Кіріспе

Генри Джеймстің кітабы

"Белтраффионың авторы" – Генри Джеймстің 1884 жылы "Иллюстрацияланған журналда" алғаш жарияланған қысқа әңгімесі. Бұл отбасы ішіндегі аяусыз талас-тартыстың қорқынышты баяны трагедиялық аяқтамаға әкеледі. Әңгімедегі әке романист болғанымен, оның жазушылық қызығушылықтарына қарағанда отбасылық қарым-қатынастарына көбірек назар аударылады, бірақ оның кейбір ойлары оқиғаның нәтижесіне әсер етеді.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Аңыздың баяндаушысы, ағылшын жазушысы Марк Амбиенттің біршама наив американдық жанкүйері, оны Суррейдегі үйіне барады. Баяндаушы Амбиенттің шығармаларына, әсіресе оның соңғы романы "Бельтраффиоға" қатты құштар. Ол Амбиенттің әдемі, бірақ салқын әйелімен, жеті жасар аурулы ұлы Дольчиномен және оның ерекше әпкесі Гвендолинмен танысады. Сонымен қатар, Амбиенттің әйелі күйеуінің романдарын ұнатпайтынын және оларды жемқорлық пен жазықсылдыққа ұқсататынын біледі. Дольчиноның денсаулығы нашарлай береді. Әйелі, оның пікірінше, күйеуінің оның баласына тигізер зиянды ықпалынан қорғау үшін, Дольчиноға дәрі бермейді. Дольчино қайтыс болады, ал анасының оқиғаға қатысы туралы Гвендолин баяндаушыға айтады. Бірнеше айдан кейін анасы да қайтыс болады, Дольчиноның соңғы ауруындағы рөлі үшін өкінішпен. Аңыздың аясындағы қаралы ирония ретінде баяндаушы Ambient кейінірек әйелінің оның романдарын жартылай қабылдағанын және тіпті өлімінен бірнеше апта бұрын "Бельтраффио" оқығанын айтады.

Негізгі тақырыптар

Джеймс бұл оқиға туралы ойланып, жазбаларында толғанысқанда, әңгіменің "тынышсыздық тудыратын" және "натурал емес" болатынынан шүбхеленді. Әңгіменің соңындағы өлім-оқиғаның қос дозасы шамадан тыс көрінуі мүмкін, бірақ Джеймс оқиғаларды өте тегіс баяндайды – тіпті Ambient-тің ерекше, өнерге құмар әпкесі туралы юмормен, оқырмандар апатты, мүмкін, алдын алуға болмағанмен, сенімді деп қабылдауы мүмкін. Жазбаларында Джеймс оқиғаның негізін Джон Аддингтон Саймондстың, ағылшын өнер тарихшысы, ақын және гомосексуализмді қолдаушы, әрі өте қатаң әйелімен үнемі дауласып жүрген нақты өмірдегі некесіне негіздегенін айтты. "Тіпті денге дейін" (Джеймс өзінің сөздерін пайдаланғандай) созылатын эстетикалық көзқарас пен қатаң, дәстүрлі көзқарас арасындағы қайшылық оқиғаның шиеленісті жанжал атмосферасын жасайды. Бұл оқиғаның трагикалық аяғы, егер оны шынайы оқиға ретінде қарастырсақ, бұрыс, тіпті абсурдты көрінуі мүмкін. Бірақ Джеймс кем дегенде Амбиенттердің некесіндегі келіспеушіліктерді кеңінен талқылап, аяқталуға жақсы дайындық жасайды.

Санаткерлік бағалау

Сыншы Роберт Гейл, Джеймстің өзінің "Жазбаларында" айтқандарына еске түсіретіндей, бұл әңгімені "қасіретті" деп атады, және бұл бағалау басқа сыншылардың арасында да қолдау тапты. Көптеген зерттеушілер Джеймстің қиын оқиғаларды шебер суреттегенін және соңғы ойының кез келген адамды сендіре алатынын мойындайды. Ambient-тің "ереуіл әпкесі" де өзін-өзі "көркем" деп есептейтін адамдарды сатиралық бейнелеуде тапқырлығымен бағаланды. Оқырман үшін шешуші мәселе – Ambient-тің әйелі ұлының қайғысына соншалық бейжайлық таныта ала ма, өйткені ол баланың әкесінің әсеріне ұшырағаннан гөрі өлгені дұрыс деп қателеседі. Әйел Амбиент салқынқанды және тым жоғары мінезді болып көрсетілсе де, ол өз баласына мұндай қатыгездікке қабілетті болуы мүмкін емес. Джеймстің өзінің әңгіменің "табиғи емес" сюжеті туралы күмәнін білдіргені бекер емес.