Кіріспе

Бакалай (бакале, бангуендер) – бану тайпасы, бұрынғы Француз Конгосының бөлігі болған, Огове өзені мен 2° оңтүстік аралығындағы кең аумақты мекендейді. Бакалайлардың оңтүстік-шығыстан көшіп келген иммигранттар екені көрінеді және олар Мпонгве тайпаларының бірі – Галоамен, сондай-ақ Огове өзенінің негізгі халқымен байланысты деп саналады. Бакалайлар көршілес Фанг тайпасының (олар да оңтүстік-шығыстан келген) шабуылдарынан көп зардап шекті, және олар бұл халықтың қысымымен ертерек уақытта қазіргі қоныстарына көшіп келген болуы мүмкін. Олар шебер аңшылар және құлдар мен резеңке саудасымен айналысқан; француз билігі құл саудасын тоқтатты. Олардың әйелдері шаштарын әдемілеуде ерекше шеберлік көрсетеді, көбінесе бір шаштың өрнегін жасауға бір күн жұмсайды; шаштар саз негізге мұқият орналастырылады және көптеген жасанды шаштар қосылады; әдетте, қызыл, жасыл немесе сары пигментпен жабылып, түс айшығын толықтырады. Шатыр есіктерін де осы түстермен безендіреді. Ауылдардың кейбіреулері қоршаумен бекітілген, бірақ көбінесе өте лас болады; басшылар мен байлар ауылдан шалқап жатқан плантацияларға ие, және соғыс кезінде олардың әйелдері сол жерге жіберіледі. Исанга көлінің Бакалайлары қайтыс болғандарын өртеді, ал Жоғарғы Оговедегілер соғыста қаза тапқандарды қоспағанда, денелерін өзенге тастайды. Басшының денесі орманның тереңіне салынған шатырға жасырын жерленеді, ал ауыл сол түнде, кейде тіпті толығымен тастап кетеді; марқұмның құлдары құрбандыққа шалынады (немесе шалынған), ал оның әйелдері бір апта бойы шатырларда жазаланады және оқшауланады. "Табиғи" өлімдерді әдетте бақсылардың істеген ісі деп есептейді, және у сынағы жиі қолданылады. Олардың әлеуметтік құрылымы туралы көп мәлімет жоқ, бірақ олардың көптеген адамдары белгілі бір жануардың етін жеуден бас тартады.