Кіріспе

Баян-Ширех формациясы (Baynshiree/Baynshire, Baynshirenskaya Svita немесе Baysheen Shireh) – Моңғолиядағы геологиялық формация, оның жасы бор кезеңіне дейін жетеді. Оны алғаш рет Васильев және авторлар тобы 1959 жылы сипаттап, белгілеген.

Сипаттама

Баян-Шире формациясы негізінен түрлі түсті балшық тастар мен құмтастардан құралған, ішінде әктас конгрециялары бар. Оның сипаттамалық белгісі – сұр түсті саз тастар және сарғыш қоңыр орта түйірлі құмтастар. Қалыңдығына дейін жететін ең толық қималары Шығыс Гоби шөлінде кездеседі, олар ұсақ түйірлі, көбінесе қиылысқан қабатталған сұр құмтастар мен балшық тастардың және формация ішінде пайда болған конгрециялық конгломераттардың араласуынан тұрады. Жоғарғы бөлігінде қызылдан қоңырға дейінгі саз тастардың салыстырмалы түрде қалың қабаттары бар. Байншир және Буркант жерлері негізінен саз тастардан, балшық тастардан, құмтастардан және конгломераттардан тұрады, олардың көп бөлігі өзендік шөгінділерден түзілген. Байншир жеріндегі көптеген құмтас қабаттарындағы кең ауқымды қиылысқан қабаттану үлкен, ирек өзен жүйесі болғандығын көрсетеді. Баян-Ширех кезеңінің соңында теңізге тікелей байланысы бар үлкен өзендер Шығыс Гоби аймағының маңызды бөлігін кесіп өтіп, суға толып жатқандығы болжамдалады.

Стратиграфиялық

Джержикевич пен Расселдің айтуынша, Баян Шире формациясын 2 бейресми бірлікке бөлуге болады: жоғарғы және төменгі қабаттар. Төменгі қабаттар өте белсенді өзендердің ежелгі болуын көрсететін кең конгломераттан құралған, ал жоғарғы қабаттар негізінен саз тас және құмтас қабаттарымен араласатын саз тастардан тұрады, бұл өзендердің, сондай-ақ көлдер мен басқа да су қоймаларының болуын көрсетеді. Дегенмен, формацияның магнитостратиграфиясын зерттеу бүкіл Баян Ширенің Сантония кезеңінің соңына дейін созылған Кретадағы Ұзақ Нормаль аймағында жатқанын көрсетеді, бұл шамамен 98 және 83 миллион жыл бұрынғы Сеноманнан Кейін Сантония кезеңіне дейінгі жасқа сәйкес келеді.

Динозаврлар

Тұқым Түрлер Орналасу Стратиграфиялық жағдай Материалдық жазбалар Суреттер Deinonychosauria indet. Белгісіз Шайн-ус-худук "Педаль фалангасы II 2-ні қамтитын оқшауланған қалдықтар." Maleevus M. disparoserratus Sheeregeen Gashoon Жоғарғы қабаттар "Ішінара жоғарғы жақ сүйектері және ми сауытының бөлігі." Қазір номен дубиум ретінде қарастырылатын анкилозаврид. Talarurus T. plicatospineus Bayshin Tsav, Baynshire, Шайн-ус-худук "Ішінара немесе толық бас сүйектері мен дене сүйектерінен тұратын көптеген үлгілер." Анкилозаврид. Tsagantegia T. longicranialis Tsagan Teg "Төменгі жақ сүйектері жоқ бас сүйек." Бастапқыда Microceratus деп сипатталған неоцератопсия. Атаусыз неоцератопсия Белгісіз Байшин Цав "Сол жақ жоғарғы жақ сүйекшесі және тістер." Неоцератопсия.

Дромеозавридтер

Баян Шире формациясынан табылған дромаеозавридтер Тұқым Түрлер Орналасқан жері Стратиграфиялық жағдайы Материалдық мәліметтер Суреттер Ахиллобатор А. гигантикус Бурхант "Жоғарғы жақ сүйегі және бөлік-бөлік бас сүйегі қалдықтары". Ірі дромаеозаврид. Dromaeosauridae тұқымдасы Белгісіз Бурхант "Тырнақ және ірі бас сүйегінен қалған үлкен қалдықтар". Дромаеозаврид. Атаусыз велоцираптор Бурхант "Екі үлгіден алынған бөлік-бөлік бас сүйектері және бас сүйегінің артқы бөліктері". Дромаеозаврид.

Адрозаврлар

Баян Шире формациясынан хабарланған хадрозаврлар Тұқым Түрлер Орналасқан жері Стратиграфиялық жағдайы Материалдар Ескертулер Суреттер Amblydactylus spp. Белгісіз Бейншир "Бес үш саусақты іздер". Орнитопод іздері. Gobihadros G. mongoliensis Бейшин Цав, Баяншир, Чар Тиг, Хонгил Цав, Хоорай Цав Жоғарғы қабаттар "Ішінде дерлік толық бас сүйегі және қаңқадан кейінгі қалдықтары бар бірнеше мысалдар". Хадрозауроид. Hadrosauroidea indet. Белгісіз Шайн-Ус Худук "Оқшауланған сүйек бұрылысы". Жұмыртқа, мүмкін хадрозавр салған. Spheroolithus sp. Белгісіз Ширигеен Гашун "Жұмыртқа тобы". Жұмыртқа, мүмкін хадрозавр салған. Сипатталмаған Hadrosauroidea Белгісіз Антгай, Бейшин Цав, Бейшин Цав IV, Хоорай Цав "Бунақты қаңқаны қоса, көптеген қаңқадан кейінгі қалдықтар". Gobihadros-тан ерекшеленетін хадрозауроид.

Орнитомимозаврлар

Орнитомимозаврлар Баян Шире формациясынан табылған. Тұқым Түрлер Орналасқан жері Стратиграфиялық жағдайы Материалдық мәліметтер Суреттер "Галлимимус" "G. mongoliensis" Байшин Цав "Қаудаль аймағын қоспағанда, толық бас сүйегі және дене сүйектері". Галлимимустан нақты ерекшеленетін, ресми емес атауы бар орнитомимид. Garudimimus G. brevipes Байшин Цав "Бөлшектенген дене сүйектерімен бас сүйегі". Орнитомимозавр. Сипатталмаған орнитомимозавр Белгісіз Амтгай "Шамамен ұзын шыбық сүйек". Ірі орнитомимозавр. Сипатталмаған орнитомимозаврлар Белгісіз Бейншир, Байшин Цав, Хонгыл Цав, Ширегеен Гасхун, Шине Ус Худук "Беснен астам үлгі және негізінен дене сүйектерінен тұратын сүйектер жиынтығы". Көптеген орнитомимозавр түрлері.

Овираптозаврлар

Баян Шире формациясынан хабарланған овираптозаврлар Тұқым Түрлер Орналасуы Стратиграфиялық жағдайы Материалдық мәліметтер Суреттер Caenagnathoidea indet. Белгісіз Baynshire "Ұзынша келген элонгатоолитит жұмыртқаларын және олармен байланысты жас организмдерді қамтитын ұялар." Ірі қанатбауықтардың көбейетін орны. Macroelongatoolithus indet. Белгісіз Бейншир "Ірі ұядағы жұмыртқалар." Жұмыртқалар, ықтималда, ірі овираптозавр салған. Атаусыз каенагнатид Белгісіз Цаган Тег "Гиганторапторға ұқсас жақ сүйегінің жартылай бөлігі." Ірі каенагнатид.

Пахицефалозаврлар

Пахицефалозаврлар Баян Шире формациясынан табылған. Түр Жанр Түрлер Орналасуы Стратиграфиялық жағдайы Материалдық қорлар Суреттер Амтоцефала А. гобиенсис Амтгай "Дерлік толық фронтопариетальді күмбез". Примитивті пахицефалозаврид.

Сауроподтар

Савроподтар Баян Ширех формациясынан хабарланған Тұқым Түрлер Орналасуы Стратиграфиялық жағдай Материалдық жазбалар Суреттер Еркету E. ellisoni Бор Гуве "Омыртқалар және дене сүйектері". Сомфоспондилиялық. Сауроподалар анықталмаған Indeterminate Amtgai "Ішінара омыртқалар және жамбас сүйектері". Сауроподтардың іздері. Атаусыз титанозавр Анықталмаған Бор Гуве "Омыртқалар". Титанозавр.

Терризинозаврлар

Баян Шире формациясынан хабарланған теризинозаврлар Тұқым Түрлер Орналасуы Стратиграфиялық орны Материалдық жазбалар Суреттер Dendroolithidae spp. Белгісіз Бейншир "Әртүрлі ұялар мен жұмыртқа тобы". Жұмыртқалар, мүмкін, теризинозаврлардың жұмыртқалары Enigmosaurus E. mongoliensis Khara Khutul "Толық сақталмаған қуыс". Терризинозауроид. Erlikosaurus E. andrewsi Bayshin Tsav Жоғарғы қабаттар "Бас сүйегі, оң аяқ және сол жақ иық сүйегі". Екі саусақты теризинозавр.

Троодонтидтер

Баян Шире формациясынан табылған троодонтидтер Тұқым Түрлер Орналасқан жері Стратиграфиялық жағдайы Материалдық жазбалар Суреттер Сипатталмаған троодонтид Белгісіз Байшин Цав "Ішінара омыртқалар, алдыңғы және артқы аяқтар". Троодонтид.

Тираннозаврлар

Тираннозаврлар туралы мәліметтер Баян Шире формациясынан Туысы Түрлер Орналасуы Стратиграфиялық жағдайы Материалдық мәліметтер Суреттер Алектрозавр? А. олсени? Байшин Цав "Екі үлгі, бөлік-бөлік бас сүйек және дене қаңқасы". Ирен Дабасу формациясында да кездесетін тираннозавроид. Белгісіз Тираннозавроид Цаган Тег "Жалғыз, дерлік толық сол жақ маңдай сүйегі". Тираннозавроид.