Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Бурлар (латын тілінде Buri, Buredeense және Buridavenses; грек тілінде Βοῦροι) – б.з. 1-ші және 2-ші ғасырларда Дакияда өмір сүрген дак тайпасы. Олардың астанасы Буридава қаласы болған.
The Burs (Latin Buri, Buredeense and Buridavenses; Greek Βοῦροι) were a Dacian tribe living in Dacia in the 1st and 2nd centuries A. D., with their capital city at Buridava.
Атауы
Вильгельм Томашектің айтуынша, түбір *bur* дакиялық-тракиялық есімдерде жақсы белгілі: мысалы, Burus (Thrax), Bουρχέντιος (яғни Bhūri-Kanta, Тракиялық Бесс), Burebista (дакиялықтардың патшасы, бұл санскрит тіліндегі *bhūri* – "мол, бай" және иран тіліндегі *vista* – "иесі" сөздерімен байланысты болуы мүмкін).
According to Wilhelm Tomaschek, the root bur is well known with the Dacian Thracian names: i. e. Burus (Thrax), Bουρχέντιος (that is to say Bhūri–Kanta, a Bessian from Thrace), Burebista (the king of Dacians that is maybe related to Sanskrit bhūri "abundant, rich" and Iranian vista "possessor" ).
Тұлға және таратылуы
Шчукиннің (1989), Бичирдің (1976) мәліметінше, Бури тайпалық одағы Дактар, Геталар және Карпилермен бірге Буребистаның Дакия мемлекетінің құрамына кірген. Олар аймақтағы басқа тайпалармен бірігіп, Дакия патшасы Децебалдың римдіктерді кері қайтаруға жасаған күш-жігерін қолдады. Бури тайпасының екі тармағы болды: бірі кейінгі римдік Дакияда, Буридава қаласының маңында, екіншісі Дакияның солтүстік-батысында (Словакия Карпаттарының оңтүстігінде), Тисаның жоғарғы ағысында орналасқан. (Ескерту: германдық Бури тайпасы Одер мен Висла өзендері арасында, Краков пен Опава қалаларының арасында, Силезияда мекен еткен. Олар Рим императоры Траянның дактарға қарсы соғысында және Марк Аврелийдің маркомандық соғыстарында одақтас болды.) Буридаваға орталықтанған Дактардың Бури / Буридавенсилерінің әлеуметтік-саяси құрылымы Ольтеня мен Мунтеняның солтүстік-шығысында (қазіргі Вальча және Арджеш округтерінде) және Карпат тауларының ар жағында, Себеш және Фэгэраш таулары аймағында болды. Бұл тайпалық одақтың куәсі ретінде Аниноаса-Добрештидегі археологиялық монеталық табыстар сақталған. Басқа дәлелдердің ішінде, Румынияның Мунтеня аймағындағы Огница қаласынан табылған, үстінде BUR деген жазу бар құмыра сынығы, тайпаның немесе тайпалар одағының – Буридавенси дактарының атын көрсетеді. Тисаның жоғарғы ағысындағы Бури тайпасы – Буридавенсилердің солтүстік-батысқа қарай көшіп келген бөлігі болып табылады, олар германдық Куади тайпасымен көрші болды. Жаңа орналасқан жерінде ежелгі дереккөздерде басқа дак тайпалары да тізілген: Пигета, Биесси, Карпиандар, Арсита және Раката. Біздің заманымыздың бірінші ғасырының басынан бері Словакияда белгілі болған (мысалы, Земплинде) аралас дак-германдық мәдениеті, тарихи дереккөздерде Бури тайпасы деп аталатын халықты білдіруі мүмкін.
According to Shchukin (1989), Bichir (1976) the tribal union of Buri were part of the Dacian state of Burebista, besides the Daci, the Getae, and the Carpi. They allied with other tribes in the region to support the efforts by Decebal, the Dacian king, to turn back the Romans. There were two Dacian tribes Buri: one in the later Roman Dacia centered on Buridava and other located to the North West of Dacia (South of Slovakian Carpathians) in the Upper Basin of Tisza. (Note: the Germanic Buri were between the Oder and the Vistula, between Kraków and Opava, in Silesia. They were allies of Trajan, Roman Emperor, in his war against the Dacians, and also of Marcus Aurelius in the Marcomannic Wars.) The socio political formation of the Dacians Buri / Buridavensi that was centered on Buridava was located to the North East of Oltenia and Muntenia (modern Vâlcea and Argeş counties) and also on the other side of the Carpathians, in the regions of Sebeş and Făgăraş mountains. This tribal union is documented by the archaeological monetary findings Aninoasa Dobresti. Among other evidences, a fragment of a vase carrying the inscription BUR, discovered at Ocnița, Muntenia, Romania, indicates the name of the tribe or union of tribes, the Buridavensi Dacians. The Buri of the Upper Basin of Tisza is a part of the Buridavensi that migrated towards North West, where they neighbored the Germanic Quadi. At the new location, ancient sources also list other Dacian tribes: Piegetae, Biessi, Carpians, Arsitae, and Racatae. The material culture of a mixed Dacian Germanic origin, known in Slovakia ever since the beginning of the first century AD (at Zemplin, for instance), could represent the population named Buri in historical sources.