Кіріспе

Жапондық әскери қайраткер және дипломат (1833–1911)

Отори Кейсуке барон (大鳥 圭介) – жапондық әскери қайраткер және дипломат.

Ерте өмір және білім

Отори Keйсүке Акамацу ауылында, Ако аймағында, Харима провинциясында (қазіргі Хёго) дәрігер Кобаяши Наосуке ұлы болып дүниеге келді. Жас кезінде ол Бизендегі Шизутани мектебінде қытай танумен айналысып, білімін Огата Коанның танымал Рангаку мектебінде жалғастырды, онда голланд тілін және медицинаны оқыды. Одан әрі білімін Едода жетілдірді, онда ол голланд тілін оқытумен және аударумен айналысатын студенттерге сабақ беретін Цубои Тадамасу мектебіне барды. Едода ол Егава Тарозаэмоннан әскери стратегияны оқыды және Накахама Манжиродан ағылшын тілін үйренді, осылайша заманы үшін Батыс мәдениетін терең түсінуге ие болды. Осының нәтижесінде 1859 жылы Токугава сёгунаты оны Кайсейджо институтының оқытушысы етіп тағайындады, және Отори сол арқылы сёгунат әскеріне қабылданды.

Токугава әскеріндегі уақыт

Токугава әскеріне кіргеннен кейін Отори студент ретінде өте жақсы қабілеттер танытты және жаяу әскер тактикасының аға нұсқаушысы болып тез көтерілді. Иокогамадағы Жюль Брунеден білім алғаннан соң, француз жаяу әскерінің тактикасын толыққанды үйреніп, (жаяу әскердің магистраты (歩兵奉行)) шеніне ие болды, бұл шен қазіргі батыс армиясындағы төрт жұлдызды генералға баламалы. Отори батыстық білімдердегі салауатты ғалым ретіндегі беделін пайдаланып, Шогунға үкіметтік реформалар бойынша күтпеген ұсыныстар жасады. 1864 жылы ол екі палаталы заң шығару органының артықшылықтарын баяндайтын петиция ұсынды. Әскери қызметте Отори 1867-68 жылдардағы француз әскери миссиясының Жапониядағы стратегиялық кеңесшілерінің ұсыныстары негізінде құрылған "Деншүтай" элиталық бригадасын құруға қол жеткізді. 800 сарбаздан тұратын "Деншүтай" қатарына адамдар қабілеттеріне қарай іріктелді, тегіне емес; Отори үшін бұл аса маңызды мәселе болды, өйткені ол өзінің қарапайым туғанын есінде ұстады.

Бошин соғысы

1868 жылдың басында Тоба-Фушими шайқасындағы әскери сәтсіздіктен кейін, сёгун Токугава Ёсинобу Эдоға оралды және жаңа Мэйдзи үкіметіне адалдық ету мүмкіндігін мұқият қарастырғанын білдірді. Ото́ри мен Огури Тадамаса шайқассыз қаруларын тастауға ниеттенбеді және соғысты жалғастыруға бейімділіктерін көрсетті, бірақ Эдо бекінісінің тапсырылуынан кейін Ото́ри Асакусадағы Хо́он-дзи ғибадатханасында сёгунат армиясының 500 салдатын жинап, Эдодан кетіп қалды. Ичикаваға келген соң, ол Синсэнгүмидің Хиджиката Тосизо́, Айдзудің Акидзуки То́носукэ, Кувананың Тацуми Наофуми және басқаларымен бірігіп, күштерін 2000 адамға дейін жеткізді. Жаяу әскерін үш топқа бөліп, шабуылға көшті. Бір бөлім Никкоға қарай жорықтап, Шимоцукэ провинциясындағы Коямада Император армиясының жасағын жеңді. Хиджиката басқаратын бөлім Уцуномия бекінісінде Император армиясының күштерін жеңіп, Кояма арқылы бекініске кірді. Дегенмен, Ото́ри Кейсукэ үшін енді әскери жеңіс болмады. Вакамацуға жеткенде, Ото́ридің әскері Айдзуға батыс бағыттан қорғанышпен шегінді. Көмек іздеу барысында Ото́ри Мацудайра Катамориден айналағы ауылдардан шаруаларды жинауды өтінді, бірақ Вакамацу маңында біраз уақыт тұрғаннан кейін, Император армиясының шабуылына байланысты шегінуге мәжбүр болды, содан кейін Сэндайға бет бұрды. Сонда ол бұрынғы сёгунаттың алты соғыс кемесімен Мацусима шығанағына келген Эномото Такэакимен кездесті. Осы кемелерге отырып, күш Хоккайдоның Хакодатэ қаласына бағыт алды. Ұзақ өтпей Эзо Республикасы құрылды және Жапония тарихындағы алғашқы демократиялық сайлау нәтижесінде Ото́ри Армия министрі болып сайланды. Алайда, әскери тәжірибе тұрғысынан Ото́ри көбінесе теориялық біліммен шектелді; оның оң қолбасшысы Хиджиката Тосизо́ жауынгерлік істе әлдеқайда тәжірибелі болды, ал Ото́ридің тартымсыздығы, сондай-ақ жеңіліске ұшырағанда күліп, "Мата макэта ё!" ("Тағы да жеңілдім!") деп айтуы оның әскерлері арасында жаман беделге ие болды. Хакодатэ шайқасында Император армиясы Го́рёкакү бекінісін қоршағанда, Эномото Такэаки соңына дейін қарсы тұруды қалаған; алайда, бейбіт түрде тапсыруды ұсынған Ото́ри, "Егер өлуді қаласаң, кез келген уақытта өле аласың" деген сөздерімен Эномотоның ойын өзгертті. Ото́ри тұтқынға алынып, Токиодағы түрмеге ауыстырылды – иронияға қарай, ол бұрын Ōdaira mae жаяу әскер казармасы ретінде салған ғимаратқа.

Кейінгі өмірі

Түрмеде Отори батыс білімін тұтқындардың пайдасына қолдануын жалғастырды. Әңгіме бойынша, ол түрмеде отырған кезінде түрме директорының жаман әдеттерін түзетіп қана қоймай, тұтқындар арасында парламенттік жүйені орнатуға да үлес қосты. 1872 жылы босатылғаннан кейін Отори Мейдзи үкіметінде жұмыс істеуге келісті, бастапқыда жерді меңгерумен айналысты, ал 1886 жылы Гакушуин ақсақалдар мектебінің президенті болды. 1889 жылы Отори Қытайдың Цин және Кореяның Чосон әулеттеріне елшілікке жіберілді. Ол Бірінші Қытай-Жапон соғысының бастауына да маңызды үлес қосты. Отори тарихты сақтау жұмысына да белсенді қатысты. 1898 жылдан бастап ол "Кю Бакуфу" журналын редакциялауға және басып шығаруға көмектесті, ол бұрынғы сёгунаттың құрамында болған адамдардың естеліктері мен есептерін жинақтауға бағытталған. Сондай-ақ, ол Хакодатеде соғыста қаза болғандарға ескерткіш орнатуға да көмектесті. Отори Кейсуке 78 жасқа толғаннан кейін екі айдан соң қызылшадан қайтыс болды.