Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Шығыс Хань дәуірінің ресми лауазымдағы адамы және генералы (шамамен 170 – 209 жж.)
Eastern Han official and general (c.170 c.209)
Чэнь Ден (шамамен 170 – 209 жж.), әдеби есімі Юаньлун, Қытайдың Шығыс Хань әулетінің соңғы кезеңінде өмір сүрген қытай әскери генералы және саясаткері. Сю провинциясындағы мемлекеттік қызметкерлер отбасында дүниеге келген ол 24 жасында округ басшысы болып қызметін бастады, кейін Сю провинциясының губернаторы Тао Цзяньның ауыл шаруашылығы жөніндегі лауазымдық адамы болды. 194 жылы Тао Цзянь қайтыс болғаннан кейін Чэнь Ден Лю Бэйді жаңа губернатор етіп тағайындауды қолдады. Алайда, 196 жылы Лю Бэйден Сю провинциясын басып алғаннан кейін, ол соғыс әміршісі Лю Будың бағынысына түсуге мәжбүр болды. Осы уақыт ішінде Чэнь Ден және оның әкесі Чэнь Гуй Лю Буға адал болғандай көрінді, бірақ жасырын түрде оның ықпалын әлсіретіп, оны тағы бір соғыс әміршісі Юань Шумен одақтасудан қайтарды. Чэнь Ден сондай-ақ Хань орталық үкіметін басқарған Цао Цаоның Сю провинциясындағы тыңшысы болуға құпия келісім берді. Содан кейін Чэнь Ден Гуанлинг әміршілігінің әкімшісі болып тағайындалды. 198–199 жылдардағы Сяпи шайқасында Чэнь Ден өзінің әскерін Цао Цаоға қосып, Лю Буды жеңуге көмектесті. Жеңіске жеткеннен кейін Чэнь Денге «Толқындарды басатын генерал» деген қосымша лауазым берілді. Гуанлинг әміршілігінде қызмет еткен кезінде ол әділ және игілікті басқаруы үшін халық арасында зор құрметке ие болды – тіпті оның басқа әміршілікке ауысқанын білгеннен кейін де халық оны іздеп баруға дайын болды. Сондай-ақ ол Цзяннан (немесе Цзяндун) аймағындағы жерлерді бақылаған соғыс әміршісі Сун Цэнің әскерлерінің екі шабуылына қарсы тұрды. Ол 38 жасында ішек паразиттерінен туған аурудан қайтыс болды.
Chen Deng (c. 170 – c. 209), courtesy name Yuanlong, was a Chinese military general and politician who lived in the late Eastern Han dynasty of China. Born in a family of government officials in Xu Province, he started his career as a county chief at the age of 24 and later became an agriculture official under Tao Qian, the Governor of Xu Province. After Tao Qian's death in 194, Chen Deng supported Liu Bei to be the new Governor. However, in 196, he was forced to become a subordinate of the warlord Lü Bu after the latter seized control of Xu Province from Liu Bei. During this time, Chen Deng and his father Chen Gui pretended to be loyal towards Lü Bu, while secretly undermining his influence by dissuading him from allying with another warlord Yuan Shu. Chen Deng also secretly agreed to serve as a mole in Xu Province for the warlord Cao Cao, who controlled the Han central government. Chen Deng was then appointed as the Administrator of Guangling Commandery. During the Battle of Xiapi of 198–199, Chen Deng led his troops to join Cao Cao and assisted him in defeating Lü Bu. After the victory, Chen Deng was given an additional appointment as General Who Calms the Waves. During his tenure in Guangling Commandery, he gained high popularity among the people for good and benevolent governance – to the point where the people even wanted to follow him after learning that he had been reassigned to another commandery. He also resisted two invasions by the forces of Sun Ce, a warlord who controlled territories in the Jiangnan (or Jiangdong) region. He died in an unknown year at the age of 38 due to an illness caused by intestinal parasites.
Отбасылық негіздер
Чэн Денгтің тегі Хуяпу округінде (淮浦縣), Сяпи округінде (下邳郡), Сю провинциясында (徐州) – қазіргі Цзянсу провинциясының Лианьшуй округінде жатыр, және бұл, әлдебаса, оның туған жері де болған. Ол мемлекеттік қызметкерлер отбасында дүниеге келген. Оның әкесінің інісі Чэнь Цю (陳球) Линг императоры тұсында Хан әкімшілігінде жоғары лауазымдарда болған. Чэнь Цюйдың ұлдары Чэнь Юй (陳瑀) мен Чэнь Конг (陳琮) тиісінше округ басшылары қызметін атқарған. Чэнь Денгтің әкесі Чэнь Гуй Пэй мемлекетінің (沛國; қазіргі Пэй округінің шамасында, Цзянсу) канцлері (相) болды.
Chen Deng's ancestral home (and probably birthplace too) was in Huaipu County (淮浦縣), Xiapi Commandery (下邳郡), Xu Province (徐州), which is present day Lianshui County, Jiangsu. He was born in a family of government officials. His granduncle, Chen Qiu (陳球), held high ranking positions in the Han government during the reign of Emperor Ling. Chen Qiu's sons, Chen Yu (陳瑀) and Chen Cong (陳琮), served as commandery administrators, respectively. Chen Deng's father, Chen Gui, was the Chancellor (相) of Pei State (沛國; around present day Pei County, Jiangsu).
Ерте өмір және мансап
Жас кезінде Чэнь Денг өмірін халыққа қызмет етуге және оларға көмектесуге арнау ниетімен танымал болды. Ол көп оқыған, білімді және әдеби өнерде талант иесі еді. Ол классикалық және қазіргі заманғы жазбаларды жақсы білген және оларды түрлі жағдайларда тиімді қолдана білді. 24 жасында жергілікті әкімшілік кеңсесі оны үкіметте қызмет ету үшін шиаолиан (азаматтық қызметке үміткер) деп ұсынды, содан кейін Донгян округінің (東陽縣; қазіргі Цзиньху округінің батысында, Цзянсу) бастығы (長) болып тағайындалды. Қызмет еткен кезінде ол қарттарға көмектесіп, жетім балаларға қамқорлық жасады және округ тұрғындарын өз отбасының мүшелерідей қабылдады.
At a young age, Chen Deng was already known for his ambition to dedicate his life to serving and helping the people. He was well read, knowledgeable and talented in literary arts. He was well versed in both classical and contemporary writings and could apply them well to various contexts. When he was 24, he was nominated as a xiaolian (civil service candidate) by the local commandery office to serve in the government and was subsequently appointed as the Chief (長) of Dongyang County (東陽縣; west of present day Jinhu County, Jiangsu). During his tenure, he helped the elderly, took care of orphaned children, and treated the county residents as if they were his family.
Тао Цян мен Лю Бейдің қол астында қызмет ету
Сю провинциясында ашаршылық басталғанда, провинция губернаторы Тао Цян Чэнь Денгті Ауыл шаруашылығы полковнигі (典農校尉) лауазымына шақырды. Осы уақыт ішінде Чэнь Денг жерлерді тексеріп, олардың егін өсіруге жарамдылығын бағалап, содан кейін тиісті ауыл шаруашылығы және суару жұмыстарын жүзеге асырды. Чэнь Денгтің күш-жігері ашаршылыққа қарсы күресуге және халыққа мол азық-түлік жеткізуге көмектесті. 194 жылы Тао Цян ауыр сырқаттанғанда, ол өзінің бағыныштысы Ми Чжуға: «Бұл провинцияға бейбітшілік әкеле алатын Лю Бэйден басқа ешкім жоқ» деді. Ол қайтыс болғаннан кейін Ми Чжу Тао Цянның өлім төсегіндегі тілегі бойынша Лю Бэйді Сю провинциясының жаңа губернаторы болуға шақырды. Лю Бэй бас тартқанда, Чэнь Денг оған: «Қазіргі уақытта Хан әулеті күйреп, Хан империясы құлау қаупінде. Бүгін сіздің үлкен жетістіктерге жете алу мүмкіндігіңіз бар. Біздің провинция байлыққа және ресурстарға толы, онда жүз мыңдаған адам тұрады. Сіздің осы провинцияны басқара алатыныңызға үміттенеміз». Лю Бэй Юань Шу губернатор болуға көбірек лайық деп айтқанда, Чэнь Денг: «Юань Шу мақтанқор және өршіл. Ол хаосты тоқтатуға қабілетті адам емес. Біз сізге мыңдаған сарбаздан тұратын әскер құруға көмектескіміз. Біздің көмегімізбен сіз Хан әулетін жаңғырту, халыққа бейбітшілік әкелу және Бес гегемон сияқты үлкен мақсаттарға жете аласыз. Сонымен қатар, сіз осы провинцияны сыртқы шабуылдан қорғау сияқты кішігірім мақсаттарға да қол жеткізе аласыз. Сіз өзіңіздің есіміңізді тарихқа қалдыра аласыз. Егер сіз біздің өтінішімізге келіспесеңіз, онда мен сіздің ұсынысыңызды да тыңдамаймын». Бейхай мемлекетінің (北海國; қазіргі Вейфан, Шандоң) канцлері Конг Ронг та Лю Бэйді губернаторлыққа қабылдауға шақырды. Лю Бэй келісіп, Сю провинциясының жаңа губернаторы болды. Чэнь Денг сондай-ақ Цзи провинциясында орналасқан Юань Шаоға хат жазып, Лю Бэйдің халықтың тілегі бойынша Сю провинциясының губернаторы болғанын хабарлады. Юань Шао келісімін берді және Лю Бэйдің тағайындалуға лайық екенін, өйткені ол халықтың қолдауына ие екенін айтты.
When a famine broke out in Xu Province, the provincial governor Tao Qian invited Chen Deng to serve as Colonel of Agriculture (典農校尉). During this time, Chen Deng surveyed the lands, assessed their suitability for growing crops, and then implemented agricultural and irrigation works accordingly. Chen Deng's efforts helped to counter the famine and ensure that there were abundant food supplies for the people. When Tao Qian became critically ill in 194, he told his subordinate Mi Zhu: "No one but Liu Bei can bring peace to this province." After his death, Mi Zhu invited Liu Bei to be the new Governor of Xu Province in accordance with Tao Qian's dying wish. When Liu Bei declined, Chen Deng told him: "At present, the Han dynasty has been broken and the Han Empire is at risk of collapse. Today is your chance to make great achievements. Our province is abundant in wealth and resources and is home to hundreds of thousands of residents. We hope that you, Sir, can take charge of this province." When Liu Bei said Yuan Shu would be more suitable to be the Governor, Chen Deng replied: "Yuan Shu is arrogant and conceited. He isn't someone who can put an end to chaos. Now, all of us want to help you, Sir, raise an army of thousands. With our help, you can achieve the greater goals of reviving the Han dynasty, bringing peace to the people, and making achievements like those of the Five Hegemons. At the same time, you can also achieve lesser goals such as defending this province from external aggression. You can leave your name in history. If you don't agree to our request, then I won't heed your suggestion either." Kong Rong, the Chancellor (相) of Beihai State (北海國; around present day Weifang, Shandong), also urged Liu Bei to accept the governorship. Liu Bei agreed and became the new Governor of Xu Province. Chen Deng also wrote to the warlord Yuan Shao, who was based in Ji Province, to inform him that Liu Bei had become the Governor of Xu Province in accordance with the people's wishes. Yuan Shao approved and remarked that Liu Bei deserved the appointment since he had the people's support.
Lü Bu қызметі
196 жылы Лю Бу Лю Бей жоқ болғанда, оның Сю провинциясын басып алды. Лю Бей осы уақытта Сю провинциясының оңтүстігіндегі Ян провинциясының бір бөлігін бақылаған Юань Шумен шайқасып жатқан еді. Чэнь Ден және оның әкесі Чэнь Гуй Лю Будың бағынышына түсті. 197 жылы Юань Шу Лю Бумен одақ құруды ұсынды және өзінің ұлын Лю Будың қызына үйлендіруді ұсынды. Чэнь Гуй Юань Шу мен Лю Бу одақтас болса, Хан мемлекетіне үлкен қауіп туады деп алаңдады. Сондықтан ол Лю Буға Юань Шумен байланыс орнатудан аулақ болуға кеңес берді. Сонымен қатар, императорлық астана Сюйда (許; қазіргі Хючан, Хэнань) патшалық биліктің бейнелі императоры Цзянь мен Хан мемлекетін басқаратын әскербасшы Цао Цаомен достық қарым-қатынас орнатуға шақырды. Лю Бу Чэнь Гуидің кеңесін тыңдап, Юань Шудың ұсынысын қабылдамады. Ол Юань Шудың елшісі Хан Инді (韓胤) тұтқындап, оны тұтқын ретінде императорлық астана Сюйға жіберді, онда Хан Инді көпшілік алдында өлім жазасына кесті. Осыдан кейін Чэнь Гуй Лю Будан Чен Денгті өзінің өкілі ретінде Цао Цаомен кездесуге жіберуін сұрады, бірақ Лю Бу бас тартты. Бірақ, Хан мемлекеті Лю Буды Сол жақ генерал (左將軍) қылып тағайындау үшін елші жіберген соң, Лю Бу қуанып, Чэнь Денгті Цао Цао мен Хан императорлық сарайына алғыс айту үшін Сюйға жіберді.
In 196, the warlord Lü Bu seized control of Xu Province from Liu Bei while the latter was away at a battle against a rival warlord Yuan Shu, who controlled parts of Yang Province to the south of Xu Province. Chen Deng and his father Chen Gui were forced to become Lü Bu's subordinates. In 197, Yuan Shu proposed forming an alliance with Lü Bu, and offered to arrange a marriage between his son and Lü Bu's daughter. Chen Gui was worried that both Yuan Shu and Lü Bu would pose a greater threat to the Han central government if they became allies, so he advised Lü Bu to avoid having any ties to Yuan Shu. He also urged Lü Bu to build friendly relations with Cao Cao, the warlord who controlled the figurehead Emperor Xian and the Han central government in the imperial capital Xu (許; present day Xuchang, Henan). Lü Bu heeded Chen Gui's advice and rejected Yuan Shu's offer. He also arrested Yuan Shu's messenger, Han Yin (韓胤), and sent him as a prisoner to the imperial capital Xu, where Han Yin was publicly executed. After that, Chen Gui asked Lü Bu to send Chen Deng as his representative to meet Cao Cao, but Lü Bu refused. However, after the Han central government sent an emissary to appoint Lü Bu as General of the Left (左將軍), Lü Bu was so happy that he sent Chen Deng as his representative to Xu to thank Cao Cao and the Han imperial court.
Сю провинциясында кене ретінде қызмет ету
Императорлық астана Сюйда Чэнь Денг Цао Цаоға Лю Бу батыл, бірақ ойсыз және сенімсіз екенін айтты, сондай-ақ Цао Цаоға Лю Будан мүмкіндігінше тезірек құтылуға кеңес берді. Цао Цао: "Лю Буның жүрегі ашкөз қасқырдың жүрегі сияқты. Оның көп жасауына мүмкіндік беру өте қиын. Оның мінезін тек сіз ғана түсінесіз" деді. Содан кейін ол Чэнь Гуидің жалақысын 2000 дан астыққа арттырып, Чэнь Денгті Сю провинциясындағы Гуанлинг әкімшілігінің (太守) басшысы етіп тағайындады. Чэнь Денг кетер алдында Цао Цао оның қолын ұстап: "Енді шығыстағы істің жауапкершілігі сенде" деді. Чэнь Денг Сю провинциясында тыңшы ретінде қызмет етуге және Лю Буды жоюға Цао Цаоға көмектесуге келісті. Чэнь Денг Сю провинциясына оралғанда, ашуланған Лю Бу оған қарсы шығып, джисін көрсетіп: "Сенің әкең маған Цао Цаоның жағына шығып, Юань Шудың ұсынысын қабылдамауға кеңес берді. Ал енді, (оның кеңесімен) мен ешбір пайдаға ие болмадым, ал сен және сенің әкең жоғары лауазымға көтеріліп, сыйлық алдыңдар. Мені алдағансыңдар! Сенің айтарың не?" деді. Чэнь Денг өзін ұстап, тыныш жауап берді: "Мен Цао Цаомен кездескенде оған: "Генералға (Лю Буға) жолбарысқа қарағандай қарайтын болсаңыз жөн. Оны етпен тоқсыздарыңыз. Егер оны тоқсыздатпасаңыз, ол адамдарға шабуылдайды" дедім. Цао Цао: "Сен жаңылысыпсың. Ол - бүркіт сияқты. Аш болса, ол сен үшін аң аулайды. Тоқ болса, ұшып кетеді" деді. Біз осылай сөйлестік" деді. Лю Буның ашуы басылды.
In the imperial capital Xu, Chen Deng told Cao Cao that Lü Bu was courageous but foolhardy and untrustworthy, and advised Cao Cao to get rid of Lü Bu soon. Cao Cao replied, "Lü Bu has the heart of a rapacious wolf. It's really difficult to allow him to live long. You're probably the only person who understands his temperament." He then increased Chen Gui's salary by 2,000 dan of grain and appointed Chen Deng as the Administrator (太守) of Guangling Commandery (around present day Huai'an, Jiangsu) in Xu Province. Before Chen Deng left, Cao Cao held his hand and said, "You're now in charge of the task in the east." Chen Deng had agreed to serve as a mole in Xu Province and assist Cao Cao in eliminating Lü Bu. When Chen Deng returned to Xu Province, an angry Lü Bu confronted him, brandished his ji at him and said, "Your father advised me to side with Cao Cao and reject Yuan Shu's offer. Now, (after following his advice,) I have gained nothing, while you and your father got promoted and rewarded. You must have tricked me! What do you have to say?" Chen Deng maintained his composure and calmly replied: "When I met Cao Cao, I told him, 'You should treat the General (Lü Bu) in the same way you raise a tiger. Feed it well with meat. If it is not well fed, it will attack people.' Cao Cao replied, 'You're wrong. He's like a hawk. If it is hungry, it will hunt for you. If it is well fed, it will fly away.' That was what we talked about." Lü Bu's anger subsided.
Гуанлинг әмірлігін басқару
Гуанлинг әміршілігінің әкімшісі болып тағайындалғаннан кейін Чэнь Денг өкіметін әділдікпен және туралықпен басқарды, соның арқасында жақсы беделге ие болды. Ол сондай-ақ, қарақшылардың басшысы Сюэ Чжоуды (薛州) мыңдаған жақтастарымен бірге жергілікті билікке бағынуға көндірді. Әкімшілік қызметінің алғашқы жылында Чэнь Денгтің саясаты Гуанлинг әміршілігінде жақсы нәтижелер берді және оған әміршілік тұрғындарының құрметі мен мейірімі шарықтап түсті. Чэнь Денг: «Бұл тиімді пайдалануға болады» деді. Ол, әдетте, Цзяньань 5 жылы (建安五年) шамасында Гаоцзя бөгетін (高家堰) салғанмен танымал. Бұл 30 лиге созылған алып бөгет, жақын жердегі егістік жерлерді және Ғу (Ву) гегемоны Фучай заманында ғасырлар бұрын салынған Хан немесе Хангоу каналын (邗溝) Хуай өзенінің тасқынынан қорғауға арналған. Ол қазіргі Хонгзе бөгетінің (洪泽大堤) негізін құрайды және осы мақсатта әлі де қолданылуда.
After assuming office as the Administrator of Guangling Commandery, Chen Deng governed his jurisdiction fairly and justly and built up a good reputation. He also managed to induce Xue Zhou (薛州), a pirate leader, to lead thousands of his followers to surrender to the local government. Within the first year of his governorship, Chen Deng's policies yielded good results in Guangling Commandery and earned him the respect and love of the commandery's residents. Chen Deng remarked, "This can be put to good use." He is generally credited with the establishment of the Gaojia Weir Gāojiāyàn) around the year Jian'an 5 , a massive 30 li embankment intended to protect nearby farmland and the Han or Hangou Canal Hángōu) constructed centuries before by the hegemon Fuchai of Wu from floods of the Huai River. It forms the core of the present Hongze Embankment, still used for the same purpose.
Сун Цэдің шабуылына қарсы тұру
Лю Буды жеңгеннен кейін Цао Цао Хан орталық үкіметіне Чэн Денге, Гуанлинг аймағының әкімі қызметін атқарумен қатар, «Толқындарды бағындырушы генерал» (伏波將軍) деген қосымша лауазым беруді ұсынды. Ол кезде Чэнь Ден Цзянхуай аймағында (қазіргі Анхуй және Цзянсу провинцияларының бір бөлігін қамтиды) тұратын халық арасында зор құрметке ие болды. Осы кезеңде ол сол уақытта Сун Цэ билігінде болған Цзяннань (немесе Цзяндун) аймағын басып алу жоспарын жасады.
After defeating Lü Bu, Cao Cao suggested to the Han central government to grant Chen Deng an additional appointment, General Who Calms the Waves (伏波將軍), in addition to his existing appointment as the Administrator of Guangling Commandery. At the time, Chen Deng was highly popular among the people living in the Jianghuai region (covering parts of present day Anhui and Jiangsu). During this time, he came up with the idea of conquering the Jiangnan (or Jiangdong) region, which at the time was under the control of the warlord Sun Ce.
Куанцзы шайқасы
199 жылдың басында және 200 жылдың жазында Сунь Цзе өз күштерін Чэнь Денге қарсы Куанцзи (匡琦) – Гуанлинг әкімшілігіндегі бекініске шабуыл жасауға жіберді. Чэнь Денгтің бағыныстары Сунь Цзе әскерінің Гуанлинг әкімшілігіндегі қорғаушы күштерінен он еседен астам басым екенін көргенде, қорқып, жауға тойтарыс бере алмайтындарынан алаңдады. Олар Чэнь Денге Куанцзидегі барлық халқымен бірге эвакуацияланып, өзен жағасынан ішке қарай шегінуді ұсынды, сондай-ақ бірнеше күннен кейін Сунь Цзе күштері өздігінен шегініп, қайықтарына мініп, Цзяннаньға қайта оралады деп үміттенді. Чэнь Денг қатаң жауап берді: «Маған мемлекет осы жерді қорғауды тапсырды. Бұрын Ма Вэньюань оңтүстіктегі Байюэ тайпаларын бағындырып, солтүстіктегі Ди тайпаларын жеңген. Мен зұлымдық пен жамандықты жоя алмасам да, өзімді батырсымақ деп атауға жол бермеймін. Мен мемлекетке қызмет ету үшін, әділдікті қорғау үшін және тәртіпсіздікті орнату үшін өмірімді беруге дайынмын. Егер мен аспанның еркімен әрекет етсем, сөзсіз жеңіске жетемін». Ол әскерлеріне қақпаларды жабылып, бекіністе қалып, Сунь Цзе күштерімен шайқасқа түспеуді бұйырды. Барлығы тығырыққа тығылып, үнсіз қалды, соның салдарынан бүкіл бекініс тірі жан жоқтай көрінді. Чэнь Денг бекініс сыртындағы жағдайды тыныш бақылап, Сунь Цзе күштерін жеңуге болатынын анықтады. Ол әскерлеріне қатар тұрып, шайқасқа дайындалуға бұйырды. Сәті түскенде, бекіністің оңтүстік қақпаларын ашып, әскерін бастап, жау лагеріне шабуыл жасап, оларды өзен жағасындағы қайықтарына қайтаруын тоқтатуға тырысты. Чжоу Чжан (周章) бастаған Сунь Цзе күштері қарсы тұру үшін шайқас формациясын құрды. Чэнь Денг әскерлеріне Сунь Цзе күштеріне қарсы күшті шабуыл жасауды бұйырды, ал ол өзі әскерлерінің рухын көтеру үшін соғыс барабанын қақты. Олар Сунь Цзе күштеріне қарсы үлкен жеңіске жетті, олар қайықтарын тастап, қашқанға ұшырады. Чэнь Денг әскерлерін қашқан жау сарбаздарын қууға жіберіп, мыңдаған жауды өлтірді. Бірінші шайқаста жеңілгеннен кейін Сунь Це тағы да көп әскер жинап, Чэнь Денге қарсы тағы бір шабуылға дайындалды. Чэнь Денг Сунь Цзе күштерінің қайтадан шабуыл жасайтынын білгендіктен, өзінің бағыныстарының бірі Чэнь Цзяоды Цао Цаодан күш сұрау үшін жіберді. Сонымен қатар, ол өз әскерлеріне бекіністен 10 ли қашықтықтағы әскери лагерьге барып, отынды қатар-жол бойына, он қадамдық аралықпен үйіп, түнде жаққызуды бұйырды. Осы уақытта ол бекіністегі әскерлеріне қабырғалардың үстінде тойлау сияқты көрінуді бұйырды, осылайша Сунь Цзе күштерін Цао Цао күштері келген деп ойлатуға тырысты. Чэнь Денг күткендей, Сунь Цзе күштері жарықтандырылған лагерьді көріп, Цао Цао күштері келді деп ойлады. Содан кейін Чэнь Денг олардың шатасуын пайдаланып, әскерін шабуылға алып, тағы да үлкен жеңіске жетіп, мыңдаған жау сарбазын өлтірді.
Sometime between early 199 and the summer of 200, Sun Ce sent his forces to attack Chen Deng at Kuangqi (匡琦), a fortress in Guangling Commandery. When Chen Deng's subordinates saw that Sun Ce's invading forces outnumbered the defending troops in Guangling Commandery by more than ten times, they became fearful and worried that they could not resist the enemy. They advised Chen Deng to evacuate everyone in Kuangqi and retreat further inland away from the riverbank, and hoped that some days later Sun Ce's forces would retreat on their own, return to their boats and sail back to Jiangnan. Chen Deng gave a stern response: "I have been commissioned by the State to defend this land. In the past, Ma Wenyuan managed to pacify the Baiyue in the south and defeat the Di in the north. I may be unable to eliminate evil and villainy, but I won't allow myself to be called a coward. I will lay down my life to serve the State, uphold righteousness, and bring order to chaos. If I am following the will of Heaven, I will definitely succeed." He then ordered his troops to shut the gates, hold up inside the fortress and refrain from engaging Sun Ce's forces in battle. Everyone laid low and remained silent until the entire fortress seemed as though it were empty. Chen Deng quietly observed the situation outside the fortress and saw that it was possible to defeat Sun Ce's forces. He then ordered his troops to get into position and ready themselves for battle. When the opportunity came, he opened the south gates of the fortress and led his troops out to attack the enemy camp and block them from retreating back to their boats at the riverbank. Sun Ce's forces, led by Zhou Zhang (周章), got into battle formation to fight back. Chen Deng then ordered his troops to launch a fierce attack on Sun Ce's forces while he beat a war drum to boost his men's morale. They scored a great victory over Sun Ce's forces, who abandoned their boats and fled. Chen Deng led his men to pursue the retreating enemy soldiers and killed thousands of them. After losing the first battle, Sun Ce gathered more troops and prepared to launch another attack on Chen Deng. As Chen Deng knew that Sun Ce's forces would attack again, he sent one of his subordinates, Chen Jiao, to ask for reinforcements from Cao Cao. At the same time, he also ordered his men to go to a military camp about 10 li away from the fortress, neatly arrange piles of firewood in rows and columns with a spacing of ten steps, and set them on fire at night. In the meantime, he ordered his troops in the fortress to pretend to celebrate on top of the walls, so as to trick Sun Ce's forces into thinking that Cao Cao's reinforcements had arrived. As Chen Deng expected, Sun Ce's forces were shocked to see the brightly lit camp and thought that Cao Cao's reinforcements had arrived. Chen Deng then took advantage of their confusion and led his troops to attack them, scoring yet another major victory and killing thousands of enemy soldiers.
Ян Байхуды Сун Цэге қиындық туғызуға итермелеу
200 жылы жазда Сунь Цзе әскерлерін Цзинь провинциясындағы Цзянся қолбасшылығында Хуан Цзыға шабуыл жасау үшін жетектеді. Сол кезде Чэнь День Шэян округінде (射陽縣; қазіргі Баоин округінің шығысында, Цзянсу) болды және ол 197 жылы У қолбасшылығының әкімшісі (қазіргі Сучжоу, Цзянсу) Чэнь Юға (陳) шабуыл жасап, У қолбасшылығын тартып алған Сунь Цзеден кек алуды қалады. Ол бандит басшысы Ян Байхуды Сунь Цзе Цзянся қолбасшылығында болмағанда, Цзяндун аймағында оған қиындық тудыруға көндірді. Сунь Цзе Цзяндунға қайтқаннан кейін Чэнь Денге қарсы кек алуды және Шэян округіне шабуыл жасауды жоспарлады. Бірақ, ол Даңту округінде (丹徒縣; қазіргі Женьцзян, Цзянсу) күтуге мәжбүр болды, себебі әскерлерінің қоймасында азық-түлік таусылды. Осы уақытта ол аң аулауға шықты, бірақ бұрын өлтірген қолбасшылық әкімшісі Сюй Гунның адал қызметшілері оған шабуыл жасап, өлтірді.
In the summer of 200, Sun Ce led his forces to attack Huang Zu at Jiangxia Commandery in Jing Province. At the time, Chen Deng was at Sheyang County (射陽縣; east of present day Baoying County, Jiangsu) and he wanted to take revenge against Sun Ce for attacking his relative Chen Yu (陳瑀), the Administrator of Wu Commandery (around present day Suzhou, Jiangsu), and seizing Wu Commandery from him in 197. He then induced the bandit leader Yan Baihu to cause trouble for Sun Ce in his home territories in Jiangdong while Sun Ce was away at Jiangxia Commandery. After Sun Ce returned to Jiangdong, he planned to retaliate against Chen Deng and launch an attack on Sheyang County. However, he had to wait at Dantu County (丹徒縣; in present day Zhenjiang, Jiangsu) because his troops ran out of supplies. During this time, he went on a hunting excursion and was ambushed and assassinated by the retainers of Xu Gong, a commandery administrator he killed earlier.
Дончжэньге қайта тағайындалдым
Хан орталық үкіметі кейін Чэнь Денгті Дончжэн Командириясының (東城郡; қазіргі Миньгуан, Аньхой) әкімшісі (太守) етіп тағайындады. Чэнь Денг Гуанлинг Командириясының халқы арасында зор құрметке ие болғандықтан, олардың көптегені оның Дончжэнге тағайындалғанын естіген соң Гуанлингтен келіп, оны іздеп табуды қалады. Чэнь Денг оларды тоқтатып: "Гуанлинг әкімшілігінің әкімшісі болғанда, мен Ву шапқыншылығын тойтаруға мұңкіндік алдым. Менен кейін жақсы әкім келмейді деп неге алаңдайсыңдар?" - деді.
The Han central government later reassigned Chen Deng to be the Administrator (太守) of Dongcheng Commandery (東城郡; around present day Mingguang, Anhui). As Chen Deng was highly popular among the residents of Guangling Commandery, many of them wanted to leave Guangling and follow him to Dongcheng Commandery when they heard that he had been reassigned there. Chen Deng stopped them and said, "When I was the Administrator of Guangling Commandery, I was lucky enough to be able to repel invasions from Wu. Why should you worry that you won't get a better Administrator after me?"
Өлім
Чэнь Денгке кеудесінің тығыздалуы, бетінің қызаруы және тәбетінің жоғалуы сияқты белгілермен ауру шалдықты. Дәрігер Хуа Тоо оны емдеуге келіп, пульсін тексерді де: "Мырза, сіздің асқазаныңызда бірнеше паразит бар, сіз жараның пайда болуына жақынсыз. Бұл шикі тағам жеуден туындаған нәрсе". Одан кейін ол Чэнь Денг үшін екі шенг дайындап, бірінші шенгін ішіп, қалғанын кейінірек ішуін айтты. Тамақ ішуге қажетті уақыт ішінде Чэнь Денг үш шенг немесе одан да көп қызыл басты, қимылдап жүрген паразиттерді құсып шығарды. Олардың денелерінің жартысы шикі балық тілімдеріне ұқсады. Ол бірден қысылған сезімінен арылды. Хуа Тоо оған: "Үш жылдан кейін сіз қайтадан осы ауруға шалдығасыз. Егер сізді жақсы емдейтін дәрігер болса, онда жақсы болады" деді. Үш жылдан кейін Чэнь Денг қайтадан сол ауруға шалдықты. Бірақ Хуа Тоо сол кезде жанында болмағандықтан, Чэнь Денг аурудан қайтыс болды. Ол қайтыс болған кезде 38 (немесе Шығыс Азия есебі бойынша 39) жаста болды.
Chen Deng became affected by an illness with symptoms such as a feeling of stuffiness in his chest, facial redness, and loss of appetite. The physician Hua Tuo came to treat him, took his pulse and said, "Sir, there are several sheng of parasites in your stomach and you're on the verge of developing an ulcer. This is caused by the consumption of raw food." He then prepared two sheng of a concoction for Chen Deng and told him to drink one sheng first and finish the remainder a while later. Within a span of time needed to have a meal, Chen Deng vomited up three sheng or more of wriggling parasites with red heads. Half of their bodies looked like raw fish slices. He was immediately relieved of his discomfort. Hua Tuo told him, "This illness will affect you again after three years. If you have a good physician to attend to you, then you will be fine." Three years later, Chen Deng experienced the same illness again. However, as Hua Tuo was not around at the time to heal him, Chen Deng died of his illness. He was 38 (or 39 by East Asian age reckoning) at the time of his death.
Өлімнен кейінгі оқиғалар
200 жылы Сунь Цэ қайтыс болғаннан кейін, оның інісі Сунь Куан оның орнын басып, Янцзының оңтүстігіндегі Цзяннань (немесе Цзяндун) аймақтарын билеген әскербасы болды. Сао Сао Янцзының солтүстік жағалауына келген сайын, ол өкініп, бұрынғы кеңесінде Чэн Деннің Цзяндун аймақтарына шабуыл жасау керектігін айтқанын еске түсіріп, тыңдамағанына қайғырды. Оның Чэн Деннің кеңесін елемеуі Сунь әулетінің аймақта бекемделіп, оған қауіп тудыруына себеп болды. Үш патшалық дәуірінде Цао Цаоның ұлы Цао Пи, кейін Цао Вэй мемлекетінің бірінші императоры болған, Шығыс Хан әулетінің соңғы жылдарындағы еңбегі үшін Чэн Денгті қайтыс болғаннан кейін құрметтеуді шешті. Ол Чэн Деннің ұлы Чэнь Суды (陳肅) "Ланчжун" (郎中) шеніне тағайындады.
After Sun Ce died in 200, his younger brother Sun Quan succeeded him as the warlord ruling over the Jiangnan (or Jiangdong) territories to the south of the Yangtze. Whenever Cao Cao came to the north banks of the Yangtze, he sighed and regretted not heeding Chen Deng's earlier advice to attack the Jiangdong territories. His failure to heed Chen Deng's advice had allowed the Sun family to gain a strong foothold in the region and pose a threat to him. Sometime in the Three Kingdoms period, Cao Cao's son Cao Pi, who became the first emperor of the Cao Wei state, decided to posthumously honour Chen Deng for his contributions during the late Eastern Han dynasty. He appointed Chen Deng's son, Chen Su (陳肅), as a Gentleman Cadet (郎中).
Бағалау
Сянсидің Шыңжуан (先賢行狀) жазған деректерге сәйкес, Чэнь Денг адалдығымен, турашылдығымен, ізгі мінезімен және тапқыр, білгір, терең ойлы стратегияшы ретінде танымал болды. Сюй Си (許), Лю Бэй және Лю Бяо бірде өз заманының белгілі тұлғалары туралы әңгімелесіп отырды. Чэнь Денг туралы сөз болғанда, Сюй Си: "Чэнь Юаньлонның қайратты және шексіз мінезі бар. Ол тікелей айтудан тартынбады" деді. Лю Бэй Лю Бяодан Сюй Сидің сөздерімен келісесіз бе деп сұрағанда, Лю Бяо: "Егер оның қателескенін айтсам, онда мен де қателесуі мүмкін, себебі (Сюй Си) басқалар туралы жалған айтпайтын адал адам екенін білемін. Егер оның айтқаны дұрыс болса, Юаньлон одан да әйгілі болар еді" деді. Лю Бэй сосын Сюй Сиге Чэнь Денгтің тым тікелей болғанына дәлелдері бар ма деп сұрады. Сюй Си: "Хаос уақытында мен Сяпиден өтіп, Юаньлонға қонаққа бардым. Юаньлон қонаққа лайық күтім көрсетпеді, тіпті маған қарсы шықпады, сондай-ақ, қонақ ретінде мені төменгі төсекке, ал өзі жоғары төсекке жатты" деді. Лю Бэй Сюй Сиге: "Сіздің гуоши екеніңізге әйгілі. Қазіргі уақытта Хан империясы хаоста, император орынсыз қалды. Әркім сіздің Хан империясын құтқару үшін бір шара қолғабысатыныңызға үміттенеді. Бірақ сіз Юаньлоннан жер мен баспана сұрадыңыз, ал оған ешқандай кеңес бермедіңіз. Ол мұндай әрекетті ең жек көреді, сондықтан сіз оның сізбен сөйлесуін қалай күтесіз? Мен оның орнында болсам, мұнараның ең жоғарғы қабатында ұйықтап, сізді төменгі қабатында ұйықтатар едім. Ол сізге мейірімділік танытып, сізден одан да алыстамауға тырысты" деді. Лю Бяо мұны естіп күлді. Лю Бэй: "Юаньлон сияқты жан-жақты, батыл және амбициялы батырларды тек тарихтан ғана табуға болады. Осындай адамды қазіргі заманда табу өте қиын" деді.
The Xianxian Xingzhuang (先賢行狀) recorded that Chen Deng was known for his loyalty, forthrightness, virtuous character, and for being a resourceful, astute and deep thinking strategist. Xu Si (許汜), Liu Bei and Liu Biao once had a discussion on famous persons of their time. When they talked about Chen Deng, Xu Si said, "Chen Yuanlong has a bold and uninhibited personality. He just couldn't help being so forthright." When Liu Bei asked Liu Biao whether he agreed with what Xu Si said, Liu Biao replied, "If I say he's wrong, then I'm probably wrong too because I know (Xu Si) is a good gentleman who won't say untrue things about others. If I say he's right, Yuanlong would become even more famous." Liu Bei then turned to Xu Si and asked him if he had anything to support his claim that Chen Deng was too forthright. Xu Si replied, "During those times of chaos, I passed by Xiapi and visited Yuanlong. Yuanlong didn't behave like a gracious host as he not only didn't greet me, but also made me, a guest, sleep on a lower bed while he slept on a higher bed." Liu Bei then told Xu Si, "Sir, you have the reputation of a guoshi. Now, the Han Empire is in a state of chaos and the Emperor has been displaced. Everyone hopes that you, Sir, will show concern and do something to save the Han Empire. However, what you did was to ask Yuanlong to provide you land and shelter, and you didn't suggest any ideas to him in return. He hated this kind of behaviour the most, so why should you even expect him to speak to you? If I were him, I'd definitely sleep at the top level of a tower and make you sleep on the ground level. He was kind enough to not distance himself further away from you." Liu Biao laughed when he heard that. Liu Bei then said, "Heroes who are as versatile, courageous and ambitious as Yuanlong can only be found in history. It's very hard to find someone like him in this day and age."
Үш патшалықтың романсында
Чэнь День 14 ғасырдағы «Үш патшалықтың романсы» тарихи романында маловаты кейіпкер ретінде бейнеленеді, ол Үш патшалық кезеңінен бұрынғы және оның ағымындағы тарихи тұлғалар мен оқиғаларды көркемдеп суреттейді. Романдық Чэнь День өзінің тарихи прототипіне көбінесе ұқсас болғанымен, роман оның және оның әкесі Чэнь Гуйдің Лю Будың құлауындағы рөлін асыра көрсетіп, оған көбірек назар аударады. Роман сондай-ақ, оның Лиу Бейге Чэ Чжоудан (車冑) Сю провинциясын тартып алуға көмектескені және Гуанду шайқасынан бұрын Цао Цаоға қалай тойтарыс беру керектігі туралы Лиу Бейге кеңес бергені туралы ойдан шығарылған оқиғаны қамтиды.
Chen Deng appears as a minor character in the 14th century historical novel Romance of the Three Kingdoms, which romanticises the historical figures and events before and during the Three Kingdoms period. Although the fictionalised Chen Deng in the novel is generally similar to his historical counterpart, the novel exaggerates and focuses more on the roles played by him and his father Chen Gui in Lü Bu's downfall. The novel also includes a fictitious account of him helping Liu Bei seize control of Xu Province from Che Zhou (車冑), and advising Liu Bei on how to deal with Cao Cao before the Battle of Guandu.