Кіріспе

Галактикалық орта сериясы – Джулиан Мэйдің ғылыми фантастикалық романдарының сериясы. Ол оның бұрын жарық көрген «Плиоцендегі жер аудару сағасы» сериясымен байланысты, және уақыт саяхатының фантастикалық тәсілі арқылы бұл бұрынғы серияға сондай-ақ алдын-ала тарихы мен жалғасы болып табылады. Атаудағы «Галактикалық орта» – планетаралық федерация, ал Жердің оған кіруі сюжеттің орталық мәселесі болып табылады. Ол төрт романнан тұрады. «Интервенция» Жердің Галактикалық ортаға қосылуына дейін болған оқиғаларды қамтиды, одан кейін Галактикалық орта трилогиясының үш кітабы – «Денесіз Джек», «Алмаз маска» және «Магнификат» – Жердің Галактикалық ортаға мүшелігінің оқиғаларын бірге қамтиды. Серияда бірнеше діни және философиялық тақырыптар қарастырылады, соның ішінде Пьер Тейхард де Шарденнің еңбектеріне сілтемелер де бар.

Романдар

Сериал «Интервенциямен» басталады: Галактикалық ортаға тамыр әңгімесі және «Плиоцендегі жер аударылу сағасы» мен оның арасындағы байланыс (, Бостон: Хоутон Миффлин, 1987). Бұл кітап Ұлыбританияда бір томдық болып, ал АҚШ-та екі томдыққа бөлініп шығарылды: «Surveillance» және «Metaconcert». Мей «Интервенцияны» «Плиоцендегі жер аударылу сағасы» мен Milieu трилогиясы арасындағы байланыс әңгімесі деп атайды. Алайда, бұл Milieu трилогиясына қажетті кіріспе болып табылады және дербес туынды ретінде де толыққанды. «Jack the Bodiless» (, Нью-Йорк: Knopf, 1991) – трилогияның бірінші кітабы, одан кейін «Diamond Mask» (, Нью-Йорк: Knopf, 1994) және «Magnificat» (, Нью-Йорк: Knopf, 1996) жарық көрді.

Діни және философиялық тақырыптар

Серияда Пьер Тейхард де Шарденнің еңбектеріне көптеген сілтемелер бар, оның ішінде Омега нүктесі және Ноосфера тұжырымдары да бар, олар Мейдің галактикалық сана бірлігін сипаттауына қолданылады. Серия атауы Тейярдың 1957 жылғы «Le Milieu Divin» кітабымен үйлеседі. Ремилард отбасы католик дінін ұстанады, сондықтан олар бірнеше рет өз иманды талқылайды. Ең айқын мысалы – «Денсіз Джек» кітабының 24-тарауының бірінші бөлімінде, онда Тереза Кендалл туылмаған ұлына христиан дінін түсіндіреді. «Денсіз Джек» бірқатар цитаталармен басталады, соның ішінде испан мақалы: «Құдай қисық сызықтармен де тура жазады». Бұл мақал бүкіл серияның сюжетін қамтиды, онда трагедиялар мен апаттар (әсіресе метапсихикалық көтеріліс) соңында жақсылыққа (әсіресе Марк Ремилардтың тәубесі мен өзгеруі, арқылы Галактикалық орта құрылады) әкеледі. Осылайша, көтеріліс – «бақытты қате» (felix culpa) болып табылады. Джулиан Мейдің «метапсихикалық» қабілеттерді сипаттауы ауралар (әсіресе «Интервенцияның» ІІІ бөлімінде) және чакралар (әсіресе «Гидраны» қоректендіру туралы әңгімеде) тұжырымдарына тікелей сілтеме жасайды.

Шетелдік нәсілдер

Lylmik (LIL mik) – Галактикадағы ең көне нәсіл, оларды Атанушы Unifex деп аталатын бірлікке немесе "қосылуға" бастап жеткізген. Олар Галактикалық ортаны жасады және өз кезегінде Крондаку, Ги, Симбиари және Полтроянды тәрбиеледі. Крондаку (krah'n DAH koo) – ірі, шоғырлы денелі омыртқасыз "жандар", Ги (ghee) – қаусырмалы, екі жынысты, жақсы дамыған эстетикалық сезімі бар, Симбиари (sih'm bee AH ree) – жасыл және шырышты, ал Полтроян – кішкентай күлгін түсті адам тәрізділер, олар дене және ой жағынан адамдарға ең жақын.

Планеталар

Романдағы оқиғалар бірнеше планетада өтеді: Жер; Concilium Orb, Лилмиктер жасаған жасанды планета және галактикалық Кеңестің орталығы; Гиберния, ирландтар басымдығын көрсететін адамдар колониясы; Каледония, шотландтар басымдығын көрсететін адамдар колониясы; Денали, демалыс орны ретінде танымал қар басқан планета; және көпұлтты адамдар колониясы Оканагон планетасы. Шет елдік жаратылыстардың туған планеталары мен колонияларынан басқа, тағы да бірнеше планеталар туралы айтылып өтеді.

"Метапсихикалық" күштері

Джулиан Мей сериядағы "метапсихикалық" күштердің бес санатын сипаттайды: шығармашылық, мәжбүрлеу, психокинез, алыс сезіну және редакциялау. Бұл күштердің әрқайсысы Плиоцендегі жер аудару сағасында сипатталғандай, түстермен байланысты. Шығармашылық – иллюзия жасау және энергияны басқару қабілеті. Ең күшті түрінде ол бір түрден екінші түрге заттың тұрақты өзгеруін қамтиды, мысалы, Джек қалдықтардан гүлдер жасағанда. Сондай-ақ, "Метапсихикалық көтеріліс" осындай ақыл-ой қаруларымен елеулі зиян келтіреді, олар цереброэнергетикалық (CE) жабдықтармен күшейтілген. Рогиде шығармашылық қабілеттері бар, бірақ олар сенімсіз, және кейде олар оған қажет кезде көмектеседі. Мәжбүрлеу – басқа адамдарды метапсихикалық түрде бақылау қабілеті. Мысалы, "Магнификат" кітабында Денис Рогиді Маунт Вашингтонға көтерілу үшін метапсихикалық мәжбүрлеуді қолданады. Психокинез (ПК) – физикалық заттарды кеңістікте метапсихикалық түрде жылжыту қабілеті. Серияда осы күштің ашық қолданылуы (әсіресе операторлар емес адамдар арасында) көптеген операторлар үшін өте жасөспірім және арсыздық деп саналады. Алыс сезіну – басқалармен қарым-қатынас жасау және телепатия, көрегендік немесе қашықтықтан көру сияқты метапсихикалық құралдар арқылы қашықтықтан сезу қабілеті. "Интервенция" кітабында, жасырын қаруды табуға арналған алыс сезіну қабілеті (алғашқыда "ультрасезіну" деп аталған) геосаяси маңызға ие болады. Соңында, Редакция психикалық емдеу қабілетін береді немесе психикалық зиян келтіру үшін қолданылуы мүмкін. Доротея Макдональдтың редакциялық қабілеттері өте күшті. Бұл бес ақыл-ой күші жасырын болуы мүмкін, яғни олар бар болғанымен, оларды саналы түрде қолдануға болмайды. Екінші жағынан, операторлық күштер саналы, бақыланатын қолдану үшін қол жетімді. Күштер сондай-ақ субоператорлық болуы мүмкін, яғни оларды тек болжаусыз түрде қолдануға болады және көбінесе қол жетімді емес. Операторлардың емдеуі кейде субоператорлық ақыл-ой күштерін операторлық деңгейге көтеруге мүмкіндік береді. Операторлық деңгейдегі жоғары мүмкіндіктерге Мастер, Ұлы Мастер және Бас Ұлы Мастер деңгейлері кіреді. Джек, Марк және Доротея барлығы (әдетте) Бас Ұлы Мастерлер. Джулиан Мей жеке және бірлескен ақыл-ой күштерін сипаттайды. Метаконцерт – бірнеше адамның ақыл-ой күштерін синхронды түрде қолдануы, онда тұтас нәрсе бөліктерінің қосындысынан артық болады, мысалы, Джек пен Доротея Каледонияның геологиялық проблемаларын шешкен кезде. Мұндай ынтымақтастықтың ең соңғы нүктесі – Лилмиктер галактикада дамытып жатқан ақыл-ой бірлігі.

Қатысу

Кітап Нью-Гэмпширдің Ремилардтар отбасының Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі жылдардан бастап, үнемі өзгеріп тұратын әлемдегі өмірін баяндайды. Бұл әлемде түрлі "метапсихикалық" қабілеттері бар адамдар адамзат тағдырын өзгерту үшін құпия әрекеттер жасайды. Ремилардтар оқиғаның орталық тұлғалары болғанымен, баяндаушы, Рогатен "Роджи аға" Ремилард, көбінесе оқиғаға тікелей қатыспай, сырттан бақылайтын адам рөлінде болады. Сонымен қатар, Жерді галактикалық мәдениет өкілдері ("Галактикалық орта" – серия атауы) қадағалайды. Олар адамзаттың кең галактикалық қоғамға қабылдануға лайықты емеспе екенін бағалап отырады. Бұл баяндамамен бірге, серияның негізгі оқиғаларынан кейінгі уақытқа жасалған сырға толы көріністер де ұсынылады. Олар оқиғаның жіптерін Плиоцендегі сүйгіншілік сериясымен байланыстырады. Араласудың шегіне жеткен кезде Ұлы Араласу болады, осы арқылы кең галактикалық қоғам ашылады. Бұл Мейдің серияның қалған бөлігінде айтуға тиіс оқиғаларға жол ашады. Оқиға бірнеше әулеттің, әсіресе Ремилардтардың, метапсихикалық әлеуетімен байланысты тарихын қамтиды. Бұл әулет Рогатен (Роги) мен Донатен (Дон) егіздерінен басталады. Олардың анасы оларды дүниеге келтірген кезде қайтыс болады. Егіздер өздерінің ерекше ақыл-ой қабілеттеріне ие екенін жасайды (бірақ олар кейінгі ұрпақ метапсихиктерінен әлдеқайда әлсіз екені белгілі болады). Роги – жұмсақ мінезді, жұқпалы аурудан мүшесі жұмыс істемейтін болып қалады. Дон сенімсіз және зұлым, бірақ әдемі және сүйкімді. Ол Рогидің сүйіктісі Мари Мадлен "Санни" Фабрені тартып алады. Рогидің бала кезінен бері "Отбасы рухы" деп атаған бір тұлға оны көріп тұрады. Осы рух Рогиге өзінің естеліктерін жазуға бұйырады. Рух алғаш рет Рогиді бала кезінде құтқарып, көп жылдардан кейін Донды құтқарады. Себебі Роги оны Санниді ұрлағандықтан өлтірмекші болады. Рух Рогиге оның мүшесі жұмыс істемейтінін, бірақ Донның маңызды ұрпақтарына басшылық етуде маңызды рөл атқаратынын айтады. Роги Дон мен Саннидің тұңғыш ұлы Дениске жақын болады. Денис – ерекше қабілетті бала. Ол Роги мен Доннан әлдеқайда асып түсетін көптеген метапсихикалық қабілеттерді тез меңгереді, сонымен қатар интеллектуалды жағынан да ерекшеленеді. Роги оған нағыз әкедей болып келеді, ал Дон әрқашан түнде мас болып шығады. Роги мен Денис ұқсас қабілеттері бар адамдарды іздеуге кіріседі. Дон Денистің күш-қуатына қызғанышпен қарайды, бірақ Денистің жас мәжбүрлеуі арқылы оған зиян келтіре алмайды. Осы арада Дон мен Санни басқа тоғыз баласын тәрбиелейді, соның ішінде үлкен ағайындыларын қорқытып, ақыл-ойының күшін басып тастайтын сұмдық екінші туған Виктор. Дон Денистің өскен сайын Викторға назар аударады, оны Денистің ақыл-ой өмірінің күшті спорттық әріптесіне айналдырады. Виктордың ықпалының зұлым сипаты кейінгі томдарда айқын көрінеді. Дон Рогидің балаларына ықпалына қарсы әрекет етеді, бірақ Денистің ағасына деген сүйіспеншілігін жеңе алмайды. Роги қонақ үй менеджері болып жұмыс істейді, Денис демалыста сол жерге бара алады. Роги Денистің білім алуы туралы алаңдайды, өйткені оның жергілікті мектебі жеткіліксіз деңгейде. Бірақ Дон білім алуды балалары үшін, әсіресе Денис үшін инвестиция ретінде қарамайды. Роги иезуит монастырының мектебінің бар екенін біліп, Донға Денисті сол мектепке жіберуге рұқсат береді. Бұл Денистің Дартмут колледжіне "арнайы студенттер" үшін жаңа бағдарламаға қатысуына әкеледі. Ол көптеген салаларда, әсіресе психологияда және "метапсихологиялық" қабілеттерді түсінуде танымал болады, ақырында "метапсихологияның атасы" атанды. Кейінгі зерттеулер әлемнің көптеген жерлерінде нәтиже береді және Денис жасырын метапсихикалық қоғамдастық аясында жыл сайын кездесулер ұйымдастырады. Сонымен қатар, Виктор метапсихикалық күштерімен үкіметті құлату үшін метапсихикалық Киран О'Коннормен бірге социопатиялық бандитпен бірге әрекет жасайды. Бұл кітаптың соңында Денистің барлық жақсы ниетті метапсихиктерді Виктор мен Киранның шабуылына қарсы "метаконцертке" қосылуға шақырған кездегі шайқаспен аяқталады. Аспандағы көзге көрінбейтін Milieu агенттері осы шақыруды және одан кейінгі метаконцертті естіп, араласады. Виктор, бұл арада, көп нәрсені білген Рогиге шабуыл жасайды. Өзінің метапсихикалық шығармашылық күші арқылы Роги ақыл-ой лазерін қолданады, Викторды вегетативтік күйге түсіреді. Роги Виктор сияқты күшті метапсихикті қалай жеңгенін түсінбеді, ондаған жылдар өткеннен кейін Отбасы рухы оның көмектескенін айтады.

Денесі жоқ Джек

Мильё трилогиясы Джек Денесізбен басталганда, Ремиллард отбасы бастаған адамзат Галактикалық Мильёға қабылдануды күтуде. Жер үкіметі шетелдік нәсілдердің бірі (Симбиари) тарапынан бақыланады, ақырында Галактикалық Мильё билігімен қатал заңдар (эвгеника заңдары да бар) енгізіледі, бұл Жердің қалыпты және метапсихикалық халқында күдік сезімін тудырады. Денистің қазір көптеген балалары бар, ең кішісі (Пол) Адамзаттың көшбасшысы болып сайланды. Марк, Полдың әйелі Тереза Кендаллмен туған ұлы – Донның Рогидің бұрынғы сүйіктісі Элейн арқылы немересі, сол кездегі ең күшті адам метапсихигі, сонымен қатар гений деңгейіндегі интеллектке ие. Пол мен Тереза Марктің білімін анасының құрсағында жатқан кезде бастады, бұл сол кезде қабылданған практикаға айналды. Виктордың өлім төсегінде Фьюри дүниеге келді. Бұл – Галактикалық ортаға және әсіресе Ремиллард отбасына қатысты өз жоспарын іске асыруды көздеген социопатиялық тұлға. Фьюри өз кезегінде бес туылмаған метапсихикалық ұрықтың санасынан «жасады», оның тапсырмасын орындау үшін Гидра деп аталатын физикалық монстрді. Тереза бірнеше сәтсіз жүктіліктен кейін репродуктивтік лицензиясынан айырылды (метапсихиктер бала тууға рұқсат алуға тиіс). Содан кейін Тереза ән айту қабілетін жоғалтады, осылайша Полдың назарынан тыс қалды. Кейінірек Тереза дауысын қайтарып алды және соңғы баласымен заңсыз жүкті болды, ал Марк жүктілігімен байланысты эмоционалдық проблемаларды сезінген кезде анасын тексеру үшін барады. Анасы жүкті екенін білгеннен кейін, Марк Тереза мен болашақ бауырын Канаданың мұзды даласына жасыруға шешім қабылдайды. Марк Рогидің көмектесуге жеткілікті сезімталдық танытатын жалғыз отбасы мүшесі екенін түсінеді және оны осы мақсат үшін жұмылдырады. Марк «каноэ апаты» жасап, Ремиллард отбасы мен Мильё магистратурасы оларды өлген деп ойлайды, ал көп айлар далада өткеннен кейін Роги Терезаның босануына көмектеседі және Джон Ремиллард, болашақ «Денесіз Джек» дүниеге келеді. Джек сырттан қарағанда қалыпты балаға ұқсаса да, оның интеллекты мен санасы оны қалған адамзаттан тез арада бөліп шығарады, сонымен қатар оның денесі баяулап оны басып жатқан операцияға жатпайтын және емделмейтін ісіктерді шығара бастайды. Джек бес жоғары саналық қабілетке ие болғанына қарамастан (олар метафакультеттер деп те аталады) ең жоғары деңгейде (Ең жоғары Ұлы шебер), ол өзінің физиологиясын өзгерте алмайды. Лилмиктер, Мильёдағы ең көне және ең күшті шетелдік нәсілдер, оның эвтаназиясына вето қойып, оны Джекке қалдырады. Фьюридің ауруханада жатқан Джекке жасаған шабуылы эволюциялық секіріске әкеледі, онда Джек өзінің физикалық нысанын тастап, денесіз ми ретінде соңғы күйіне айналады.

Алмаз маскасы

Екінші кітап негізінен Доротея Макдональдтың шотланд әлемі – Каледония туралы. Доротея әкесі мен ағасымен бірге, көптеген әкесінен туған және анасынан туған бауырларының арасында өмір сүреді. Доротеяның анасы мен туыстары Фьюринің өлтіруші ретінде пайдаланатын «Хидра» деп аталатын «метапсихикалық тұлғаның» шабуылынан қаза табады. Хидра бұрынғыда бес болған, қазірде төрт метапсихиктен тұрады, олар күнделікті өмірде болмағанда, күшті вампирлік метаконцертке бірігіп, саналарын қоса алады. Осыдан кейін Доротея өзінің жасырын метапсихик екенін түсінеді – оның ішкі әлеуеті бар, бірақ күшін пайдалануға кедеріс келтіретін ақыл-ой блоктары бар, бұл «оперативті» метапсихиктерден өзгеше. Алайда, ол кедергілерін жеңе бастайды және өзін қорғау мен емдеу үшін санасын пайдалана алады. Осы уақытта Пол Ремилард Милиуге адамдардың кіруіне дайындалып жатыр және Консиллиумның тұңғыш Адам Магнаты болуға үміткер. Оның қарсыласының әйелі қоқыс жинағышқа итеріліп, өлтірілгеннен кейін, бұл оның өлімін жасырған, көрінетін өзіне-өзі қол жұмсау болып баяндалады. Хидраның жасаған қылмысының нәтижесінде, адамдардың Милиуге кіруіне 1000 галактикалық күнге тыйым салынады. Крондаку тергеушілері Ремилардтардың іспеттес болуын күдіктенеді. Доротея тағы бір Парамоунт екені белгілі болады, ол өте күшті редакциялық қабілеттерге және метапсихикалық зерттеулер мен шабуылдарға төзімділікке ие. Жас Марк Ремилард тіпті оның ойлап тапқан цереброэнергетикалық (CE) құралдарымен күші күшейтілгеніне қарамастан, оның санасын зерттей алмайды, бірақ CE оған қарсы зерттеулерге қарсы тұруға мүмкіндік береді. Ол тіпті Денистің санасына енуге тырысады, бірақ ол көп нәрсені білуге үлкермес бұрын, оны тез шығарып жібереді. Доротея мен Джек CE көмегімен өздерінің ең жоғары қабілеттерін пайдалана отырып, мекенделген планетаны диатремалық жарылыстан құтқаруға қатысады. Бірақ оның төменгі беті осы батырлық әрекет кезінде қатты деформацияланады, сондықтан ол әрқашан алмазбен әшекейленген жартылай маска киеді және «Алмаз маска» деген лақап атын алады.

Магнификат

Серияның үшінші кітабында Марк жоғары қабілетті метапсихик ретінде жетіледі және Парамаунт деп есептеледі. Манипуляцияланған армандар арқылы Марк "Ақыл-ой адамы" деген идеяны тудырады, ол Homo [sapiens] summus деп аталатын адамның жаңа түрін құруға бағытталған. Ол таңдаулы өсіру, хирургиялық өзгерту, ақыл-ойды жаттықтыру (құрастырылған ауырсыну арқылы) және технологиялық жетілдіруді пайдаланып, Марктің кіші інісі Джектің қабілеттеріне ие болған жүздеген адамдарды жасауға тырысады. Бұл жоба бірнеше жыл бойы құпия сақталды, бірақ Марктің әріптестері мен бәсекелестері күдік көре бастады. Ол бірнеше күшті CE құрылғыларын жасайды. Бұл құрылғылар адамның туа біткен метапсихикалық қабілетін еселеп арттырады. CE құрылғысы Консилиум отырыстарында талқыланады және оны кеңінен қолдану өте қауіпті деп танылады. Марк келіспейді, оның зерттеулері заңсыз болғанымен, жасырын түрде жалғасады және 600 есе күшейтуге қабілетті құрылғылармен аяқталады. Марктің артып келе жатқан амбициясы оны Консилиумның бүлікші тобымен біріктіреді – басқа нәсілдермен және демек, Галактикалық Ақылмен "Бірлікке" қосылуға ниеті жоқтармен. Бұл бүлікшілер осы бастамаға қарсы тұрады, себебі адамдар өздерінің жеке басы мен құпияларын жоғалтады және басқа нәсілдердің құлына айналады деп сендіреді.