HMS Tenedos: Британдық эсминецтің тарихы

Кіріспе

Корольдік теңіз күштерінің эсминеці

HMS Tenedos (Бастапқыда FA4, кейін H04 нөмірлі)

Tenedos кемесінің жалпы ұзындығы 276 фут (84 м), перпендикулярлар арасындағы ұзындығы 265 фут (81 м), ені 26 фут (8 м) және суға батып тұру тереңдігі 9 фут (3 м) болды. Стандартты және толық жүктемедегі суыру салмағы белгіленбеген. Үш Yarrow қазандығы 360 айналым/мин жылдамдықпен екі жиынтық Brown Curtiss бір редукциялық бу турбиналарын бумен қамтамасыз етті, олар екі винтті біліктерді қозғалтты. Бұл кемеге белгілі бір жылдамдыққа қол жеткізуге мүмкіндік берді, ал жанармай бакінде белгілі бір мөлшерде май тасымалданатын, бұл кеменің 18 теңіз шақырым қашықтыққа жүзуіне мүмкіндік берді. Кеме экипажы 90 офицер мен теңізшіден тұрды. Класс кемелерінің кейінгі нұсқаларында 18 дюймдік торпедалық түтіктер орнатылмады, ал екі дүниежүзілік соғыс аралығында орнатылған кемелерден алынып тасталды. Tenedos кемесі 1917 жылдың 6 желтоқсанында Leslie's Hebburn кеме құрылысшылығында салынды, 1918 жылдың 21 қазанында суға түсірілді және 1919 жылдың шілдесінде құрылысы аяқталды.

Қызмет

1919 жылы «Тенедос» Атлантика флотының 4-ші эсминецтер бригадасына қосылды. 1924 жылдың желтоқсан айында «Тенедос» Чатхэм кемежайында жөндеуден өтті. 1930 жылдың қыркүйегінде Розитте техникалық резервте тұрған «Тенедос» кемесінің, Ирландия Республикасындағы Коб портында орналасқан әріптес кемесі «Сиволфтың» траулермен соқтығысып зақымданғаннан кейін қайтадан қызметке кірісетіні хабарланды. 1932 жылдың сәуірінде «Тенедос» пен Irish станциясында «Тенедос» және «Старди» резервке жіберілетіні туралы хабарланды. 1933 жылдың желтоқсанында «Тенедос» Портсмуттен Девонпортқа ауыстырылатыны, онда ол қосымша эсминец ретінде қызмет ететіні хабарланды. 1936 жылдың 7 ақпанында «Даунт Рок» маяғы Корк портының жанындағы бекінісінен босап қалды. «Тенедос» маяқты сүйреп әкелуге тырысты, бірақ сәтті болмады, ал маяк экипажы Балликоттон құтқару қайығымен құтқарылды. 1938 жылдың наурыз айында «Тенедос» Қытай станциясына (Корольдік теңіз күштерінің Батыс Тынық мұхиты, Сингапур және Қытайдағы күштері) жіберілді және Сингапурда резервке кірді. 1939 жылдың тамызында «Тенедос» және оның әріптес кемелері Гонконгта жергілікті қорғаныс бригадасын құрды. 1939 жылдың 24 тамызында «Тенедос» пен «Скаут» Гонконгтан Сингапурға жол тартты. 28 тамызда Сингапурға келген екі эсминец тез арада мина тастаушыларға айналдырылды, бұл үшін 4 дюймдік бір зеңбірек пен торпедалық аппараттарды алып тастап, орнына 40 мина орналастыру қажет болды. Екі эсминец 1939 жылдың 4-8 қыркүйегі аралығында Сингапур маңында 544 минадан тұратын қорғаныс мина өрісін жасады, содан кейін «Скаут» қалыпты эсминец конфигурациясына қайтарылды, ал «Тенедос» мина тастау жұмыстарын жалғастырды, 1939 жылдың қазан айына дейін Сингапур маңында тағы екі мина өрісі орналастырылды. Осы мина өрістерінің салдарынан 1939 жылдың қазан-қараша айларында екі сауда кемесі мен «Армения» батып кетті. 1940 жылдың 23 наурызында Корольдік теңіз күштері Малайя күштерін құрды, мақсаты Голландтік Оңтүстік Индиядағы неміс сауда кемелерінің портынан кетуіне жол бермеу. «Тенедос» пен «Сабанг» кемелері бес неміс кемесі тұтқындалған жерде күзетке тағайындалды. Неміс сауда кемелері 1940 жылдың мамырында Нидерландыға неміс шабуылынан кейін голландтар тарапынан басып алынды. 2 желтоқсанда «Тенедос» әлі де Сингапурда болды, соғыс кемесі мен соғыс крейсері келді. 5 желтоқсанда «Репульс» Австралияның Дарвин қаласына сапармен Сингапурдан шықты, бірақ 6 желтоқсанда RAF ұшағы екі үлкен жапон конвойын байқағаннан кейін қайтарылып алынды. 8 желтоқсанның таңында жапондық бомбалаушылар Сингапурға шабуыл жасады, ал сол күні кешірек, «Принс-оф-Уэльс» пен «Репульс» эсминецтермен бірге , , «Vampire» және «Тенедос» жапондық басқыншылық флотына шабуыл жасауға шықты. 9 желтоқсанда сағат 18:30 шамасында, отыны азайған «Тенедос» Z күшінен босатылды және Сингапурға қайтуға жолға шықты, келесі күні таңертең сағат 08:00-де базамен радио байланысқа шығып, Z күшінің жоспарланған бағытын Сингапурға хабарлауға бұйрық берілді, ал негізгі флот радио үндеуді сақтады. «Тенедос» кеткеннен кейін Z күші екі рет бағытын өзгертті, 9 желтоқсанда сағат 20:15-те Сингапурға қарай оңтүстікке бұрылды, содан кейін 10 желтоқсанда 00:52-де Малайзияның шығыс жағалауындағы Куантанға қарай жапондық қону туралы хабарларды тексеру үшін. «Тенедос» хабарлаған болжамды бағыт Z күшінің нақты бағытына сәйкес келмеді, бұл Z күшіне әуеден қорғауға тырысуға мүмкіндік бермеді. «Тенедос» 10 желтоқсанда 09:50 мен 10:20 аралығында Z күшін іздеген 9 Mitsubishi G3M бомбалаушыларынан шабуылға ұшырады, бірақ зақымдалмады. Z күшінің өзі 11:13-те жапондық әуе шабуылына ұшырады, «Принс-оф-Уэльс» пен «Репульс» 13:20-ге дейін жапондық бомбалар мен торпедалармен батып кетті. Капиталдық кемелердің жоғалғаннан кейін «Тенедос» Сингапурдағы басқа британдық және одақтас әскери кемелермен бірге Сингапур мен Сунда бұғазы арасындағы кемелерді сүйемелдеуге жұмылдырылды. «Тенедос» пен австралиялық крейсер 2 ақпанда жапондық күштердің алға жылжуынан қауіптенген Сингапурдан Батавияға кетті. 3 ақпанда екі кеме Банка бұғазында жапондық бомбалаушылар батып кеткен «Нора Мюллер» сауда кемесінен аман қалғандарды құтқарып алды, «Тенедос» 13 адамды, ал «Хобарт» 57 адамды құтқарып алды. 1942 жылдың ақпан айының соңында жапондық күштер Яваға шабуыл жасауға дайындалды. Голландтік Оңтүстік Индиядағы одақтас теңіз күштерінің қолбасшысы вице-адмирал Конрад Хелфрих «Тенедос» крейсері «Хобартпен» және «Скаут» эсмингісімен бірге Батавиядан Банка аралы мен Белитунгке қарай жапондық күштерді іздеуге кетуге бұйрық берді, ал аймақтағы қалған күштердің көпшілігі контр-адмирал Карел Дорманның эскадрильясын нығайтуға жіберілді. Дорман күші 27 ақпанда Ява теңізіндегі шайқаста жеңілгеннен кейін, «Тенедос» бар Western күші Сунда бұғазы арқылы Цейлонға (қазіргі Шри-Ланка) қашып кетті, 1 мамырда Падангтан қашқындарды жинап, 5-6 наурыз аралығында Коломбоға жетті.

Tenedos commissioned later in 1919, joining the 4th Destroyer Flotilla of the Atlantic Fleet. In December 1924, Tenedos was under refit at Chatham Dockyard. In September 1930, it was announced that Tenedos, in maintenance reserve at Rosyth, would be recommissioned to replace sister ship , based at Cobh in the Republic of Ireland, after Seawolf had been damaged in a collision with a trawler, with Seawolf to be disposed of. In April 1932, it was announced that Tenedos and would be replaced at the Irish station by and , with Tenedos and Sturdy transferring to the reserve. In December 1933, it was announced that Tenedos would transfer from reserve at Portsmouth to Devonport, where she would serve as spare emergency destroyer. On 7 February 1936, the Daunt Rock lightship broke free from her moorings near Cork Harbour. Attempts by Tenedos to take the drifting lightship under tow were unsuccessful, and the crew of the lightship were eventually rescued by the Ballycotton lifeboat. Tenedos was transferred to the China Station (as the Royal Navy's forces in the West Pacific, Singapore and China were known), going into reserve at Singapore in March 1938. In August 1939, Tenedos, along with sister ships , and , formed a local defence flotilla at Hong Kong. On 24 August 1939 Tenedos and Scout left Hong Kong for Singapore. When the two destroyers arrived at Singapore on 28 August, they were quickly converted to minelayers, which involved removal of one 4 inch gun and the torpedo tubes to accommodate 40 mines. The two destroyers laid a defensive minefield of 544 mines off Singapore between 4 and 8 September 1939, after which Scout was returned to normal destroyer configuration, while Tenedos continued on minelaying duties, with two more minefields being laid off Singapore by October 1939. Two merchant ships, and , were sunk by these minefields in October–November 1939. On 23 March 1940, the Royal Navy formed Malaya Force, with the intention of preventing German merchant ships from leaving harbours in the Dutch East Indies. Tenedos, along with was assigned to patrol off Sabang, where five German ships were trapped. The German merchant ships were seized by the Dutch following the German invasion of the Netherlands in May 1940. Tenedos was still based at Singapore on 2 December when the battleship and the battlecruiser arrived. On 5 December, Repulse left Singapore for a visit to Darwin, Australia, with Tenedos and , but they were recalled on 6 December when two large Japanese convoys were spotted by an RAF aircraft. Early on 8 December Japanese bombers attacked Singapore, and later that day, Force Z, comprising Prince of Wales and Repulse, escorted by the destroyers , , Vampire and Tenedos set out to attack the Japanese invasion fleets. At about 18:30 hr on 9 December, Tenedos, now short of fuel, was released from Force Z, and set out to return to Singapore, with orders to make radio contact with base at 08:00 the next morning telling Singapore of the planned course of Force Z, while the main fleet maintained radio silence. Force Z made two major course changes after Tenedos left, turning south for Singapore at 20:15 on 9 December and then, at 00:52 on 10 December, heading towards Kuantan on the East coast of Malaya to investigate reports of Japanese landings. The predicted course broadcast by Tenedos therefore did not match Force Z's actual course, preventing any attempts to provide air cover over Force Z. Tenedos was attacked by 9 Mitsubishi G3M bombers searching for Force Z between 09:50 and 10:20 on 10 December but was undamaged. Force Z itself came under heavy Japanese air attack from 11:13, with both Prince of Wales and Repulse sunk by Japanese bombs and torpedoes by 13:20 hr. After the loss of the capital ships Tenedos, along with other British and Allied warships at Singapore, was employed in escorting shipping between Singapore and the Sunda Strait. Tenedos and the Australian cruiser left Singapore, threatened by advancing Japanese forces, for Batavia on 2 February. On 3 February, the two ships rescued survivors from the merchant ship Norah Muller, which had been sunk by Japanese bombers in the Bangka Strait, Tenedos picking up 13 and Hobart 57. In late February 1942, Japanese forces prepared to invade Java. Vice Admiral Conrad Helfrich, commander of Allied naval forces in the Dutch East Indies, ordered Tenedos, together with the cruisers Hobart, and and the destroyer Scout, forming the Allied Western Force, to sail from Batavia towards Bangka Island and Belitung in search of Japanese forces, while most of the rest of the available forces in the region were sent to reinforce Rear Admiral Karel Doorman's squadron. When Doorman's force was defeated at the Battle of the Java Sea on 27 February, the Western Force, including Tenedos, escaped through the Sunda Strait to Ceylon (now Sri Lanka), picking up refugees from Padang on 1 March, and reaching Colombo between 5 and 6 March.

Суға бату

1942 жылдың сәуір айында жапондықтар Үнді мұхитына жылдам әрекет ететін авиациялық күштерін жіберіп, шабуыл жасады. 4 сәуірде RCAF Catalina гидросамолеты Цейлонның оңтүстік-шығысынан 560 шақырымдай жерде жапон флотын анықтады және оны атып түсірмей тұрып, радиоарқылы хабарлады. Осы ескертуден кейін Коломбо және Тринкомали порттарындағы барлық кемелерге жапон шабуылынан қашу үшін порттан шығып, таралуға бұйрық берілді. Бірақ "Тенедос" кемесі Коломбо портында жөндеуде болғандықтан шыға алмады және 5 сәуірде жапон бомбалаушыларының шабуылында 33 офицер мен теңізшінің қаза болуына себеп болды. Кеменің қалдықтары 1944 жылдың ақпан айында HM Salviking құтқару кемесімен судан шығарылды.