Кіріспе

Бельгияда туған француз дирижері (1905–1967)

Андре Клюйтенс (ɑ̃dʁe klɥitɛ̃s; туған аты Аугустин Зульма Альфонс Клюйтенс; 26 наурыз 1905 – 3 маусым 1967) – концерт залында, опера театрында және жазу студиясында жұмыс істеген бельгиялық туған француз дирижері. Оның репертуары Вена классиктерінен француз композиторлары мен 20 ғасыр туындыларына дейін кең болды. Карьерасының көп бөлігі Францияда өткенімен, ол 1955 жылы Байройттегі алғашқы француз дирижері атанды; ол сонымен қатар Ла Скалада «Жүзік» және «Парсифаль» операларын қойды.

Бельгия

Клютенс Антверпенде музыкалық отбасында дүниеге келді: оның әкесінің әкесі, әкесі және ағаларының барлығы кәсіби музыканттар болған. Оның анасы операда сопрано әншісі болды, ал ол 1906 жылы қайтыс болғаннан кейін әкесі тағы бір әншіге үйленді. Оның әкесі Альфонс, Театр Корольдік Француз операсының дирижері, ұлын хормейстер және жаттықтырушы ретінде жұмысқа алды. Ол әкесімен бірге Операға қосылып, қойылымдарды жүргізді, ал 1926 жылдың 14 желтоқсанында «Жеміс терушілер» операсымен дебют жасады. Франсис Пуленк Opéra Comique әртістерімен өзінің «Les mamelles de Tirésias» операсын жаздырғанына риза болды. Сондай-ақ, 180 жылдан кейін «Блез сатушы» операсы қайта қойылды (ол «La bohème», «Werther» және «La traviata» операларына кіріспе ретінде Salle Favart репертуарына енгізілді), сондай-ақ 1953 жылдың маусым айында «Рэйктің жолы» операсының француздық тұсаукесері өтті. «Манон» операсының қайта қойылғаны жоғары бағаланды – және Париж сыншылары Опера Комиктегі табысты қызмет деп бағалаған нәрсенің көрінісі болды; ол сонымен қатар көптеген Равель кештерін де ұйымдастырды. Клютенс 1953 жылдың желтоқсанында Опера Комиктен кетіп, 1954 жылдың 30 қыркүйегінде сондағы соңғы қойылымын (Манон) дирижерлік етті. 1953 жылы ол «Құрмет легионы» орденінің кавалері атанды. Клютенс Париж консерваториясының оркестрін Бетховеннің симфониялық циклында, содан кейін 1964 жылы Жапонияға гастрольдік сапарда жетекшілік етті. Ол сол жылдың шілдесіне дейін Сидней симфониялық оркестрін, Оңтүстік Австралия симфониялық оркестрін, Батыс Австралия симфониялық оркестрін, Виктория симфониялық оркестрін және Квинсленд симфониялық оркестрін жеке басқарып тұрды.

Халықаралық мансап

Ол 1955 жылғы 23 шілдеде Байройт фестивалінде Вагнердің «Таннхойзер» операсының әйгілі қойылымын жүргізді. Ол Байройтте дирижерлік еткен француз ұлтының алғашқы дирижері болды (және Тосканини мен де Сабатадан кейін үшінші неміс емес дирижер). 1965 жылға дейін Байройттегі басқа жұмыстары: «Нюрнберг шебер әншілері» (1956, 1957, 1958), «Парсифаль» (1957, 1965) және «Лоэнгрин» (1958), ал 1965 жылы ол «Таннхойзерге» қайта оралды. Вольфганг Вагнердің айтуынша, Клютенс «мейірімді және ашық көзқарасы үшін баршаға ұнаған»; Ханс Кнаппертсбуш Клютенс ескі дирижерді «Парсифальмен» таныстыруды сұрағанда қуанған. Ол Режин Креспинмен Виланд Вагнерді таныстырды, нәтижесінде ол 1958 жылдан бастап Байройтте жұмыс істеді. 1959 жылы Лионда «Сақина» циклін өткізген Клютенс 1963 жылы Миландағы «Ла Скалада» үш цикл өткізді (Биргит Нильсон мен Ханс Хоттер қатысқан). Клютенс 1948 жылы Вена филармониялық оркестрімен дебют жасады, ал 1956 жылы оркестрмен Ұлыбритания, АҚШ және Канадаға гастрольдік сапар жасады. Ол сондай-ақ Берлин филармониясында қонақ дирижер ретінде жұмыс істеді, бұл оркестрмен Бетховеннің толық симфонияларын алғаш рет жаздырды. Клютенс неміс репертуарын жақсы білген, сонымен қатар Равель және басқа да заманауи француз композиторларының шеберлікпен орындалуымен де танымал болды. 1964 жылдан бастап ол Байройтте танысқан және Париж операсында «Саломеде» алғаш рет дирижерлік еткен Аня Сильямен жақын қарым-қатынаста болды. Оның 62 жасындағы қазасы оның беделінің француз классикасының дирижері ғана емес, сонымен қатар стандартты неміс/австриялық репертуардың интерпретаторы ретінде қалыптасуымен бірге болды. Клютенс 1967 жылы Франциядағы Нёйи-сюр-Сен қаласында қайтыс болды. Неміс сопраносы Аня Силья оның Париждегі бұрынғы үйін сатып алып, содан бері сонда тұрып келеді.

Жазбалар

Клюйтенс 1946 жылы EMI Pathé Marconi француз бөлімшесімен келісімшартқа отырды. Ол Опера Комик және Париж Ұлттық операсының әртістерімен француз операларының толық сериясын жазды. Сонымен қатар, ол француз композиторларының оркестрлік шығармаларының кең спектрін, Равельдің оркестрлік шығармаларының екі толық орындалуын және 1957-1960 жылдары Берлин филармониясымен Бетховеннің тоғыз симфониясының толық циклын жазды. Оның көптеген жазбалары және кейбір тікелей концерттері CD-де қайта жарық көрді, ал Равел мен Чайковскийді (Эмиль Жильспен бірге) дирижерлік еткен видеолары DVD-де ұсынылды. Оны "Севиль шаштаразы" фильмінің увертюрасында көруге болады.