Итузаинго шайқасы: Бразилия мен Аргентина арасындағы соғыс
Battle of Ituzaingó
Итузаинго шайқасы (1827) – Бразилия мен Аргентина арасындағы маңызды шайқас. Уругвай және Рио-Гранде-ду-Сул аймағындағы қақтығыстар, Бразилия тәуелсіздігі тарихы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Итузаинго шайқасы, сондай-ақ Пасо-ду-Розарио шайқасы деп те аталады, Санта-Мария өзені маңында, шағын төбелерге толы аңғарда, аңғарды екіге бөлетін өзеннің жанында болған қақтығыс. Банда Ориентал (қазіргі Уругвай және Рио-Гранде-ду-Сул) аймағында және осы аймақтың Бразилиямен шекарасындағы екі жылға созылған үздіксіз ұсақ-кене шайқастардан кейін, Аргентина армиясы (оның құрамында шығыс аймағының әскерлері де болған) Бразилия императорлық армиясымен шайқасқа түсті. 1827 жылғы 20 ақпан күні таңғы сағат алты шамасында басталган шайқас шамамен алты сағатқа созылды.
The Battle of Ituzaingó, also known as the Battle of Passo do Rosário, was a pitched battle fought in the vicinity of the Santa Maria River, in a valley of small hills where a stream divided the valley into two. After a two year series of continuous sundry skirmishes in the Banda Oriental (present day Uruguay and Rio Grande do Sul) and along the border of this region with Brazil, the advancing Argentine Army (including Orientals) engaged in combat with the Imperial Brazilian Army. The battle lasted for about six hours, beginning at around six in the morning of 20 February 1827.
Өмірбаян
Банда Ориентал 1822 жылы Бразилия Португалиядан тәуелсіздік алған кезде бразилиялық провинция ретінде қосылды. Император Педро I билігіндегі орталық үкімет Бразилия ішінде көптеген көтерілістерге себеп болды. Өз еліне шетел билігінен азаттық әкелу мүмкіндігін сезінген шығыс халқының бір бөлігі 1825 жылы бразилиялық үкіметке қарсы көтеріліс туын көтерді. Бастапқыда бұл күрес бразилиялық үкіметтің көп назарын аудармады, себебі сол кезде тіпті Рио-де-Жанейрода да көтерілістер болып жатты. Бірақ көтеріліс жылдам тарағандықтан, Педро I барлық мүмкіндігін пайдаланып әскер жинап, оны Цисплатинаға (бразилиялық басқарудағы провинцияның атауы) жіберуге мәжбүр болды. Бразилия армиясын бастапқыда Педро I өзі басқарды. Саяси мәселелер мен императрица Леопольдинаның қазасы оны майданға жақындамай-ақ астанаға қайтаруға мәжбүр етті. 1826 жылдың желтоқсанына қарай, басшылық Барбасена графы, генерал Фелисберто Кальдейра Брантка берілді. Сол кезде шығыс халқы Буэнос-Айреске жолдаған үндеу Біріккен Провинцияларды қақтығысқа тартты. Буэнос-Айрес басшылығы Банда Ориенталды Біріккен Провинциялар құрамына провинция ретінде қайтару мүмкіндігін көріп отырды. Генерал Карлос Мария де Альвеар Республика армиясының қолбасшысы болып тағайындалды. 1827 жылдың 20 қаңтарында Альвеар Бразилия шекарасына бет алды. Ол бірнеше шағын қалалар мен ауылдарға шабуыл жасап, Барбасенаны өз тарапына ауыстыруға тырысты.
The Banda Oriental was incorporated as a Brazilian province in 1822, when Brazil became independent from Portugal. The centralized government, under the reign of Emperor Pedro I, led to many revolts inside Brazil. Seeing a chance to break the rule of a foreign nation over their country, some Orientals raised the flag of rebellion against the Brazilian government in 1825. At first, the fight did not attract much attention from the Brazilian government, which was dealing with revolts even in Rio de Janeiro at the time. Nevertheless, as the rebellion spread fast, Pedro I had to gather an army by any way that he could to send to Cisplatina (the province's name under Brazilian control). The Brazilian Army was, at first, led by Pedro I himself. Political problems and the death of Empress Leopoldina forced him to return to the capital without getting close to the battlefield. By December 1826, the command was given to General Felisberto Caldeira Brant, the Marquis of Barbacena. By then, the appeal the Orientals sent to Buenos Aires brought the United Provinces into the conflict. The Buenos Aires leadership saw a chance to bring the Banda Oriental back into the United Provinces as a province. General Carlos María de Alvear was appointed as commander of the Republican Army. On January 20, 1827, Alvear moved to the border with Brazil. He attacked some small towns and villages and successfully tried to bring Barbacena to him.
Шайқас
18 ақпанда Республика армиясы Санта-Мария өзенінің саласына жетті. Альвер бұл жерді ат әскерінің басымдығын арттыру үшін бұрыннан-ақ таңдаған еді. Бразилия императорлық армиясы келесі күні шайқас алаңына келді. Армияның шаршағанына қатысты кейбір наразылықтарды қабылдамай, Барбасена маркизі келесі күні әскерін мүмкіндігінше жылдам әрекетке дайындады. Кейбір тарихшылар Альвер Барбасенаны Республика армиясының тек артқы бөлігін қуып жететініне сендіргенін айтады. Сондықтан ол Республика армиясының сол бөлігін қорғауға және кейінгі шайқаста Альвердің негізгі күштерімен күресуге ниеттенді. Осыған сене отырып, Барбасена шабуылға шығып, өзінің ат әскері мен жаяу әскерін Шығыс көшбасшысы Хуан Антонио Лаваллея басқаратын Республика армиясының 1-ші корпусына жіберді. Бірақ, соғыс министрі, Лахес графына жіберілген шайқас есебінде Барбасена өзінің жалдаған жергілікті халқының күніне жиырмаға дейін қашып кететінін түсіндірді, себебі Альвер жергілікті тұрғындарға шабуыл жасап, олардың мүлкін жойып, егістіктерді өртеп жіберген. Әскерлер шайқасуға асыққан, бірақ Барбасенаның, әскерлердің тым артық деп ойлаған сақтығынан, олар өз үйлері мен отбасыларына қайтып, оларды өздері қорғауға шешім қабылдады. Ол жалдаған күштердің одан сайын азайып бара жатқанын көріп, одан әрі дезертирліктерге жол бермеу үшін Барбасена жауға жақындап, шабуылға көшті. Императорлық әскерлер Лаваллеяның әскерін қоршауға тырысып, өзеннен өтті. Бастапқыда, Шығыс кавалериясы 1-ші Императорлық армия дивизиясының өтуіне кедергі келтірді. Бірақ жау оларды кері тартты және полковник Феликс Олазбал басқаратын артиллерияны бақылауға алды. Содан кейін Альвер өз кавалериясымен қарсы шабуыл жасады. Ол Императорлық армияның орталығындағы 2-ші дивизияны бақылауға алса, полковник Джулиан Лагуна Бразилия әскерлерінің тек еріктілерден құралған сол жақ фланкіна шабуыл жасады. Полковник Солер өз әскерін 1-ші дивизияға бастап кетті. Альвер жоспарлағандай, ашық далалар кавалерияға жаяу әскерден гөрі қолайлырақ болды. Тек Императорлық армияның орталығы ғана өз орнын сақтап тұрды. Ондағы жаяу әскерлер 2-ші корпустың шабуылына тойтарыс беру үшін шаршылар құрды. Республика армиясы 2-ші дивизияны қоршауға алатыны анық болған соң ғана шайқас алаңынан шықты. Республика армиясы жауды қуа алмады. Жабдықтардың жетіспеуі Альверге өз әскерлеріне шайқас алаңына от қойып, кетуге бұйрық берді. Шайқас республикашылардың тактикалық жеңісімен аяқталды, себебі Барбасена жоспарлағандай Буэнос-Айреске қарай жорық жасай алмады, бірақ екі тарапқа да стратегиялық пайда әкелмеді.
By February 18, the Republican Army reached a stream of Santa Maria River. Alvear had previously chosen that place to maximize his advantage in cavalry. The Brazilian Imperial Army arrived in the battlefield the next day. Refusing some objections over the exhaustion of the army, the Marquis of Barbacena prepared his forces for action as soon as possible the following day. Some historians say that Alvear misled Barbacena to believe that he was pursuing only the rear of the Republican Army. That is why he was anxious to take care of that part of the Republican Army and to fight Alvear's main force in a later battle. Believing so, Barbacena took the offensive and sent his cavalry and infantry toward the 1st Corps of the Republican Army, which was under the command of Oriental leader Juan Antonio Lavalleja. However, in a report of the battle sent to the Minister of War, the Count of Lajes, Barbacena explains that the local men he had recruited were deserting at a rate of twenty a day because Alvear was carrying out raids against the local populace, attacking their property and burning the fields. The soldiers were eager to fight, but because of Barbacena's caution, which the soldiers thought was excessive, they decided to go back to their homes and families to defend it themselves. After seeing the forces he had so hardly managed to recruit diminishing more and more and in order to avoid further desertions, Barbacena decided to get closer to the enemy and attack. The Imperial Forces crossed the stream as if to encircle Lavalleja's men. At first, the Oriental cavalry tried to block the passage of the 1st Imperial Army Division. Soon, they were pushed back by the enemy, which managed to take control of the artillery pieces under Colonel Felix Olazabal. Alvear then counterattacked with his cavalry. While he would take care of the 2nd Division on the center of the Imperial Army, Colonel Julian Laguna would attack the extreme left of the Brazilian forces, which were formed by only volunteers. Colonel Soler would lead his men onto the 1st Division. As Alvear planned, the open fields proved to be more suitable for cavalry units than for infantry. Only the center of the Imperial Army kept its position. The infantry there formed squares to repel any attempt made by 2nd Corps of the enemy cavalry to subdue them. Only when it was clear that the Republican Army could encircle the 2nd Division did it withdraw from the battlefield. The Republican Army could not pursue the enemy. The lack of proper means made Alvear order his men to put fire to the battlefield and to leave the scene. The battle ended with a tactical victory for the Republicans since Barbacena could not march on Buenos Aires, as he had planned, but with no strategic gain for either side.