Кіріспе

Карл Маркс үйі мұражайы (Karl Marx House museum) – Трир қаласында (Рейнланд-Пфальц, Германия) орналасқан өмірбаяндық және жазушының үй-мұражайы. 1818 жылы қазіргі социализм мен коммунизмге әсер еткен марксизмнің негізін қалаушы Карл Маркс осы үйде дүниеге келді. Бүгінде мұражай Карл Маркс өмірі мен шығармаларына, сондай-ақ коммунизм тарихына арналған.

Тарих

Үй 1727 жылы екі қабатты барокко стилінде салынған. Карл Маркс 1818 жылдың 5 мамырында осы үйде дүниеге келді. 1819 жылдың қазан айында Маркс отбасы Порта Ниграға жақын, кішірек үйге көшті. Үйдің маңыздылығы 1904 жылға дейін назардан тыс қалды, содан кейін Германияның Социал-демократиялық партиясы (СДПГ) оны сатып алуға тырысып, 1928 жылы мұраттарына жетті. 1933 жылы нацистер билікке келгеннен кейін ғимарат тартып алынып, баспаханаға айналдырылды. 1947 жылдың 5 мамырында ғимарат Карл Маркс өмірі мен еңбектеріне арналған мұражай ретінде ашылды. 1968 жылы ол Фридрих Эберт қорының құрамына енді, ол СДПГ-мен тығыз байланысы бар саяси партия қоры. 1983 жылдың 14 наурызында, Маркс қайтыс болған күнінің 100 жылдығында, мұражай бір жылдық жөндеуден кейін қайта ашылды, оның аумағы үш қабатқа дейін кеңейтілді. 1987 жылдың 10 қыркүйегінде Батыс Германияға дипломатиялық сапары барысында Шығыс Германияның мемлекеттік басшысы Эрих Хонеккер Карл Маркс үйі мұражайына сапар шегіп, онда 50 гүл қойды.

Көрмелер

2018 жылдың 5 мамырында Карл Маркстың туғанына 200 жыл толуына орай, көрме жаңа тұжырымдамамен толығымен қайта жасалды: "Трирден әлемге. Карл Маркс, оның идеялары және бүгінгі күнге дейінгі әсері". Көрме үш негізгі бөлімнен тұрады және үйдің өзінің тарихына арналған қосымша бөлім де бар. Бірінші бөлім Карл Маркстың өмірбаянына арналған, онда оның Трирдегі тегі және жер аударылудағы өмірі қарастырылады. Екінші бөлім оның еңбектеріне арналған, онда Маркс философ, журналист, әлеуметтанушы және экономист ретінде таныстырылады, ал үшінші бөлім Маркстің бүгінгі күнге дейінгі әлемдік әсерін көрсетеді. Көрме экспонаттарының ішінде Маркстің оқу креслосы, "Капиталдың" бірінші басылымы және оның шөлі бар, ол оның шөліне шейін келген туысымен жасалған. Карл Маркс үйіне қазіргі уақытта жылына шамамен 50 мың адам келеді, олардың үштен бірі – қытай туристері.