Кіріспе

Активті созу күшті және созу процедураларының зиянды әсерлерін жояды, немесе бұл – сіздің агонист бұлшықтарыңыздың күшімен ғана ұстанымды сақтайтын созу. Активті созу бұлшық еттерді жаттығу кезінде пайдалануға дайындап, оларды ынталандырады. Активті созу бұлшық еттер мен тіндерді ғана емес, сонымен қатар оларды белсендіріп, жылыту арқылы әрекетке дайындайды. Активті созудың негізгі принциптерін сипаттамас бұрын, агонист және антагонист терминдерін түсіндіру қажет. Агонист – белсенді жиырылатын бұлшық немесе бұлшықтар, ал оларға қарсы әрекет ететін бұлшықтар антагонисттер деп аталады. Сер Чарльз Шеррингтон (1857–1956), «жүйке жүйесінің философы» атанып, активті созуға қатысты мынадай нейромеханизмдерді тұжырымдады:

Өзара тежелу – Агонист бұлшықтары жиырылғанда, қарсы антагонист бұлшықтарының жиырылуы тежеледі (мысалы, шыбық бұрып созу мен түзу кезінде). Бұлшық ет тікенегі – Бұлшық еттің ұзындығы мен оның өзгеру жылдамдығын анықтайтын сезімтал жүйке ұштары. Бұлшық етке күш түсіргенде бұлшық ет тікенегі қоздырылып, бұлшық еттің жиырылуына әкелетін қорғаныш рефлекстері іске қосылады (мысалы, неврологиялық тексерулердегі тізе соққысы сияқты). Бұл қорғаныш реакциясы спортта және күнделікті қозғалыстарда қажет болғанымен, бұлшық еттерді созу, яғни ұзарту үшін тиімсіз.

белсенді созылудың тарихы

Сэр Чарльз Шерингтон 1904 жылы өзара иннервация принципін тұжырымдап, 1913 жылы оны көрсетті. А. Д. Манроутың еңбегінде «белсенді» жұмылдыру жаттығулары үшін осы қағидалар ұсынылған. 1962 жылы Х. А. ДеВриз, Л. Э. Холт және басқалар осы бағыттан ауытқыған кезде, П. Уильямс (1937) өзінің бүгілу жаттығулары бағдарламасында процедураларды пайдаланды. Питерс пен Питерс (1975) Шеррингтонның принциптерін «белсенді созу» бағдарламасына бейімдеді, бұл бүкіл дененің қозғалғыштығын арттыру үшін белгілі бір спорт түрлеріне арналған танымал статикалық созудан өзгешеленеді. С. Блэкберн және басқалар жүргізген ЭМГ (электромиографиялық) зерттеулері Шерингтонның өзара иннервация принципін растады. Питерс пен Питерстің аудиовизуалды электромиографиясы Шерингтонның өзара иннервация (тежелу) принципін және оның «миошпиндельдердің» күшке реакциясын сипаттауын қолдайды. Осы екі принцип «белсенді созу» процедураларының негізі болып табылады. Қазіргі уақытта күшпен бірге «белсенді» компоненттерді пайдаланатын басқа созу әдістері де бар, оларды қолдану Манроу келіспейді. Жоғарыда 3-ші жазбада айтылғандай, Говард пен Жан Петерс 1975 жылы «Белсенді созу» бағдарламасын әзірлеп, ресми түрде бекітті. Ол алғаш рет 1983 жылы жарық көрді, ал 1995 жылы кеңейтілген басылымы жарық көрді.