Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ирландиялық саясаткер (1894–1969)
Irish politician (1894–1969)
Роберт Эммет Брискоо (25 қыркүйек 1894 – 29 мамыр 1969) – 1927 жылдан 1965 жылға дейін Оирехтаста (Ирландия парламенті) Техта Дала (ТД) ретінде қызмет еткен ирландиялық Фианна Файл саясаткері.
Robert Emmet Briscoe (25 September 1894 – 29 May 1969) was an Irish Fianna Fáil politician who served as a Teachta Dála (TD) in the Oireachtas (Irish parliament) from 1927 to 1965.
Отбасы
Роберт Эммет Бриско Дублиннің оңтүстігіндегі Ранелах ауданында дәстүрлі еврей отбасында дүниеге келген. Ол ирланд революционері Роберт Эмметтің құрметіне аталған. Оның ағасы Вольф Тоун Бриско 1798 жылғы Ирландия көтерілісінің көшбасшыларының бірі Теобальд Вольф Тоунның есімімен аталыпты. Ол Литвалық еврей, Лоулор Бриско компаниясының иесі болған, бұл компания Ормонд-Кейдегі жиһаз фабрикасы еді, ол Ирландияның және шетелдің барлық аймақтарында жиһаз жасап, жөндеп, импорттап, экспорттап, сатқан. Абрахам Бриско – баршаға «Папа» деген атпен танымал болған – Ирландияға мүлде ақшасыз келді және алдымен щетка сатушы, содан кейін импортталған шайдың саудагері болып жұмыс істеп, байлыққа ие болды. Ұлының естеліктеріне сәйкес, Абрахам Бриско Ирландияда өмір сүргені үшін алған әлеуметтік қабылдау мен табысқа жету мүмкіндігі үшін терең ризашылық сезінген. Сондықтан ол балаларын ирланд ұлтшылдары және Ирландия парламенттік партиясының «Үйді басқару» (Home Rule) жобасын қолдаушылар етіп тәрбиеледі. Абрахам Бриско сонымен қатар өрісқорлықпен айналысатын ирланд еврейлерін жек көретін және Оңтүстік Дублин синагогының балаларын қызмет кезінде белгілі ақша қарыз берушілерге әйелдерге қарсы ойын-қалжыңдар жасауға ынталандыратын. Литвадағы бастапқы отбасылық тегі Шеррик немесе Чейсен болған деп саналады. Абрахам Бриско Айда Реддикке үйленді, жеті баласы болды; олардың ұлдарының тек екеуі ғана, Бен мен Джо, Дублинде қалды. Роберт Брисконың қызы Мириам католик дініне өтіп, кармелиттік монах болды. Бен әкесінің ізімен саясатқа қадам басты, ал Джо 1945 жылы 15 жасында (өзін 18 жастамын деп мәлімдеген) Ирландия армиясына қосылды; ол 1993 жылы командир шенімен зейнетке шықты. 1921 жылы Германияда Бриско «Фрида» деген кішкентай буксир сатып алды, оны Ирландияға қару-жарақ және оқ-дәрі контрабандасы үшін пайдалану мақсатында. 1921 жылғы 28 қазанда «Фрида» Чарльз МакГиннестің басқаруымен және 300 қару мен 20 000 оқ-дәрісі бар неміс экипажымен теңізге шықты. Басқа дереккөздерде бұл жүк «I.R.A.-ға жеткен ең ірі әскери жүк» деп айтылады, ол 1500 мылтық, 2000 пистолет және 1,7 миллион оқ-дәріден тұрды. 1921 жылғы 2 қарашада «Фрида» жүгін Уотерфорд портына сәтті түсірді.
Robert Emmet Briscoe was born into an Orthodox Jewish family in the Ranelagh neighborhood of South Dublin. He was named after the Irish Revolutionary, Robert Emmet. His brother Wolfe Tone Briscoe was named after Theobald Wolfe Tone, one of the leaders of the Irish Rebellion of 1798. was the Lithuanian Jewish proprietor of Lawlor Briscoe, which was a furniture factory on Ormond Quay which made, refurbished, imported, exported and sold furniture all over Ireland and abroad. Abraham Briscoe – known universally as Pappa – had arrived in Ireland penniless, and made his fortune as a salesman, first as a brush salesman, then as a merchant of imported tea. According to the memoirs of his son, Abraham Briscoe felt a very deep sense of gratitude for the social acceptance and opportunities for success that living in Ireland had granted to him. He accordingly raised his children to be Irish nationalists and supporters of the Home Rule agenda of the Irish Parliamentary Party. Abraham Briscoe also intensely disliked fellow Irish Jews who engaged in usury, and often encouraged the children of their South Dublin synagogue to play pranks on known moneylenders during services. The original family name in Lithuania is believed to have been Cherrick or Chasen. Abraham Briscoe married Ida Reddick, had seven children; only two of their sons, Ben and Joe, remained in Dublin. One of Robert Briscoe's daughters Miriam converted to the Catholic faith and became a Carmelite nun. Ben followed his father into politics, while Joe joined the Irish Army aged 15 (claiming to be 18) in 1945; he retired in 1993 with the rank of commandant. While in Germany in 1921 Briscoe purchased a small tug boat named Frieda to be used in smuggling guns and ammunition to Ireland. On 28 October 1921 the Frieda slipped out to sea with Charles McGuinness at the helm and a German crew with a cargo of 300 guns and 20,000 rounds of ammunition. Other sources cite this shipment as "the largest military shipment ever to reach the I. R. A." consisting of 1500 rifles, 2000 pistols and 1.7 million rounds of ammunition. On 2 November 1921 the Frieda successfully landed its cargo near Waterford harbor.
Ирландиялық Азамат соғысы
1922 жылғы маусымда Ирландия азамат соғысы кезінде Бриско келісімге қарсы ИРА мүшелерімен бірге келісімді жақтаған саясатшы Даррел Фиггистің үйіне шабуыл жасаған оқиғаға қатысты. Олар үйге кіріп, Даррел Фиггиске шабуыл жасап, оның бағалы сақалын кесіп тастады. Бұл Фиггистің әйелі Миллиді қатты үрейлендірді, ол Бриско мен оның серіктері Даррелді өлтіру үшін келген деп ойлады. 1924 жылғы қарашада Милли өзін-өзі өлтірді, ал өлім хатында 1922 жылғы шабуыл салдарынан депрессияға ұшырағанын жазды. Даррел Фиггис 1926 жылы өз-өзіне қол жұмсады. Өмірбаянында ол азамат соғысы кезінде келісімді жақтаған қарсыласының өзін танып білгенін еске алады. Бриско кері бұрылып, кетіп қалды, өзінің жауы оны арқасынан атпайтынына сенімді болды. Бриско 1922 жылғы желтоқсаннан 1924 жылға дейін АҚШ-та саяси жиналыстарға қатысып, қаржы жинау жұмыстарын жүргізді. Кейін Бриско 1934 жылғы Әскери қызмет зейнетақысы туралы заңға сәйкес ирландиялық үкіметке зейнетақы алу үшін өтініш берді және 1939 жылы 1920 жылғы 1 сәуір мен 1923 жылғы 30 қыркүйек аралығында ИРА-дағы қызметі үшін 5 және 5/9 жыл қызмет еткені үшін D санаты бойынша марапатталды.
In June 1922 during the Irish Civil War, Briscoe was involved in an incident with fellow anti treaty IRA members who attacked pro treaty politician Darrell Figgis at his home. They entered the house and assaulted Darrell Figgis, cutting off his well prized beard in the process. This traumatised Figgis' wife Millie, who had been under the impression Briscoe and his fellow assistants had been coming to kill Darrell. In November 1924 Millie would commit suicide, expressing in a suicide note that she was suffering from depression as a result of the 1922 attack. Darrell Figgis himself committed suicide in 1926. In his biography, he recalls an incident of being recognised by a pro Treaty opponent during the Civil War. Briscoe merely turned and walked away, confident that his enemy would not shoot him in the back. Briscoe addressed political meetings and did fundraising work in the US from December 1922 to 1924. Bricoe later applied to the Irish government for a service pension under the Military Service Pensions Act, 1934 and was awarded 5 and 5/9 years service in 1939 at Grade D for his service with the IRA between 1 April 1920 and 30 September 1923.
Дэйл Эирэн
Жаңадан тәуелсіз Ирландияның Дайлге сайланған Бриско, Патрик Литтлмен бірге қарыз берушілердің ала алатын пайызын шектейтін заңды қабылдау үшін жұмыс істеді. Сондай-ақ, ол өзі жазғандай, "ерлі-зайыпты әйелдің күйеуінің білімі мен келісімісіз ақша қарыз алуын заңсыз етті, себебі осындайлар ақша берушілердің ең оңай жебесі болып табылады".
Elected to the Dáil in the newly independent Ireland, Briscoe worked with Patrick Little to bring through a law limiting the interest that could be charged by moneylenders – and also, as he wrote, "made it illegal for a married woman to borrow money without the knowledge and consent of her husband, for these foolish ones are always the easiest prey of the moneylenders".
Яһуди босқындары мен Ирландияның бейтараптығы
Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Бриско, сол кезде Dáil Éireann мүшесі, Ирландияның әскери барлау басқармасы мен Garda Siochana арнайы бөлімі тарапынан қатаң бақылауға алынды. Оның сионизмді қолдаудағы құпия әрекеттері және босқындардың мүддесін қорғау үшін жасаған лоббилеуі Әділет министрлігінің жоғары лауазымды шенеуніктері тарапынан Ирландия мемлекетінің мүдделеріне нұқсан келтіруі мүмкін деп есептелді. Бриско сонымен қатар Зеев Жаботинскийдің жақтасы және досы болды, ол антисемитизмге қарсы күресімен және еврей мемлекетін құруға жасаған тырыстарымен танымал еді. 1939 және 1940 жылдар аралығында Роберт Бриско бұрынғы британ армиясының полковнигі Джон Генри Паттерсонмен тығыз байланыста жұмыс істеді, ол Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Сиондық есел корпусының және еврей легионының бұрынғы командирі болған. Олар АҚШ-та Иргун үшін құпия түрде қаржы жинауға қатысты. Жаботинский, Иргунды басқарған кезде, Палестина мандатындағы британ империясының үстемдігіне қарсы партизандық соғыс тактикасын үйрену үшін Роберт Брискодан нұсқау алу үшін Дублинге келді. Осы кезеңде Бриско өзін әжурлы түрде "Англияға қарсы көтеріліс қызметінің төрағасы" деп сипаттады. Бриско сондай-ақ Ирландияның нацистік Германиядан қашқан еврей босқындарына пана беруін қалады, бірақ Фианна Фейл үкіметінің бейтараптық саясатын бұзды деген айыптамадан қашу үшін бұл істі жасырын түрде істеді. Бриско Германиядағы ирланд сауда өкілі және ашық антисемит Чарльз Бьюлимен қарым-қатынаста болды, ол соғыс кезінде еврей босқындарына Ирландияға виза алуға көмектесуге тырысқан Брисконың күш-жігерін тойтарысқысы келді. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Бриско Менахем Бегиннің Иргунды әскери ұйымнан Herut саяси партиясына (кейін Ликуд) трансформациялаудағы арнайы кеңесшісі болды, бұл жаңа Израиль мемлекетінде болды. Бриско Ирландия тәуелсіздігінен кейін, бірақ қанды және бауырластық соғыстан бұрын, келісімге қарсы ИРА-дан шыққан Фианна Фейл саяси партиясын құруда маңызды рөл атқарған. Сондықтан Бриско Менахем Бегинге Алталена оқиғасынан кейін бірден ауысуға кеңес берді, Израильде ұқсас азаматтық соғыстың алдын алу мақсатында.
During the Second World War, Briscoe, at this time a member of Dáil Éireann, was placed under close surveillance by the Irish Directorate of Military Intelligence and the Garda Siochana Special Branch. His covert activities in support for Zionism and his lobbying on behalf of refugees were also considered potentially damaging to the interests of the Irish State by senior officials from the Department of Justice. Briscoe was also an admirer and friend of Ze'ev Jabotinsky and his campaign of resistance to antisemitism and his efforts to create a Jewish State. Between 1939 and 1940, Robert Briscoe worked closely with former British Army Col. John Henry Patterson, the former commanding officer of both the Zion Mule Corps and the Jewish Legion during the First World War. Together, they were involved in covert fund raising for the Irgun in the United States. Jabotinsky, while head of Irgun, visited Dublin for secret instruction from Robert Briscoe in the use of guerrilla warfare tactics against the rule of the British Empire over the Mandate of Palestine. During the same period, Briscoe jokingly described himself as the "Chair of Subversive Activity against England". Briscoe also wished for Ireland to give asylum to Jewish refugees fleeing Nazi Germany, but did so discreetly in order not to be accused of compromising the neutrality policy of the Fianna Fáil government. Briscoe notably had ugly spats with Irish trade envoy to Germany and avowed anti Semite Charles Bewley, who tried to thwart his effort of helping Jewish refugees gaining visas for Ireland during the war. After the Second World War, Briscoe acted as a special advisor to Menachem Begin in the transformation of Irgun from a paramilitary organisation into the Herut political party (later Likud) in the new State of Israel. Briscoe had already been a key figure in the formation of the Fianna Fáil political party out of the Anti treaty IRA post Irish independence but not before a bitter and fratricidal Civil War. Briscoe accordingly prompted Menachem Begin to make the transition immediately after the Altalena Affair, in order to prevent a similar civil war in Israel.
Саяси мансап
Ол 38 жыл бойы Dáil Éireann-де қызмет етті және 12 рет Дублин Оңтүстік және 1948 жылдан бастап Дублин Оңтүстік-Батыс сайлау округтерінен, 6-шы Dáil-ден 17-ші Dáil-ге сайланды. Ол 1965 жылғы сайлауда зейнеткерлікке шықты, ал оның орнын ұлы Бен басты, ол тағы 37 жыл қызмет етті. 1956 жылы Бриско Дублиннің алғашқы еврей лорд-мэрі болды, бірақ ол Ирландияның алғашқы еврей мэрі емес. Бұл құрмет 1555 жылы Корк графтығындағы Югал қаласының мэрі болып сайланған Уильям Анниасқа тиесілі. Бриско Дублиннің алғашқы еврей лорд-мэрі болды, бірақ Льюис Вормсер Харрис 1876 жылы лорд-мэр болып сайланды, алайда қызметке кіріспей қайтыс болды. Бриско бір жылдық мерзімге сайланды және 1961 жылы қайта сайланды. Дублиннен еврей лорд-мэрі болғанын естіген Йоги Берра, әзілдеп: «Тек Америкада ғана!» деген екен. Оның ұлы Бен Бриско да Фианна Файл депутаты болды және ол да 1988 жылдан 1989 жылға дейін Дублиннің лорд-мэрі қызметін атқарды. Оның «Өмірім үшін» атты естеліктері 1958 жылы жарық көрді. Нью-Йорктегі «Изумруд арал» иммиграциялық орталығы оның құрметіне арнайы сыйлық тағайындады – Роберт Бриско сыйлығы. Бұл ұйым Нью-Йорктегі еврей және ирланд қауымдастықтарының тығыз байланысын атап өтеді және АҚШ-та иммиграцияны қолдауға көмектескен еврейлерді құрметтейді. 2016 жылғы сыйлықтың иегерлері – Куинс округінің президенті Мелинда Катц және SEIU 1199 оқу және жұмыспен қамту қорының директоры Дебора Кинг. Бұрынғы жеңімпаздардың арасында Нью-Йорк қаласының бұрынғы мэрі Эд Кох, бұрынғы губернаторы Эллиот Спитцер және АҚШ сенаторы Чарльз Шумер бар.
He served in Dáil Éireann for 38 years and was elected 12 times in the Dublin South and from 1948, Dublin South West constituencies – from the 6th Dáil to the 17th Dáil. He retired at the 1965 election, being succeeded by his son, Ben who served for a further 37 years. In 1956, Briscoe became the first Jewish Lord Mayor of Dublin, although he was not the first Jewish Mayor in Ireland. That title belongs to William Annyas, who was elected Mayor of Youghal, County Cork in 1555. Briscoe was Dublin's first Jewish Lord Mayor, although Lewis Wormser Harris was elected Lord Mayor in 1876, but died before assuming office. Briscoe served a one year term and was re elected in 1961. After learning of a Jewish Lord Mayor from Dublin, Yogi Berra allegedly said, "Only in America!" His son Ben Briscoe was also a Fianna Fáil TD, and he too served as Lord Mayor of Dublin from 1988 to 1989. His memoir, For the Life of Me, was published in 1958. The Emerald Isle Immigration Center in New York has devoted a special award in his name called the Robert Briscoe award. The group celebrates the close relationship between Jewish and Irish communities in New York and honours Jewish New Yorkers who have helped support immigration in the United States. The 2016 Award Winners were Queens Borough President Melinda Katz and Deborah King, director of SEIU 1199's training and employment funds. Previous winners have included former New York Mayor Ed Koch, former Gov. Eliot Spitzer and U. S. Senator Charles Schumer.
Танымал мәдениетте
Роберт Брисконың Ирландия Тәуелсіздік соғысындағы рөлі 1957 жылы CBS телеарнасында көрсетілген американдық драмалық телесериал "Playhouse 90" эпизодында, "Тамаша ирландтық" деген атаумен бейнеленді. Бұл эпизодта Бриско рөлін Арт Карни ойнаса, Дэвид Опатошу Брисконың әкесі рөлін ойнады (бірақ оның нақты әкесінің аты "Абрахам Бриско" болғанымен, "Брисконың әкесі" деп көрсетілді). Арт Карни Роберт Бриско рөлін орындағаны үшін "The New York Times" газетінде жарияланған мақалада мақтау алды.
Robert Briscoe's role in the Irish War of Independence were dramatised in an episode of the American anthology drama television series Playhouse 90 broadcast in 1957 on CBS titled The Fabulous Irishman. In that episode, Briscoe was played by Art Carney while David Opatoshu played Briscoe's father (and was credited as "Briscoe's Father" instead of "Abraham Briscoe" which was his actual father's name). Art Carney was praised for his performance as Robert Briscoe in a review was published in The New York Times