Кіріспе
Бақтритидалар – көбінесе тік қабықты (ортоконикалық) баспаяқтылардың шағын отряды. Олар алғаш рет 409 миллион жыл бұрынғы Прагиан кезеңінде пайда болған, бірақ шығу тегі нақты емес, Девон кезеңінің (407 миллион жыл бұрын) Емсиан кезеңінде кеңірек таралды және Триас кезеңінің жоғарғы ортаңғы Карниан кезеңіндегі Карниан жауын-шашын оқиғасына дейін сақталды (231 миллион жыл бұрын). Олар аммоноидтардың, сондай-ақ коллектидтердің (сиқырғыш, кальмар, күлдіқаш және жойылып кеткен белемниттер) ата-бабалары саналады. Бактритидтер наутилоидтардан протоконхтың, яғни эмбрионалды қабықтың кішкентай өлшемі және шар тәрізді пішінімен ерекшеленеді. Наутилоидтардың эмбрионалды қабықшалары салыстырмалы түрде үлкен, ал тірі түрлері бірнеше ірі жұмыртқа салады. Керісінше, бактритидтер мен аммоноидтар көптеген ұсақ жұмыртқалар тудырады, олардың әрқайсысында кішкентай эмбрионалды қабықша болады.
The Bactritida are a small order of more or less straight shelled (orthoconic) cephalopods that first appeared during the Emsian stage of the Devonian period (407 million years ago) with questionable origins in the Pragian stage before 409 million years ago, and persisted until the Carnian pluvial event in the upper middle Carnian stage of the Triassic period (231 million years ago). They are considered ancestors of the ammonoids, as well as of the coleoids (octopus, squid, cuttlefish, and the extinct belemnites). Bactritids are distinguished from the more primitive nautiloids by the small size and globular shape of the protoconch, the so called embryonic shell. Nautiloids have relatively large embryonic shells, and living species lay a few large eggs. In contrast, bactritids and ammonoids produced large numbers of small eggs, each housing a small embryonic shell.
Жіктеу және сипаттау
Бактритидалар (Erben 1964) тік конус тәрізді немесе иісті конус тәрізді қабықшаларымен сипатталады, олар ұзын немесе қысқа болуы мүмкін, тар сифункл әрқашан қарындық қабырғасына жанасып, V пішіндес қарындық бөліктерімен біркелкі тігіледі. Септалық мойын тік конус тәріздіден иісті конус тәріздіге дейін, апикальдық бұрыш кішкентай немесе үлкен болуы мүмкін, ал протоконк шар немесе жұмыртқа тәрізді болады. Бактритидалар екі тұқымға бөлінеді: Бактритидалар және Парабактритидалар.
Бактрит тұқымдас
Бактрит тұқымдасы ұзын, ортокониялық немесе циртокониялық қабықшаларымен, кішкентай апокальдық бұрышпен (10° төмен) және ортохоанитті септал мойындарымен сипатталады. Камера ұзындығы өзгеріп отырады. Бактрит тұқымдасына сегіз мойын жатады. Бактриттер ең кең таралған түр, төменгі девоннан жоғарғы пермге дейін, тіпті силурдан да кездесуі мүмкін. Бактриттер ерте девон кезеңінде бактриттерден бастап, лобобактриттер мен циртобактриттерге қарай иілуі күшейе түсіп, анаркестидтердің (Аммоноидтардың) гироконикалық анетоцерасына айналды, осылайша Аммоноидтардың пайда болуына себеп болды.
Палеоэкология және өмір салты
Бактритидтер, әсіресе Бактритидтер, тік күйде, басы төмен қаратып өмір сүрген сияқты, көптеген Ортоцеридалар, мысалы Мишелиноцерас және Бутсоцерас та осылай болған болуы мүмкін. Немесе, кең ауқымды ішкі балласты жоқ болғандықтан, бұл түрлер актиноцеридтер мен эндоцеридтер сияқты, түбінде жатқан, жақсы балласты организмдерге қарағанда тік күйде икемдірек болған шығар. Бактритиданың құрсақ жағындағы сіфункулы көлденең немесе тік күйде, немесе олардың арасында камерадан суды шығаруға мүмкіндік берген. Бірақ орталық сіфункул көлденең немесе көлденеңге жақын суды шығаруды қиындатқан болар еді. Бактритидтер, жалпы баспаяқтылар сияқты, әлдебір түрде шоғырлары бар белсенді жыртқыштар болған. Басқа сыртқы қабықшалы түрлер сияқты, олар балық немесе кальмар сияқты белсенді жүзуге қабілетті болмаған. Керісінше, олар теңіз балдырында жасырынып, аңдыған, төмендегі жемтіктерін ұстаған.