Кіріспе

Хирам кілті: перғаундар, масондық және Исаның құпия өлеңдерінің табылуы – Кристофер Найт пен Роберт Ломас 1996 жылы жазған кітап. Авторлар, екеуі де масондыққа жатады, масондықтың пайда болуы туралы теорияны тарихи Иса және алғашқы Иерусалим шіркеуінің "шын оқиғасының" бір бөлігі ретінде ұсынады.

Қысқаша мазмұны

Найт пен Ломас Генри Фордтың, ол масон болған, "барлық тарих – әуесқойлық" деген сөзін келтіріп, бастайды. Олар Фордтың бұл мәлімдемесі тікелей болғанымен, дұрыс екеніне сенім білдіреді, себебі тарих көбінесе фактілердің толық және нақты баяндамасы емес, тек сол кездегі басым немесе ортодоксалды көзқарас ұрпақ үшін жазылған нәрсе ғана. Авторлар өз пікірлерін диалектика арқылы дәлелдейді. Бұл әдіс оқырманнан негізгі қағиданы қабылдауды талап етеді, содан кейін логикалық ретпен жүреді; оқырманнан қорытындыға жету жолындағы әрбір қадамның мәнін бағалауды талап етеді. Егер бастапқы қағида және қорытындыға қарай жасалған логикалық қадамдардың әрқайсысы дұрыс болса, қорытынды заңды, мүмкін түсіндірме болуы мүмкін. "Хирам кілті" кітабының авторлары қазіргі масондыққа әкелген оқиғалардың ықтимал тізбегін ұсынады, бірақ олардың көп бөлігі тарихшылар мен басқа зерттеушілер арасында талқыланған. "Диалектикалық прогрессия" ғылымына бейтаныс адамдар авторлардың дәлелсіз теорияға жету үшін маңызсыз және көбінесе дәлелдемесіз "фактілерді" жинағанын сынап бағалайды. Диалектиканы қолданумен таныс адамдар да мұндай логиканың қорытындысы оның ең әлсіз буынына ғана тең болатынын мойындауы мүмкін. Барлық тарихи зерттеулер дәлелдерді диалектикалық бағалауға негізделген, ал барлық ақпарат көздері "ең әлсіз буын" ретінде интерпретацияға жатады. Найт пен Ломас кәсіби тарихшылар емес және тарих немесе зерттеу саласында біліктіліктері жоқ, сондықтан олардың жағдайы сынға ұшырауы мүмкін, себебі олар өз теорияларына сәйкес келетін сілтемелерді қабылдайды және оған қайшы келетіндерін қабылдамайды. Дегенмен, олар кітапта христиан дінінің негізі – алғашқы Рим-католик шіркеуінің нағыз Иса мен оның ізбасарларының ілімдерін бұрмалағанын дәлелдейді. Олар масондықта өркениеттің құпиясын ашуға мүмкіндік беретін жаңа "кілт" тапқандарын мәлімдейді. Бұл кілт сонымен қатар христиан дінінің шығу тегіне қатысты кілт болып табылады және қазіргі діннің көптеген сенімдері, кем дегенде, ішінара, дәл емес тарихи интерпретация арқылы қалыптасқанын дәлелдейді. Найт пен Ломас кітапты жазудың басты себептерінің бірі – масондықтың шығу тегін анықтау, оған кірісу тәжірибесін ескеру болғанын айтады. Ол Англияның Ұлы ложасы 1717 жылдың 24 маусымында құрылғанда толыққанды түрде пайда болды ма, әлде бұл әлдеқайда ескі нәрсенің алғашқы қоғамдық мойындалуы болды ма? Көптеген теориялардың бірі – масондықтың тас қалаушылар гильдиясынан пайда болғаны. Дәстүрлі масондық рәсімдерде алғашқы масондардың бірі Хирам Абифф, Нафтали руынан шыққан жесір әйелдің ұлы, Сүлеймен патшаның ғибадатханасының сәулетшісі болған. Оның есімі тарихта жазылмаған, бірақ Киелі кітаптың Ескі заңында ұқсас кейіпкер бар, оның есімі аталмаған, бірақ ол жесір әйелдің ұлы ретінде сипатталған, Патшалардың бірінші кітабында. Киелі кітаптың кейбір аудармаларында оның есімі аталмаса да, Ковердейлдің аудармасы мен Мартин Лютердің түпнұсқа аудармасы сияқты басқа аудармаларда ол "Хирам Абиф" немесе "Хурам Аби" деп аталады. "Аби" сөзі басқа аудармаларда "әке" немесе "атам" деп аударылады, ал Лютер мен Ковердейлдің аудармаларында жеке есім ретінде қарастырылған. "Еврей зерттеу кітабында" ("The Jewish Study Bible") "әке" сөзі шебер қолөнершіге берілген құрметті атақ екені айтылған. "Әке" деген мағынаны білдіретін "абу" сөзі құрметтеуші атау ретінде Таяу Шығыста әлі күнге дейін қолданылады, сондықтан "Абукир" "Әке" немесе Кириллдің есімімен аталған. Кітап авторлары тас қалаушы теориясының пайда болуына қарсылық білдіруі мүмкін, өйткені оның көптеген жалған тұжырымдары бар. Неге қуатты және бай адамдар кедей және білімсіз тас қалаушылар гильдиясынан шыққан бауырластыққа қосылуға тартылған? 1717 жылы Лондонда пайда болған масондық теориясы да күмәнді болып саналады, өйткені басқа жерлерде масондыққа қатысты ертерек айтылған деректер бар. Авторлар франкмасондық шын мәнінде өздерінің дәстүрлі рәсімінде мәлімдегендей ескі, ол Иерусалимдегі Сүлеймен патшаның ғибадатханасының құрылысына дейін барып, Найт пен Ломакс өздерінің көздерін қатаң талдауды мәлімдейді, соның ішінде Киелі кітаптың Ескі және Жаңа Келісімдері, ежелгі яһуди мәтіндері, Өлі теңіздің орамдары, гностикалық Ізгі хабарлар және масондық рәсімдер өз тұжырымдарын қолдауға. Олар діннің бүкіл әлемге маңызы бар екенін және жалпыға ортақ сенімдерді жоққа шығаратын кез келген мәлімдемеге белгілі бір діннің ортодоксалды билігі қарсылық көрсетуіне сенімді. Осыған байланысты Найт пен Ломакс Өлі теңіздің орамдарына қатысты жағдайды мысалға келтіреді. Олардың айтуынша, олар табылып 40 жыл өткен соң, қол жетімді материалдың жартысы ғана жарияланған немесе тәуелсіз қарау үшін қол жетімді болған. 1991 жылға дейін ғана оларға қоғамдық қол жеткізу шектеулері алынған. Орамдарда Киелі кітап мәтіндерінің әртүрлі нұсқалары бар, олардың барлығы А.Д. 1008 жылы Аарон бен Моисей бен Ашер жасаған ең көне еврей мәтіндерінен 1000 жылдан астам көне. Авторлар бұл орамдардың мәтіндері оларды тапқан Иудея тауларының Кумран қауымдастығының ата-бабалары жазғанына сенімді. Авторлар сонымен қатар Кумран қауымдастығы эссендер болғанына және олардың, насорейлердің және түпкілікті Иерусалим шіркеуінің барлығы біреу болғанына сенімді. Яғни, ежелгі Кумрандықтар алғашқы христиандар болған. Олар Хирам Абифф туралы әңгіме ежелгі Египет патшаларының қабылдану рәсімдеріне негізделгенін шешті. Жаңа өсиетті, гностикалық Ізгі хабарларды және масондық рәсімдерді талдағаннан кейін олар Иса және алғашқы христиандар Рим-католик шіркеуі мен ортодоксалды христиандық танытқаннан өте өзгеше екеніне келді. Авторлар Иса өзінің құдай екенін мәлімдемегенін, оның еврей мағынасындағы мессия болғанын, жақсы адам және римдік оккупациядан еврейлерді азат етуге тырысқан еркіндік күрескері болғанын сендіреді. Авторлар христиандық пен масондықтың идеалдары мен мақсаттары үйлеспейтінін мәлімдемейді. Олар еврей, мұсылман және буддист діндерінің масондық қағидаларымен үйлеспейтінін де мәлімдемейді. "Хирам кілті" әртүрлі догмалардың ішіндегі кейбір дәйектіліксіз тарихи сілтемелерді көрсетсе де, олар догманың адамзат үшін құндылығынан айырылғанын мәлімдемейді. Кітап дінді емес, тарихи сілтемелерді зерттеуге көбірек бағытталған. Авторлардың пікірінше, Иса ешқандай кереметтер жасағанын мәлімдемеген. Иса Лазарды өлгеннен тірілткенін айтқанда, бұл уағыздамалық мағынада болды; жақтастары "тірі" деп, ал басқалары "өлген" деп аталды. Сол сияқты, Исаның суды шарапқа айналдыруы адамдарды секта аясында жоғары статусыға көтеруді білдірді. Авторлар Исаның сектасы, Иерусалим шіркеуі, белгілі бір "жартылай масондық" қабылдану рәсімдерін жүргізгенін сендіреді және бұл ойды дамытып, Исаның, белгілі бір мағынада, масон болғанын айтады. "Хирам кілтінің" 5-тарауында, Иса Мәсіх: Адам, Құдай, Миф немесе Масон? авторлар былай деді: "Біз бұл мәлімдеме көптеген христиандарды, әсіресе Рим-католиктерін ренжітетінін түсінеміз", бірақ олар тарихи контекстке негізделген, қабылданған діни контекстен тыс, Иса масон болғанына келді.