Кіріспе
Иттер мен жылқыларда мойын омыртқаларының кемістіктері Wobbler ауруы – бұл иттер мен жылқыларда тұрақсыз (шалқалаған) қозғалыс пен әлсіздік тудыратын мойын омыртқаларының әртүрлі мүмкін кемістіктерін білдіретін жиынтық атау. Мойын (мойын) омыртқа жотасының көптеген түрлі жағдайлары ұқсас клиникалық белгілерге себеп болуы мүмкін. Бұл жағдайларға омыртқалардың дұрыс қалыптаспауы, омыртқааралық дискілердің ісінуі, омыртқааралық байлаулардың, сары байлаулардың және омыртқалардың буындық беттерінің аурулары жатады. Wobbler ауруы мойын омыртқасының тұрақсыздығы (CVI), мойын спондиломиелопатиясы (CSM) және мойын омыртқасының кемістігі (CVM) деп те аталады. Иттерде бұл ауру көбінесе ірі тұқымдарда, әсіресе үлкен даниялықтар мен доберман пинчерлерінде кездеседі. Жылқыларда бұл ауру нақты бір тұқыммен байланысты емес, бірақ көбінесе табиғаты биік, жарысқа қатысатын, тазақандық немесе стандартты тұқымдық жылқыларда байқалады. Иттер мен жылқыларда кемістік белгілі бір деңгейде тұқым қуалау арқылы берілуі мүмкін.
Wobbler disease is a catchall term referring to several possible malformations of the cervical vertebrae that cause an unsteady (wobbly) gait and weakness in dogs and horses. A number of different conditions of the cervical (neck) spinal column cause similar clinical signs. These conditions may include malformation of the vertebrae, intervertebral disc protrusion, and disease of the interspinal ligaments, ligamenta flava, and articular facets of the vertebrae. Wobbler disease is also known as cervical vertebral instability (CVI), cervical spondylomyelopathy (CSM), and cervical vertebral malformation (CVM). In dogs, the disease is most common in large breeds, especially Great Danes and Doberman Pinschers. In horses, it is not linked to a particular breed, though it is most often seen in tall, race bred horses of Thoroughbred or Standardbred ancestry. It is most likely inherited to at least some extent in dogs and horses.
Иттердегі Wobbler ауруы
Уобблер ауруы, ықтималда, борзой, грейт-дан, доберман және бассет-хаунд тұқымдарында мұрагерлікпен беріледі. Мойын омыртқаларының тұрақсыздығы (әдетте құйрық мойын аймағында) омыртқа миының қысылуына себеп болады. Екі жасқа толмаған грейт-дан сияқты жас иттерде уобблер ауруы омыртқалық каналдың тарылуынан (стеноз) туындайды, бұл дорсальді буын фасеттерінің дегенерациясымен және одан кейін тиісті буын капсулалары мен байламдардың қалыңдауымен байланысты. Добеман сияқты орта және егде жастағы иттерде омыртқааралық дискі ауруы дискінің ісінуіне немесе дискінің ішкі мазмұнының жарылуына (герниация) әкеледі, нәтижесінде омыртқа миы қысылады. Ауру көбінесе бірте-бірте прогрессірлейді. Әлсіздік, атаксия және аяқтарды сүйреу сияқты белгілер артқы аяқтарда басталады. Иттер көбінесе мойны төмен иілген, қысыңқы позада тұрады. Ауру алдыңғы аяқтарға да таралады, бірақ симптомдары азырақ болады. Кейде мойын ауруы байқалады. Симптомдар әдетте бірте-бірте пайда болады, бірақ жарақаттан кейін жылдам прогрессиялауы мүмкін. Рентген суреттері омыртқаның бұрыс орналасуын және дискілер аралық кеңістігінің тарылуын көрсетуі мүмкін, бірақ омыртқалық каналдың стенозын анықтауда миелограмма сияқты тиімді емес. Магниттік-резонанстық томография (МРТ) миелограммаға қарағанда омыртқа миының қысылу орнын, сипатын және ауырлық деңгейін анықтауда тиімдірек болып табылады. Емдеу симптомдарды бақылауға бағытталған дәрілік терапияны (әдетте кортикостероидтар және ұяда ұстау) немесе омыртқа миының қысылуын жоюға бағытталған хирургиялық араласуды қамтиды. Екі жағдайда да болжам сақтықпен қарастырылады. Хирургия мәселені толық шеше алады, бірақ бұл техникалық тұрғыдан қиын, және рецидивтер болуы мүмкін. Хирургиялық емдеу түрлеріне омыртқа миының вентральді декомпрессиясы (вентральді ойық әдісі), дорсальді декомпрессия және омыртқаны тұрақтандыру жатады. Бір зерттеуде омыртқа миының қысымын азайтудың ең көп қолданылатын әдістерінің ешқайсысының айтарлықтай артықшылығы жоқ екені көрсетілді. Тағы бір зерттеу электроакупунктураның уобблер ауруын емдеуде сәтті қолданылуы мүмкін екенін көрсетті. Дискіге байланысты уобблер ауруы бар иттерге арналған, патенттелген медициналық құралды қолданатын жаңа хирургиялық емдеу әзірленді. Бұл емдеуде зақымдалған дискі кеңістігіне жасанды диск (мойын омыртқасы артропластикасы) имплантацияланады.
Клиникалық көрінісі
Жоғарыда аталған белгілерді қоса алғанда, "шалқалау" синдромының клиникалық көріністеріне мойынның ауыруы мен қатаюы, бағытты ұстаудағы қиындықтар немесе қадамдаудың бұзылуы, өнімділіктің төмендеуі, уақыт-уақыт немесе алмасумен кезекті ақсау, әсіресе диагональды аяқтарда, алдыңғы аяқтардың ақсауы, бас пен мойынның қалыптан тыс жағдайы, қорғаныш реакциясы немесе мінез-құлқының өзгеруі, сондай-ақ қалыптан тыс тершеңдік үлгілері жатуы мүмкін.
Диагностика
Уоблер ауруы рентгендік сәуле, ядролық сцинтиграфия немесе сүйек сканированиесі арқылы нақты анықталады. Рентгендік сәулелер каналдың кеңеюін немесе толуын ең оңай көрсетеді және көбінесе жылқы иелері үшін ең тиімді болып табылады. Рентгендік сәулелер кез келген құрылымдық аномалияны, артритті, фасеттік өзгерістерді немесе сүйек шұңғырларын да көрсетеді. Алдын ала диагноз УДТ (ұльтрадыбыс томографиясы) арқылы қоюға болады, бірақ фасеттік зақымданудың нақты тереңдігін өлшеу үшін рентгендік сәулелер қажет. Зақымның ауқымын және басқа құрылымдарға тигізген әсерін анықтау үшін ветеринарлар жылқыға сүйек сканированиесі немесе ядролық сцинтиграфия жасауды ұсынуы мүмкін.