Кіріспе

Сватоплюк Плюскал (28 қазан 1930 – 29 мамыр 2005) – чехословакиялық футболшы, қорғаныс жартылай қорғаушы. 1962 жылы Чилиде өткен әлем чемпионатына қатысып, Чехословакия құрамасы сапында күміс жүлде жеңіп алды.

Ерте өмір

Сватоплюк Плюскал футболды туған қаласында бастады, онда бірнеше клубта ойнады. (Baťa Zlín – Svit Gottwaldov) командасымен ол жоғары лигаға өтті. Жасөспірімдер құрамасына шақырылғанда жеке жетістіктерге қол жеткізді. Ол көптеген позицияларда ойнай білді, бірақ Злинде шабуылшы ретінде көбінесе өнер көрсетті.

Клубтық мансап

1951 жылы Прагаға көшіп барды, онда ол жаңадан құрылған армия футбол клубының маңызды ойыншысы болды (ATK, кейіннен ÚDA және Dukla Prague деп аталды), ол негізінен қорғаныс жартылай қорғаушы ретінде ойнады. Осы клуб сапында өткізген 16 жыл ішінде ол лигада 8 рет чемпион атанды, бірақ клуб деңгейіндегі ең маңызды жетістіктеріне АҚШ-та қол жеткізді. Плюскал құрамындағы «Дукла Прага» 1960 жылдардың бірінші жартысында үш рет қатарынан «Америка кубогын» (футболды дамыған елдер командаларының турнирі) жеңіп алды. 1962 жылы Плюскал бразилиялық «Америка» командасына қарсы финалда жеңіс голын соқты.

Халықаралық мансап

1952 жылдан бастап Чехословакия құрамасында ойнады (алғашқыда қорғаушы ретінде) және үш әлем чемпионатына қатысты. 1954 жылы Швейцарияда Австрияға қарсы рекордтық 5:0 есебімен жеңілді. Төрт жыл өткен соң, 1958 жылғы әлем чемпионатының финалында Плюскал көбірек ойындарда өнер көрсетті. Солтүстік Ирландиядан 1:0 есебімен жеңіліп, Батыс Германиямен 2:2 есебімен тең түсіп, Аргентинаны 6:1 есебімен ұтты. Қазіргі заманғы ережелер бойынша олар келесі сатыға өтер еді. Бірақ сол кездегі ережеге сәйкес, ұпайлар тең болғандықтан, плей-офф ойыны өткізілуі керек болды. Солтүстік Ирландия оларды екінші рет жеңді, бұл жолы қосымша уақытта 2:1 есебімен. 1962 жылғы Чилиде өткен әлем чемпионатында Плюскал құрамаға шақырылды. «Дукла» командаласы Йозеф Масопустпен бірге ол 4-2-4 схемасындағы орта алаңның негізгі бөлігін құрады. Плюскалдың арқасында Шотландиямен плей-оффта өткен іріктеу ойынынан өткен команда әлем чемпионатының финалына жолдама алды. Алайда, финалда Бразилиядан жеңілді. 1965 жылы Плюскал Англиядағы әлем чемпионатына іріктеу кезеңінде сәтсіз өтті, бірақ осымен оның халықаралық карьерасы аяқталды. Чехословакия құрамасы сапында 56 матч өткізіп, бір гол соқты. Чилидегі жетістікке қосқан үлесі үшін Плюскал халықаралық аренада танылды. 1963 жылғы 23 қазанда ол 100 мың жанкүйердің алдында Уэмбли стадионында Англияға қарсы «Әлемнің қалған бөлігі» командасының құрамында өнер көрсетті, бұл оқиға ағылшын футболының 100 жылдығына арналған. Бір жылдан кейін ол Белградта Югославияға қарсы «Еуропа» құрамасы үшін ойнады, ал 1965 жылы Ұлыбританияға қарсы «Еуропа» құрамасы сапында қайтадан өнер көрсетті. Плюскалдың карьерасы 1967 жылы тізе жарақаты салдарынан аяқталды. Лигада 282 матч өткізіп, 37 гол соқты. Ол әмбебап футболшы, жақсы баспен ойнайтын және қарсыластарынан дойбын таза алуға машықтанған сырғанап ойнау тәсілімен танымал болды. Ойыншылар көбінесе осы ойын стиліне қарсылық білдіргенімен, төрешілер оны қағидаларға сәйкес деп есептеді. Футбол карьерасы барысында бұл шаршамас күрескер қажетті нәрсеге назар аудара білетін, бұзылмас қорғанға айналды. Ал аладан тыс уақытта ол әзіл-қалжыңдарымен командаға көмектесті.

Өмірінің соңғы жылдары

Көптеген бұрынғы ойыншылар сияқты Плюскал да жаттықтырушы болды. Ол бұл жұмысты Пльзеннің "Шкода" және "Слован" клубтарында, кейіннен "Бохем Прага" клубында және бірнеше жыл Кипрдің "Эносис Неон Паралимни" клубында атқарды. Ол "Богемияның" Бірінші лигаға өтуіне көмектесті. Ми инсултынан кейін Плюскал төсекке жатып қалды. Ол 74 жасында дүние салды.