Кіріспе

Неміс-американдық ботаник және миколог (1780–1834)

Льюис Дэвид де Швайниц (13 ақпан 1780 – 8 ақпан 1834) – Пенсильвания штатының Бефлем қаласынан шыққан неміс-американдық ботаник және миколог. Ол "Солтүстік Америка микологиясының әкесі" деп есептеледі және ботаникаға да маңызды үлес қосты.

Білім

Пенсильвания штатының Бефлеем қаласында дүниеге келген, Моравия шіркеуінің негізін қалаушы және меценаты, граф Николаус Людвиг фон Зинзендорф унд Поттендорфтың шөбересі Швайниц 1787 жылы Пенсильвания штатының Назарет қаласындағы Моравия қауымының институтына орналастырылды, онда он бір жыл оқыды және табысты әрі еңбекқор студент болды. Швайниц 1798 жылы Нискидегі (Саксония) теологиялық семинарияға қабылданды. 1805 жылы ол өзінің ұстазы, профессор Иоганн Баптиста фон Альбертинимен бірлесіп, "Люзиатиядағы саңырауқұлақтар шолуы" ("Conspectus Fungorum in Lusatiae") атты еңбегін жариялады.

Ерте мансап

1807 жылы ол Гнаденбергке (Силезия) барды, содан кейін Гнадауға Моравия шіркеуінде уағызшы болып жұмыс істеді. Америка Құрама Штаттарындағы жұмысқа тағайындалуы оны Наполеонның әрекеттерінен қашу үшін Дания және Швеция арқылы бауырсақ жолға түсірді. Осы жолда ол Холштейндегі Киль университетінің бірқатар ғалымдарымен кездесті, онда ол «жоқ болған күйінде» (in absentia) әкімшілік қызметі, табиғат ғылымын дамытуы және «Конспект» еңбегі үшін құрметті философия докторы (Ph. D.) дәрежесін алды.

Құрама Штаттарға оралу

1812 жылы Америка Құрама Штаттарына оралғаннан кейін ол Солтүстік Каролина штатының Салем қаласында (қазіргі Олд Салем) қоныстанды және шіркеу мүліктерінің әкімшісі болып жұмыс істеді. (Ол доктор Сэмюэл Бенджамин Виерлингтің үйінде тұрды, ол кейіннен қоғамға ашық экскурсиялар өткізілетін көрме ғимаратына айналды.) Осы жердегі микологиялық зерттеулерінің нәтижесі 1822 жылы «Synopsis Fungorum Carolinæ Superioris» деген атпен жарияланды. Бұл еңбекті баспагерлік қатеге байланысты тақырып парағында дұрыс емес көрсетілген Кристиан Фридрих Шваегрихен редакциялаған. Редактордың кім екені осы күнге дейін әлдебір түсініксіздік тудырып келеді. Швайниц 1817 жылы Америка философиялық қоғамының мүшесі болып сайланды. «Synopsis» Швайництің білмей жарияланды: 1818 жылы ол Лейпцигтегі досына Солтүстік Каролинаның саңырауқұлақтарының тізімін тапсырған. Төрт жылдан кейін жарияланған еңбектің басылған нұсқасын күтпеген жерден алғанда, ол «таң қалды, бірақ қуанды». «Synopsis» 1373 саңырауқұлақ түрін тізімдеді, соның ішінде 320 жаңа түрді атап, сипаттады. Осы жаңа жаңалықтардың арасында қазір кеңінен танымал Lactarius indigo, Cantharellus cinnabarinus және Hypomyces lactifluorum сияқты түрлер де бар.

Құрметтер және кейінгі мансап

Оның құрметіне бірнеше өсімдік таксондары аталды; соның ішінде 1888 жылы Trichosphaeriaceae тұқымдасына жататын саңырауқұлақтар туысы – Швеинициелла. 1817 жылы Ericaceae тұқымдасының жаңа туысы Швеинициа деп аталды (бірақ қазір Монотропсистің синонимі деп саналады), сондай-ақ полипордың Phaeolus schweinitzii түріне де оның құрметіне ат қойылды. Ол АҚШ, Германия және Франциядағы түрлі ғылыми қоғамдардың мүшесі болды. Салемде тұрғанда ол Солтүстік Каролина университетінің президенті болып сайланды, бірақ ол бұл құрметтен бас тартты, себебі бұл Моравия шіркеуіндегі жұмысынан айырылуды білдіретін. 1821 жылы ол Пенсильваниядағы туған ауылына оралып, өмірінің соңына дейін зерттеулерін жалғастырды. Ол Dibotryon morbosum (Schwein.) Theiss. & Syd., 1915, сондай-ақ 1832 жылы Cantharellus (қазір Gomphus) floccosus сипаттады. Ол өлген кезде АҚШ-тағы жеке тұлғалардың ең ірі өсімдік коллекциясын құраған гербарийін Филадельфиядағы Табиғи ғылымдар академиясына мұра етіп қалдырды. Оның туған жері – Gemeinhaus Lewis David de Schweinitz Residence, Пенсильвания штатының Бейтлехем қаласындағы Ұлттық тарихи ескерткіш болып табылады.

Таңдалған жарияланымдар

Альбертини, Дж. Б. де, Швайниц, Л. Д. де. (1805). *Conspectus Fungorum in Lusatiæ superioris agro Nieskiensi crescentium e methodo Persooniana*. XII суреттері бар, мысқа қағазда суреттелген, 93 жаңа түрді сипаттайды. Лейпциг. Швайниц, Л. Д. де. (1822). *Synopsis Fungorum Carolinae Superioris*. Д. Ф. Швагрихен редакциялаған. Soc. nat. cur. Lips. 4:20 132. (1825). *Sphaeriae* тұқымдасының бірнеше жаңа американдық түрлерінің сипаттамасы. Jour. Acad. Nat. Sci. Phila. 5:3 17. (1832). *Synopsis Fungorum in America Boreali Media Digentium*. Trans. Am. Phil. Soc. of Phil. N. S. 4:141 318. Швайництің американдық саңырауқұлақтары туралы үш еңбегінде барлығы 4491 түр кездеседі; олардың 1533-і жаңа түрлер ретінде сипатталған, ал 10 жаңа тұқым құрылған.