Кіріспе

Франция королі Карл VI-ның сүйіктісі Одет де Шампдиверс (оdɛt də ʃɑ̃divɛʁ; Одина немесе Одинет деп те аталады; шамамен 1390 – шамамен 1425) Франция королі Карл VI-ның (Есі дұрыс емес) басты сүйіктісі болған. Карл мен замандастары оны "кішкентай патшайым" (la petite reine) деп атаған. Жорж Бордоновтың сөзіне сүйенсек, "Одет король үйінің үй иесі (батлер) Гюйо де Шампдивердің қызы болған, бірақ шындығында ол оның інісі болған". Пьер Ансельмнің мәліметтері оны Один немесе Один де Шампдивердің қызы ретінде көрсетеді, ол 1387 жылдары король Карл VI сарайында ат бақташысы (лат. marescallus equorum) қызметін атқарған. Ол Александр Дюманың 1835 жылғы "Изабель де Бавария" романында кейіпкер болып бейнеленген.

Отбасы

Одеттің отбасы атын Бургундиядағы Доль және Сен-Жан-де-Лосне маңындағы оларға тиесілі болған феодтан алған. Руссе Юра муниципалитеттерін зерттеуінде, Шампдивер ескі үйі Лотарингия үйінің кіші тармағынан тараған болуы мүмкін деп мәлімдеді. Сондай-ақ, Шампдивер лордтары 1160 жылдан бері белгілі болғандығы айтылады. 1154 жылғы 20 сәуірде бұл есім Рим папасы IV Урбанның бұйрығында еске алынған. Орта ғасырларда Шампдиверлер Бургундия герцогтарының вассалдары болды және 1477 жылы король Людовик XI бұзған сарайда тұрды. Одеттің бауырларының бірі Генрих де Шампдивер, ол Жуанна де Тулонжонға үйленді, ол Тристан де Монтолонның жесірі болды – Брабант және Бургундия герцогтарының атты әскерінің командирі, 1415 жылғы 25 қазанда Азенкур шайқасында қаза тапқан. Генрихтің рыцарь болғаны және 1394 жылы герцог Филипп II Батылдың Бретань сапарына ілесіп кеткені де мәлім. Кейбір авторлардың пікірінше, Одет патшаның киімдерін патша төсегінде әр түнде киіп, Чарльз бұл ауыстыруды байқамаған. Оноре де Бальзак өзінің ерте романдарының бірінде, «Соңғы феяда» оның өзіне-өзін құрбан етуіне сілтеме жасайды: Сөйтіп, Әбіл король Карл VI сияқты болды, кішкентай королева Одетта де Шампдивер оны жұбатты, ал королева Изабелла Орлеан герцогымен күйеуінің азап шеккен сарайында биледі. Олардың шамамен он бес жылдық қарым-қатынасы барысында король Одетке адалдығы үшін мол сыйлықтар берді; ол сондай-ақ Крэтейль және Багноледегі екі жақсы меншікті (соңғысы, мүмкін, Малассиде орналасқан) және Пуатудағы Белльвиль иелігін алды. Одет корольдің өлім төсегінде (1422 жылғы 21 қазанда) болды; айтуынша, Карл VI-ның соңғы сөздері оның есімі болды: «Одет, Одет». Королева Изабелла күйеуінің жерлеу рәсіміне қатыспады.

Король Карл VI (1422-1425 жж.) қайтыс болғаннан кейін

1423 жылы Одет Сен-Жан-де-Лоснеге паналады. Патша қазынасынан берілетін зейнетақысы тоқтатылды; осы себепті сол жылдың қазан және желтоқсан айларында Одет герцог Филипп III Игіден ақшалай көмек алды. Патша қайтыс болғаннан кейін патша қазынасы ағылшындардың қолына тиді, соның салдарынан Одет пен оның жасөспірім қызы кедейлікке түсті. Одет Бургундия герцогының қорғауында туған жеріне қайтып кетті. 1424 жылдың сәуір айында ол Дижондағы "La Croix de Fer" қонақ үйінде тұрды. Бурбоннестің тумасы, Беврэй-лес-Отун монастырының монахы Этьен Шаро сол кезде Дижонға келді. "Шағын патшайым" (барлығы оны осылай атады) Жан Трестеледің ұлын, өзінің шақырушысын Сент-Жан-де-Лосненің жолымен монахқа хабар жіберді, ол онымен кездесіп, сөйлесті. Бұл монах Этьен – дофин Карлдың елшісі, герцог Филипп III-тің әрекеттерін бақылау тапсырмасымен келген. Ол монах Этьен арқылы Бургундия және ағылшын әскерлерінің Лиондағы дофин жақтастарын қырғынға ұшырату жоспары туралы дофинге ескертті. Бұл туралы білген соң, дофин Лиондағы сенашкаға жоспарланған шабуылдан қашуға бұйрық берді. Біраз уақыттан кейін монах дофиннің бұйрығын алды: "шағын патшайымды" қасиетті аптада Шалонға жеткізу керек, мүмкін оның қауіпсіздігі үшін. Алайда, монах Этьен бургундтарға түсіп, жауап беруге мәжбүр болды. Одет пен оның қызы сотқа шақырылды; бұрынғы патшаның сүйіктісі герцогтың Жоғары Кеңесінің қатысуымен канцлер Ролиннің өтініші бойынша бірқатар салтанатты сұрақтарға жауап берді. Одет өзін және қызын өте шеберлікпен және нық қадаммен қорғады. Одет де Шампдивер 1424 жылдың 6 қыркүйегінен кейін жазбаларда кездеспейді. Ол өте кедейлікте қайтыс болған деген болжам бар. Ол 1425 жылы Дафинде, шын мәнінде кедейлікте қайтыс болды. Оның құрметіне француз раузасының бір түрі аталды. Оның гүлі қызғылт түсті, ақ дақтармен.