Кіріспе

2002 жылы Кристофер Мурдың "Қошқар: Бифтің, Исаның балалық шағындағы досының баяндамасы" атты романы жарық көрді. Бұл туындыда автор Исаның балалық шағындағы досы "Леви бар Альфей, Биф деп аталған" көзімен артылып қалған жылдарын толтыруға тырысады. "Қошқардың" алғашқы басылымы қатты мұқабамен және жұмсақ мұқабамен шығарылды, сонымен қатар автордың романның кейбір аспектілерін түсіндіретін соңғы сөзі де бар. 2007 жылы арнайы сыйлық басылымы жарық көрді, онда Мур Израильге зерттеу мақсатымен жасаған саяхатын еске түсіретін екінші соңғы сөз жазылған. Автордың сөзіне сүйенсек, продюсер-режиссер Питер Дуглас (Vincent Pictures) романның кино құқығын сатып алған.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Бифф 20-ғасырда қайта тіріліп, Киелі кітаптың жоғалған бөліктерін толықтыру үшін шақырылады, бұл жұмыс періште Разиелдің тиімсіз бақылауымен жүзеге асырылады. Разиел Биффті заманауи әлемнің алаңдатуынан сақтау үшін оны мотельге орналастырады. Бифф өзінің әңгімесін алты жасар Джошуамен бала кезіндегі алғашқы кездесуінен бастайды. (Ол ағылшын тіліндегі Джошуа есімінің еврей тіліндегі Йешуа есімімен ең жақсы сәйкес келетінін, ал "Иисус" есімінің грек және латын тілдері арқылы аударманың нәтижесі екенін түсіндіреді.) Олар бірге өседі, ересек болған соң, Джошуа Мәсіх болу жолын білу үшін, Джошуаның тууына куә болған үш дана (ғалым, буддист және индус йогы) кеңесін алу үшін шығысқа сапар шегеді. Жиырма жылдан астам уақыт бойы Джошуа өз сенімдерін олардың ішіне сіңіріп, үш данадан өзгешелік танытады: ол біреуінен тамақты көбейтуді, екіншісінен көрінбейтін болуды үйренеді, ал өлгендерді қайта тірілту қабілеті оның Биффпен бала кезінде танысуына себеп болады. Бифф өзінің рөлінде сарказмға толы, тәжірибелі және адал, Джошуаның шаршағыш және кейде идеалистік мінезіне қарсы болады. Джошуа/Иисус есімдерінің адамдық және құдайлық қасиеттерін баяндау, Биффтің күнәлі тірліктерімен үйлесіп, дзюдо мен капучиноның пайда болуын, яһудилердің Рождествода қытай тағамдарын жеу себебін және қоянның Пасхамен байланысын әзілмен түсіндіреді. Үш дана, Мария Магдалина, Жүсіп және Мария да пайда болады: Мария Магдалина (бұл жерде "Мэгги" деп аталған) Джошуаға деген сезімін жасырмайды, ал Джошуа бойдақ болып қалады, ал Бифф өзінің белсенді жыныстық өмірімен бұл оқиғаны толықтырады. Романның соңында Бифф Разиелге «Биффтің Ізгі хабары» кітабын тапсырады және бірнеше апта бұрын өзінің Ізгі хабарын аяқтаған Мэггинің оның бөлмесінің қарама-қарсы бөлмесінен шығып келе жатқанын көреді. Разиелдің бұйрығымен олар бірден бірігеді.

Әдебиеттік сілтемелер

Автор бұл романды жазуға Булгаковтың "Уалым мен Маргарита" романынан, әсіресе Понтий Пилаттың көзқарасымен баяндалған Киелі кітаптардағы эпизодтардан шабыттанды. Романға әсер еткен басқа да еңбектер: Лао Цзының жазбалары, Кама Сутра, Тора, Упанишадтар, Бхагавад Гита, Сун Цзының "Соғыс өнері", Тао Те Цзин және Жаңа өсиеттегі Евангелиялар. Иса Мәсіхтің халыққа қызмет етуге дейін Кашмирге, Үндістанға сапар шегіп, тибеттік монастырда білім алғаны туралы идеяны алғаш рет Николас Нотович 1894 жылы шығарған "Иса Мәсіхтің беймәлім өмірі" атты шарлатандық еңбегінде ұсынды.

Мурдың басқа романдарымен байланысы

Осы романның қатыгез Разиелі кейінірек Мурдың "Ең ақымақ періште" романының басты кейіпкері болады. Мурдың тұңғыш романы "Практикалық жын ұстаудан" Кэтч жын "Қош" романында Ғалымдардың бірі Балтасардың қызметшісі ретінде пайда болады. Исаның өзі Мурдың бұрынғы романы "Тігілген махаббат монахшасының аралында" қысқаша эпизодтық рөлде болды.

Жалғасы

2015 жылы Мур «Қош» романының жалғасын жазу туралы: «Мен оны жасамауға қатыстымын. Әрбір кітап қол қою рәсімінде біреулер оны өзінің сүйікті кітабы деп айтады. Сосын сұрайды: «Тағы біреуін жаза алмайсыз ба?». Бірақ егер мен жалғасын жазсам, оқырмандар не дейтінін болжап көрейін. Олар: «Жақсы болды, бірақ «Қош» сияқты емес» дейді. Не үшін «Қоштан» жақсырақ жазуға тырысып, сәтсіздікке ұшырап, барлығын бұзуым керек? Жақсысы, оны өз күйінде қалдыру».