"Merrie England" операсы: Елизавета I сарайындағы махаббат пен бәсекелестік

Кіріспе

Эдвард Германның комедиялық операсы (премьерасы 1902) Merrie England – Базил Худтың либреттосына Эдвард Германның екі актілі ағылшын комедиялық операсы. Патриоттық сюжет Елизавета I патшайымның сарайындағы махаббат және бәсекелестік туралы, Сэр Уолтер Рэлидің Елизавета патшайымның күтімшісі Бесси Трокмортонға жіберген махаббат хаты патшайымның қолына тиеді. Операдан белгілі әндерге "О, тыныш Англия", "Англияның жас сарбаздары" және "Дан Купидонның бағы бар" кіреді. Бұл туынды 1902–1903 жылдары Лондондағы Савой театрында қойылған. Ол кәсіби және әуесқой опералық ұжымдар тарапынан көп рет қайта қойылды. Операның толық жазбалары және жазылған үзінділердің бірнеше нұсқалары бар.

Бастапқы және бастапқы өндіріс

Базил Худтың либреттосы комикалық (және драмалық) эффект үшін сөз ойындарын жиі пайдаланады. Мысалы, "fore" және "four" гомофондары екінші актідегі бір көріністе қолданылады, онда айдаһардың "төрт аяғы бар, оның екеуі артқы, екеуі алдыңғы аяқтар" екені түсіндіріледі (мұны Гилберт пен Салливанның "Пензанс қарақшыларынан" әйгілі "жетім"/"жиі" диалогымен салыстырыңыз). Бірінші актідегі Ромео мен Джульеттаның А-дан Z-ға дейінгі поэмасы – Худтың жазу стилінің мысалы, ол Ромео мен Джульеттаның сюжетін алфавит арқылы қысқаша баяндайды. Рустикалық, романтикалық Тюдор дәуіріндегі сюжетте маңызсыз кейіпкерлердің көптігі және тарихи дұрыс еместігі сынға түседі. Оқиға королева Елизавета I сарайындағы махаббат пен бәсекелестік туралы, королеваның әйгілі сэр Уолтер Рэлидің қызметшісі Бесси Трокмортонға деген құмарлығына қызғанышы туралы. Бұл қарым-қатынасты королеваға Эссекс графы ашады, ол Рэлидің Бессиге жазған махаббат хатын жеткізеді, ал королева бастапқыда оны өзіне арналған деп ойлайды. Бірақ соңында королева Эссексті өзінің сүйіктісі етіп таңдайды және Бессиді кешіреді. Музыка 1870-ші және 1880-ші жылдарда Гилберт пен Салливанның танымал болған ағылшын жеңіл операсының стилінде жасалған. Онда көрнекті хор және балладалар, жылдам әндер, дуэттер мен квинтеттер сияқты түрлі негізгі номерлер бар. Герман Артур Салливанның "Изумруд аралдары" операсының музыкасын аяқтағаннан кейін стиль және оркестрлеу туралы көптеген тәжірибелік білім алды және осы білімін "Мери Англия" операсында, сахнадағы өзінің алғашқы ірі жұмысында пайдаланды. Германның музыкасы Тюдор дәуірінің жарқын атмосферасын бейнелейді, салтанаттылық пен балладалар мен романтикалық арияларды үйлестіреді. Онда "O Peaceful England" және "The Yeomen of England" әндері бар, соңғысы 2002 жылы Елизавета II-нің таққа отыру мерейтойында орындалды. Опера 1902 жылдың 2 сәуірінде Лондонның Савой театрында Уильям Гриттің басқаруымен ашылды, 120 қойылым көрсетілді және 1902 жылдың 30 шілдесінде жабылды. Содан кейін опера труппасы Kitty Loftus Company Савой театрында өнер көрсеткен кезде гастрольдік сапарға шықты. 1902 жылдың 24 қарашасында Савой театрында 56 қосымша қойылыммен қайта ашылып, 1903 жылдың 17 қаңтарында аяқталды. Онда Генри Литон, Луи Паундс, Розина Брэндрам, Роберт Эветт және Уолтер Пассмор, сондай-ақ Савой театрының тұрақты актерлері ойнады.

Basil Hood's libretto makes heavy use of wordplay for comic (and dramatic) effect. For example, the homophones 'fore' and 'four' are used in a scene in the second act where it is explained that a dragon has "four legs, two of which are hind legs and two of which are fore legs" (compare this with the famous 'orphan'/'often' exchange in Act one of The Pirates of Penzance, by Gilbert and Sullivan). The poem in Act One giving the A to Z of Romeo and Juliet is an example of Hood's writing, summarising the plot of Romeo and Juliet through use of the alphabet. The plot, a rustic, romanticised Tudor story, has been criticised for containing too many unimportant characters and for historical inaccuracy. It concerns love and rivalries at the court of Queen Elizabeth I, who is portrayed as jealous of Sir Walter Raleigh's affection for her lady in waiting, Bessie Throckmorton. This relationship is revealed to the Queen by the Earl of Essex, who transmits a love letter written by Raleigh to Bessie, which the Queen initially assumes was meant for herself. Ultimately, however, the Queen chooses Essex as her lover and forgives Bessie. The music is an example of the style of English light opera made famous in the 1870s and 1880s by Gilbert and Sullivan. It features a prominent chorus and a range of principal numbers including ballads, patter songs, duets and quintets. German had gained a lot of practical knowledge about style and orchestration from completing Arthur Sullivan's score for The Emerald Isle, and he put this into practice in Merrie England, which was his own first large scale work for the stage. German's score, evoking the colourful Tudor period, combines pomp and ceremony with ballads and romantic arias. It includes the well known song for the Queen "O Peaceful England" and "The Yeomen of England", which became a favourite and was performed at Queen Elizabeth II's Jubilee celebrations in 2002. The opera opened at the Savoy Theatre in London on 2 April 1902, under the management of William Greet, and ran for 120 performances, closing on 30 July 1902. The piece then toured while the Kitty Loftus Company played at the Savoy. The production reopened at the Savoy on 24 November 1902 for 56 additional performances, ending on 17 January 1903. It starred Henry Lytton, Louie Pounds, Rosina Brandram, Robert Evett and Walter Passmore, among other regulars of the Savoy.

Рөлдер

RoleVoice typePremiere Cast, (Кондуктор: Хамиш МакКанн) Сэр Уолтер Рэли тенор Роберт Эветт Эссекс графы бас Генри А. Литон Уолтер Уилкинс, Шекспир труппасының әртісі баритон Уолтер Пасмор Силас Симкинс, тағы бір әртіс баритон Марк Кингхорн Лонг Том, Корольдік орманшы баритон Э. Торренс Биг Бен, Корольдік орманшы бас Р. Комптон Королеваның шуағы Джордж Мюди, кіші касап бас Повис Пиндер нан пісіруші тенор Дж. Бодди маташы баритон Рудольф Льюис тігінші тенор Роберт Роус лорд баритон Чарльз Чайлдерстон солдат Льюис Чемпион корольдік бірінші паж L. Эмери екінші корольдік паж Эла Q. Мей Бесси Трокмортон сопрано Агнес Фрейзер "Жалғыз Джилл" меццо-сопрано Луи Пундс Королева Елизавета контральто Розина Брэндрам Май королевасы меццо-сопрано Джоан Кедди/Олив Рей Маржори Уинифред Харт Дайк Кейт контральто Элис Коулман күтуші ханым Роуз Росслин Лордтар, ханымдар, қала тұрғындары және сарбаздар хоры

Қысқаша мазмұны

Сюжеттің екі нұсқасы бар: Худтың 1902 жылғы түпнұсқасы және Дэннис Арунделлдің 1960 жылы Садлерс-Уэллсте ұсынған қайта жөнделген нұсқасы. Опера Виндзор қаласында өрбиді және мифология мен халық мүсіндемесіне жиі сілтеме жасайды (Робин Гуд, Нептун патшасы, Әулие Георгий мен Аждаһа, және әйбары).

Бірінші акт

Бірінші мамыр мерекесінде Май патшайымы "ақ және қызыл раушан гүлдерімен", "Қуанышты Англияның гүлдерімен" тәжді ленді. Оның екі күзетшісі – Ұзақ Том мен Биг Бен – таныстырылады, олардың барлық нәрсесі бірдей, тек бір ғана айырмашылығы бар. "Олардың арасындағы шағын айырмашылық" – Биг Бен (Виндзордағы басқа да ер адамдар сияқты) Май патшайымын сүйеді, ал Ұзақ Том Джиллді (Жилл Ол Олоун деп аталған) жақсы көреді. Джиллді қызғанышпен толған Май патшайымы колдовство жасаған деп айыптайды және қала тұрғындары одан жаңғырылады. Бесси Трокмортон, Елизавета патшайымының күтімшісі, және сэр Уолтер Рэли бір-біріне ғашық, бірақ олар өз сезімдерін құпия ұстауы керек, өйткені патшайым да Рэлиге ғашық. Бесси Рэлиден келген махаббат хатын қалай сақаулықпен жоғалтқанын айтады ("Ол сүйген адамынан келген хатты жоғалтты"). Ол хат Елизаветаның қолына тиіп, олардың құпия махаббаты ашылып кетпесінен қорқады. Эссекс графы (Рэлидің патшайымның махаббаты үшін қарсыласы) Джилл Ол Олоуннан махаббат хатын (Бесси есімімен акростих) алады және Рэлиден құтылу үшін оны пайдалануды жоспарлайды. Саяхатшы актер Уолтер Уилкинс кез келген пьесаны ән қосып жақсартуға болатынын айтады ("егер ол үлкен мыс оркестрінде ойналса") және "осы жерде [ол] мен Шекспир келіспейміз" дейді. Елизавета патшайымы салтанатты түрде кіреді. Ұзақ Том патшайымнан Джилл Ол Олоунды қала тұрғындарының қуғынынан қорғауды өтінеді. Патшайым Джиллден өзін колдовщик деп санай ма деп сұрайды. Джилл егер ол колдовщик болса, қала тұрғындарынан гөрі көбірек білетінін жауап береді. Сондықтан ол колдовщик бола алмайды, өйткені егер ол колдовщик болса, қала тұрғындары сияқты, өзін колдовщик екенін білген болар еді. Ол махаббат патшайымды айналып өтеді деп мәлімдейді. Бұл сөз патшайымды ашуландырады, ол ауыл тұрғындарымен бірге Джиллді колдовщик деп айыптап, оны Виндзор қамалына қамап, колдовство жасағаны үшін өртеуге бұйырады. Эссекс патшайымға Рэлидің махаббат хатын ұсынады, ол бастапқыда оны өзіне арналған деп қателеседі. Рэли хаттың шын мәнінде Бесси Трокмортонға арналғанын мойындайды. Патшайымның ашуы соншалық, ол Рэлиді сарайдан қуады және Бессиді Виндзор қамалына қамап қояды.

During the May Day festival, the May Queen is crowned with "roses white and roses red the flowers of Merrie England". Her two guards are introduced – Long Tom and Big Ben – who are brothers identical in all but one thing. The "little difference between them" is that Big Ben (like the other men in Windsor) loves the May Queen, while Long Tom loves Jill (known as Jill All Alone). Jill is accused of being a witch by the jealous May Queen and is shunned by the townsfolk. Bessie Throckmorton, one of Queen Elizabeth's ladies in waiting, and Sir Walter Raleigh are in love, but they must keep their love a secret as the Queen is also in love with Raleigh. Bessie tells of how she carelessly lost a love letter from Raleigh ("She lost the letter from her love"). She worries that the letter may have fallen into Queen Elizabeth's hands and thus reveal their secret love. The Earl of Essex (Raleigh's rival for the affection of the Queen) is handed the love letter (an acrostic on the name Bessie) by Jill All Alone and plans to use it to dispose of Raleigh. Walter Wilkins, a travelling actor, appears and argues that any play can be vastly improved by the addition of song ("if it's played on a big brass band") and claims that "that's where [he] and Shakespeare disagree." Queen Elizabeth enters with much ceremony. Long Tom pleads for the Queen's protection of Jill All Alone from the townsfolk's persecution. The Queen asks Jill whether she believes she is a witch. Jill replies with the paradox that if she were a witch, she would know more than the townfolk. Therefore, she cannot be a witch, as she would know (as the townsfolk seem to) that she is a witch if she were. She declares that love will pass the Queen by. This insult angers the Queen, who joins with the villagers in condemning Jill as a witch, locking her away in Windsor Castle to be burned for witchcraft. Essex hands the Queen Raleigh's love letter, which she initially mistakes to be meant for her. Raleigh gallantly admits that the letter is in fact meant for Bessie Throckmorton. The Queen is so incensed that she banishes Raleigh from Court and imprisons Bessie in Windsor Castle.

Екінші акт

Джилл Бессимен бірге қамалдан құпия жол арқылы қашып құтылды. Королева дәріханашыдан (жасырынған шуағы) Бессиге беру үшін у дайындауды сұрайды. Уилкинс "Жорж пен Аждаһа" туралы әңгіменің сахналық нұсқасымен ұзақ жұмыс істейді, ал қойылым Королева мен Эссекс үшін көрсетіледі. Өкінішке орай, олар қойылымды ұнатпады. Соңында Королева Рали мен Бессинің бір-бірін еркін сүюіне және Эссексті өзі үшін таңдауына көндіріледі, себебі ол аңыз бойынша, тек қана монарх қылмыс ойлағанда ғана көрінетін Герне мергеншінің көрінісін көрді. Сарайдың барлық азаматтары Робин Гудтың Мэрианға үйлену тойын қайта жасайды. Әркім операдағы рөліне сәйкес келетін рөлдерді алады; мысалы, Рали Бессинің Мэриан рөліне Робин болады.

Бірінші акт

1. "Ау-ау, ау-ау, ау-ау" (Май Куин мен Бутчермен бірге)
2. "Біз екі нағыз ер адамбыз" (Ұзақ Том мен Биг Бен хормен)
3. "Ой! Бұғылар қайда жатыр?" (Жилл хормен)
4. "Сіздердің ойын уақытыңызға кеңес беремін" (Уилкинс хормен)
5. "Әрбір Джекке Джилл керек" (Рейли хормен)
6. "Махаббат бізді қуанту үшін жаратылған" (Май Куин, Кейт, Рейли, Уилкинс және Лонг Том)
7. "Ол сүйіктісінен хат алды" (Бесси)
8. "Шын сүйген ер адамды тапқанда" (Рейли мен Бесси)
9. "Ер адам махаббатқа берілгенде" (Уилкинс, Симкинс және Эссекс)
10. "Англияның жас сарбаздары кімдер еді, Англияның жас сарбаздары?" (Эссекс хормен)
11. Королева Елизаветаның кіруі / "Құдай Елизаветаны сақтасын" (хор)
12. "О, тыныш Англия" (Елизавета хормен)
13. "Нептун патша жалғыз тағында отырды" (Уилкинс хормен)
14. Финал (Ансамбль)

ІІ акт

15. "Бүгін мамыр айы келді" (Джиллмен бірге хор)
16. "Англияда, мерейлі Англия" (Бесси, Джилл, Биг Бен, Лонг Том)
17. "Аспандағы күн биік" (Симкинс, тігінші және қасапшы хормен бірге)
18. "Ұлы қола оркестрі" (Уилкинс пен Симкинс хормен бірге)
19. "Бұл – мамыр айының қуанышты айы" (Жилл мен Роли)
20. "Май патшайымы бүгін таж кигізілді" (Хор)
20a. Ауылдық би
21. "Дан Купидонның бағы бар" (Рейли)
22. "Екі көңілді адам ішімдік ішуде" (Ансамбль)
22a. Хордың шығуы
23. "Ой, кім махаббат қатыгез дейді?" (Бесси)
24. "Купидон алғаш рет осы ескі әлемге келгенде" (Эссекс, Бесси, Джилл және Рейлимен бірге)
25. "Мүмкін, сіз тіпті ойлап та көрмеген шығарсыз" (Уилкинс)*
26. Георгий мен Аждаһаның маскарады (Мысыр биі)
27. "Ой! Бүгін өлуге тұрарлық жағдай!" (Уилкинс патша ретінде хормен бірге)
28. Финал (Ансамбль)

*Германияның алғашқы қойылымында жоқ, бірақ вокалдық партияда басылған.

Қайта жаңғыртулар мен жазбалар

Опера Ұлыбританияда танымал болды және премьерадан кейінгі онжылдықтарда әуесқой топтар жиі қойды. Елизавета II патшайымның тәж киген жылы (1953 жылы) бес жүзден астам әуесқой қоғам бұл шығарманы сахналады. Сол жылы бір қойылым Льютон Хоу үйінің ауласында, 1000-ға жуық орындаушымен мерекелік шара ретінде ұсынылды. Орындаушылар құрамына Бесси Трокмортон рөлінде Энн Зиглер, Уолтер Рэли рөлінде Вебстер Бут, Елизавета патшайым рөлінде Нэнси Эванс және Уолтер Уилкинс рөлінде Грэм Клиффорд кірді. "Merrie England" операсы композиторының дирижерлік басқаруымен толығымен жазылды және 1918 жылы HMV компаниясымен он қос жақты 12 дюймдік 78 айналымдық пластинкада (20 жақ) шығарылды. 1931 жылы "Columbia" лейблінде композитордың бақылауымен Кларенс Рейболд дирижерлік еткен операдан үзінділер жазылды. Содан бері бірнеше толық жазбалар жасалды, оның ішінде 1960 жылғы HMV жинағы, ал "Merrie England" операсынан жеке әндер көп рет жазылды. Соңғы онжылдықтарда бұл опера белгілі бір деңгейде ұмытылып кетті, бірақ 1988 жылы испан армадасының және королеваның күміс (1977), алтын (2002) және алмаз (2012) мерейтойларына орай көптеген қайта қойылымдар болды. Opera South операсы 2012 жылдың ақпан айында қайта қойылды. 2012 жылы, королеваның алмаз юбилейі жылы, кәсіби қайта қойылымдардың арасында Лондонның Финборо театрындағы қойылым да болды.