Кіріспе

Сиерра-Леоне жазушысы және журналисі Силь Чейни Кокер (28 маусым 1945 жылы туған) – Сиерра-Леоненің Фритаун қаласынан шыққан ақын, романист және журналист. АҚШ-та білім алған ол әдебиет тарихының жан-жақты біліміне ие және француз және Латын Америкасы әдебиеттерінен стильдер мен тәсілдерді Сиерра-Леонеге әкелді. Өмірінің көп бөлігін туған елінен тыс, жер аударылып өткізген ол, жер аударудың жағдайы және африкалықтың шетелде Африканы қалай көретіні туралы (өлең, көркем проза және ғылыми еңбектерде) кеңінен жазды.

Ерте өмір және білім

Чейни Кокер Сьерра-Леонедегі Фритаун қаласында Силь Чейни Кокер деген атпен дүниеге келді және 1970 жылы атын қазіргі түріне өзгертті. 1966 жылы АҚШ-қа барып, Калифорния университетін (Лос-Анджелес), Орегон университетін және Висконсин университетін (Мэдисон) бітірді. Оқуын аяқтағаннан кейін ол қысқа мерзімге Сьерра-Леонеге қайтып оралды, бірақ 1975 жылы Филиппин университетінде жұмысқа орналасты; кейін филиппиндік әйелге үйленді. 1977 жылы Нигерияға Майдугури университетінде оқыту үшін көшіп барды, ал 1988 жылы Айова университетінде Тұрғын жазушы болып жұмыс істеу үшін АҚШ-қа қайта оралды.

Алюсин Дунбардың соңғы "Харматан"

Батыста жақсы қабылданатын үш өлең жинағынан кейін Чейни Кокер 1990 жылы "Алюсин Дунбардың соңғы харматтаны" атты романын жазды. Роман өте кең ауқымды және мазмұнды, Атлантикалық құл саудасымен байланысты (Сьерра-Леоне мен Либерия сияқты, екеуі де бұрынғы құлдармен қоныстанған) Малагета деген ойдан шығарылған елдің бүкіл тарихын баяндайды. Роман африкалық романның дәстүрінен және оның көрнекті жазушылары Нгуги ва Тхенго мен Чинуа Ачебеден жаңаша көзқараспен үзіліс жасауға тырысады. Осы тәуелсіздікті қамтамасыз ету үшін ол солтүстік-батыс Африканың құлдықтан кейінгі елдерінің ерекше тарихтарына, сондай-ақ континенттен тыс әдебиеттерге сүйенеді. Чейни Кокердің Габриэль Гарсия Маркеске деген қызығушылығы кейбір сыншыларды романды сиқырлы реализм жанрына жатқызуға алып келді – кейіпкердің мистикалық қабілеттері Гарсия Маркестің кейбір кейіпкерлеріне ұқсас, бірақ бұл пікірге күмәнді қараушылар да бар. "Алюсин Дунбардың соңғы харматтаны" 1991 жылы Ұлттар Достастығы жазушылар сыйлығының (Африка аймағы) жеңімпазы атанды.

Журналистика және жер аударылу

1990 жылдардың басында Чейни Кокер Фритаунға оралып, прогрессивті "Авангард" газетінің редакторы болды. 1997 жылғы әскери төңкерістен кейін Чейни Кокер оппозиционер ретінде мақсатқа алынып, жартылай қана өмірін сақтап қалды. Невада университетінде, Лас-Вегас қаласында сабақ берген Нигериялық, жер аударылған ақын Воле Сойинканың күш-жігерінің нәтижесінде Чейни Кокер Лас-Вегастағы "Баспана қаласы" бағдарламасының алғашқы жазушысы болып шақырылды. Ол 2003 жылы біршама тұрақтырақ болған Сиерра-Леонеге оралуға шешім қабылдады, сонда ол: "Біраз уақыттан соң, жер аударылу ақталуға лайық емес және көтерілуге болмайды" деді.

Деректі фильм

2016 жылы Чейни Кокер, өмір бойындағы досы, нигериялық ақын Нии Осундаремен бірге режиссер Чивас ДеВинктің "Ақындар" атты деректі фильмінің назарында болды. Фильм Чейни Кокер мен Осундаренің Сьерра-Леоне және Нигерия арқылы саяхат жасауларын, олардың достығын және өмірлік тәжірибелерінің олардың өнерін қалай қалыптастырғанын көрсетеді.