Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Күрд халқының мәдениеті
Culture of the Kurdish people
Күрд мәдениеті – күрд халқының ерекше мәдени ерекшеліктерінің жиынтығы. Күрд мәдениеті – қазіргі күрдтер мен олардың қоғамын қалыптастырған ежелгі халықтардың мұрасы. Күрдтер – негізінен Түркия, Ирак және Иранда қоныстанған этникалық топ. Олар Таяу Шығыстың солтүстігінде, Загрос таулары мен Таурус таулары бойында, күрдтер Ұлы Күрдістан деп атаған аймақта өмір сүреді. Бүгінде олар Ирактың солтүстік-шығысының, Иранның солтүстік-батысының, Сирияның солтүстік-шығысының және Түркияның оңтүстік-шығысының құрамына кіреді.
Kurdish culture is a group of distinctive cultural traits practiced by Kurdish people. The Kurdish culture is a legacy from ancient peoples who shaped modern Kurds and their society. Kurds are an ethnic group mainly in Turkey, Iraq, and Iran. They live in the north of the Middle East along the Zagros Mountains and the Taurus Mountains in the region that the Kurds call Greater Kurdistan. Today they are parts of north eastern Iraq, north west of Iran and North East of Syria and southeast Turkey.
Әр түрлі
Курд халқының шығу тегі, тарихы және тіпті саяси болашағы туралы көп дау-жанжалдар бар. Күрдтер – әлемдік деңгейде мойындалған тәуелсіз мемлекеті жоқ ең ірі этникалық топтардың бірі.
There is a lot of controversy about the Kurdish people from their origins, their history, and even their political future. Kurds are one of the largest ethnic groups that do not have an independent state recognized universally.
Тіл
Күрд тілі (Kurdî) – Үнді-Еуропа тілдер отбасының Иран тілдер тобының Солтүстік-Батыс тармағына жатады.
Kurdish (Kurdî) is part of the North Western division of the Iranian branch of the Indo European language family.
Фольклорлық
Күрдтердің бай фольклорлық дәстүрі бар, ол қазіргі заманға көшу, қалалану және мәдени қысым салдар салдарынан жоғалу қаупінде. Курдтер жаңа жылды Наурыз мерекесінде тойлайды, және бұл мереке Түркия мен Сирия билігі тарапынан жиі тыйым салынған. Күрдтердің белгілі бір әйгілі ертегісі – Мем ү Зин.
The Kurds have a rich folkloric tradition which is increasingly endangered as a result of modernization, urbanization, and cultural repression. Kurds celebrate the new year on Newroz, and its celebration was often banned by authorities in Turkey and Syria. A well known Kurdish tale is Mem û Zîn.
Зембилфрош
Зембилфрош (құрд тілінде "себет сатушы") – түрік Курдистаны мен Ирак Курдистанында кең таралған халық аңызы. Зембилфрош – қуатты күрд билеушісінің ұлы, ол рухани өмірді іздеу үшін дервиш болып үйі мен өмірін тастап кеткен. Ол адал әйелімен бірге елді аралап, себет жасап сату арқылы күнкөріс істейді. Бір күні олар күрд әмірлігінің астанасына жетеді, онда ханзаданың әйелі Зембилфрошты көріп, ғашық болады. Ол оны сарайға шақырып, оған деген махаббатын білдіріп, баурап алуға тырысады. Зембилфрош бас тартады, бірақ ол оған көп байлық уәде етіп, жалғастыра береді. Зембилфрош көндірмейді, сондықтан оны сарай мұнарасына қамап қояды, бірақ ол қашып құтылады. Ханзаданың әйелі кейін өзін жасырып, Зембилфрошты іздей бастайды және ақырында оны табады. Ол Зембилфроштың әйелін алдап, киімдерін уақытша беруге және үйден кетуге көндіреді. Сол түні Зембилфрош қайтып келгенде қараңғы болады, ол ханзаданың әйелін танымайды, ол оны жатын бөлмеге шақырып алады. Бірақ күміс білезік оны жасырып береді, ол қашып кетеді, ал оның артынан сүйіктісі қуалайды. Зембилфрош қашудың жоқ екенін түсініп, Құдайға дұға етеді, азапты өмірден босатуды сұрайды, және Құдай оның тілегін қабыл етеді. Ханзаданың әйелі Зембилфроштың мүрдесіне жеткенде, қатты қайғырып, өзі де қайтыс болады. Олар екеуі қатар жерленеді. Олардың қабірлері Ирак Курдистанындағы Духок провинциясының Захо ауданындағы Батифа қалашығында орналасқан деп есептеледі.
Zembilfrosh (Kurdish for "basket seller") is a folktale popular in Turkish Kurdistan and Iraqi Kurdistan. Zembilfrosh was the son of a powerful Kurdish ruler who left his home and life behind to seek a spiritual life as a dervish. He wanders the countryside with his faithful wife, surviving by making and selling baskets. One day they arrive in the capital of a Kurdish emirate, where the prince's wife sees Zembilfrosh and falls in love with him. She summons him to the castle, where she declares her love for him and tries to seduce him. Zembilfrosh declines, but she presses, promising him many riches. Zembilfrosh is not persuaded and she locks him in a castle tower, from which he eventually escapes. The prince's wife then disguises herself and starts searching for Zembilfrosh, and eventually finds him. She then deceives Zembilfrosh's wife, convincing her to lend her her clothes and leave the house. When Zembilfrosh returns that night, it is dark and he does not recognize the prince's wife, who welcomes him into bed. However, a silver anklet gives her away, and he runs off, chased after by his would be lover. As Zembilfrosh sees that escape is impossible, he prays to God, supplicating to be released from a world of misery, and God complies. Reaching Zembilfrosh's lifeless body, the prince's wife is so heartbroken that she dies as well. They are then buried side by side. Their resting place is claimed to be located at the contemporary town of Batifa, a subdistrict of the district of Zakho, Duhok governorate, in Iraqi Kurdistan.
Музыка
Күрд халық музыкасы күрд мәдениетінің маңызды бөлігі болып табылады және дәстүрлі түрде күрд тарихы туралы әңгімелерді Денгбеж (жыршылар) арқылы жеткізіп келген. Thekurdishproject.org сайтында айтылғандай, "Денг" сөзі "дауыс", ал "беж" сөзі "ән салу" мағынасын білдіреді. Денгбеждер ең көп танымал "стран" – жоқтау әндерімен белгілі. 20-шы ғасырдың Хасан Зирак және Ахмет Кая сияқты көптеген танымал күрд музыканттары күрд тілімен қатар түрік және парсы тілдерінде де ән шырқады.
Kurdish folk music is an important part of Kurdish culture and has traditionally been used to transmit stories about Kurdish history by Dengbêj (bards). According to thekurdishproject. org, 'The word ‘deng’ means voice and ‘bej’ means ‘to sing.’ Dengbej are best known for their “stran,” or song of mourning.' Many popular Kurdish musicians of the 20th century like Hassan Zirak and Ahmet Kaya sang in Turkish or Persian as well as in Kurdish.
Ас мәзірі
Тамақ күрд халқының өмір салтының маңызды бөлігі деп мойындалады. Dolma (жүзім жапырақтарына салынған күріш), kfta (пюреленген күріштің жұқа қабатына оралған дәмделіген майда ет), Ser u pe (ешкінің басы, тілі және аяқтары), shifta (еттен жасалған котлеттер) сияқты тағамдар дәстүрлі күрд тағамдары болып саналады. Қой еті мен тауық еті күрд асханасында ғасырлар бойы негізгі тағамдар болып келген. Көкөністер, палау және сүт өнімдері де күрдтердің дәстүрлі тағамының үлкен бөлігін құрайды. Чай күрдтердің тамақтануында да маңызды орын алады. Оны әдетте күніне 2-3 рет әлеуметтік шара ретінде ішеді. Күрдтер сондай-ақ Мастау/Дох/Айран, йогурт негізіндегі сусынды да ішеді.
Food is widely recognized to be a fundamental part of what it means to be Kurdish. Foods such as Dolma (rice stuffed in grape leaves), kfta (spiced minced meat cased in thin layer of mashed pudding rice), Ser u pe (goats head, tongue and feet), shifta (meat patties), are traditional Kurdish foods. Lamb and chicken have been stapled meats in Kurdish cuisine for centuries. Vegetables, pilaf, and dairy products also comprise a large portion of traditional Kurdish food. Tea is also staple to a Kurdish diet. It is commonly drunk 2 3 times a day as a social activity. Kurds also drink Mastaw/Do'h/Ayran, a yogurt based drink.
Дін
Күрд халқының дінге қатысты әртүрлілігі олардың қай елде тұрғанына немесе сол дінмен мәдени және этникалық байланыстарына байланысты. Күрдтер арасында ең көп таралған дін – сүннит исламы, оны Ирак Күрдістанында тұратын күрдтердің 98% ұстанады. Түркиядағы күрдтердің шамамен 15,22 миллион халқының 30% алевилер, ал 68% сүннит исламын ұстанады.
The Kurdish people have different religions depending on the country in which they live in or they have cultural and ethnic links to that religion, the most common religion among Kurds is Sunni Islam, practiced by 98% of Kurds living in Iraqi Kurdistan. The Kurds of Turkey are 30% Alevi out of a population of approximately 15 22 million Kurds and 68% follow Sunni Islam.