азияға бес айлық сапармен аяқтады. 1957 жылы Дүниежүзілік скаутингтің 50 жылдығына орай полковник Уилсон сапарда жинаған зерттеу материалдарын пайдаланып, әлемдік скаутинг туралы маңызды еңбектің бірінші басылымын – "Scouting Round the World" кітабын жариялады.

Әскери

52 жасында Уилсоннан Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде скауттар қозғалысындағы қызметін тоқтатып, Уинстон Черчилльдің құпия ұйымы – Арнайы операциялар атқарушы тобына (SOE) кандидаттарды іріктеуге және оларды даярлауға көмектесуі сұралды. Оның қатаң іріктеу жүйесі бүгінге дейін Ұлыбританияның арнайы күштері, мысалы, Арнайы әуе күштері мен Корольдік теңіз командаларында қолданылып келеді. Нацистердің ғалымдары ядролық қару жасауға тырысып жатқанын білген Уинстон Черчилль пен АҚШ президенті Франклин Д. Рузвельт, нацистердің ядролық зерттеулердегі барлық әрекеттерін тоқтатуға шешім қабылдады. Гитлердің ядролық бағдарламасының маңызды бөлігі – нацистер басып алған Норвегиядағы «Норск Гидро» зауыты еді, ол «ауыр суды» өндірді. Осы оқиға туралы «Телемарк батырлары» деген фильм түсірілді. Полковник Уилсон өз қызметі үшін Ұлыбритания Империясы орденінің офицері (OBE) және Корольдік Норвегияның Святой Олаф орденінің командирі атағымен марапатталды. Тарихшы және кинорежиссер Дэмиен Льюис оның өмірі туралы «Гитлердің ядролық қаруларын іздеу» кітабында толыққанды баяндаған.