Кіріспе
Күрд халқының дәстүрлі киімдері – күрд мұрасының тарихи және қазіргі заманғы бір бөлігі (немесе Cil û bergên kurdî).
Kurdish traditional clothing ( or Cil û bergên kurdî) is a historical and contemporary aspect of Kurdish heritage.
Күрдтердің дәстүрлі киімдері
Күрд еркектері дәстүрлі киімдерін тек ерекше жағдайларда ғана емес, күнделікті киеді. Олар былғарыдан жасалған бут киеді, кейде сандал да киеді. Бұрын күрд киімдерін көп күн бойы киген. Қазіргі уақытта кейбір әйелдер, әсіресе ескі буын өкілдері, оны күнделікті киіп жүреді. Күнделікті киімдер көбінесе қарапайым түстерде болады, әшекейлер мен кестелер аз немесе мүлдем болмайды. Бүгінгі таңда күрд киімдері көбінесе арнайы шараларда киіледі. Күрд әйелдерінің дәстүрлі киіміне жеңіл шапан, ұзын жеңді күрмешек немесе көйлектің үстіне киілетін ұзын пальто кіреді. Көйлектің астына іштік және кең шалбар киіледі. Сондай-ақ, көйлектің үстінен белдік тағылады. Дәстүр бойынша, әйелдер бағалы түсті тастармен, мұжынмен және алтын бұйымдармен безендірілген күрд бас киімін киетін. Бірақ уақыт өте келе бұл әдет азайды. Қазір әйелдердің арасында тек алтын әшекейлермен әшекейлену көбірек таралған. Әдетте, жас әйелдер мен қыздар түрлі мұжын мен тілдіктермен безендірілген жарқын түсті көйлектер киеді, ал егде саялы әйелдер қараңғы түстерді таңдайды. Дегенмен, егде саялы әйелдер көбірек алтын әшекей киеді, себебі дәстүр бойынша әйелдер үйленген кезде күйеуінен алтын әшекейлерден тұратын салық алатын.
Киім бөлшектері
Жіпке киім, ұзын жеңді күрмеше және пальто: Бұл жазық матадан, қада матадан немесе тігілген матадан жасалуы мүмкін. Көйлек: Бұл әдетте киімнің керемет туындысы болып табылады. Көбінесе күрд әйелдері көптеген моншақтармен немесе тігістермен немесе екеуімен де шебер безендірілген тор матадан немесе жұқа матадан киеді. Кестелеу матамен бірдей түсте немесе жарқын көйлек жасау үшін көп түсті болуы мүмкін. Асқын түсті киімдер күрд халқының рухын көрсетеді. Көйлектің әртүрлі конструкциялық дизайндары бар. Бүгінде ең көп таралғандары – бұл дәстүрлі күрдтік аймақтық көйлек, ол жоғарыдан төменге дейін тік және өте ұзын жеңді, және күрдтік ирандық көйлек, ол белден төменге дейін жиырланған. Ішкі қабаттар: Ішкі көйлек және шалбар әдетте көйлектің түсіне сәйкес келетін жазық атлас матадан жасалады. Белбеу: Матадан жасалған белбеулер киімнің кез келген бөлігімен үйлесімді түспен жасалады. Үйленген әйелдер көбінесе алтын белбеу киеді. Олардың екі кең таралған түрі бар: лира белбеуі; байланысқан алтын лира монеталарынан және алтын немесе күміс әшекейлерден жасалған алтын белбеу. Дәстүрлі әшекейлер: Бұл алтыннан жасалған, алтын әшекейлермен және дәстүрлі қара, қызыл немесе қара моншақтармен, кейде ілмелі лира монеталарымен бірге. Шілен: Бұл – қара немесе қызыл моншақтары бар және жапырақ пішіндес әшекейлері ілінген ұзын алтын әшекей. Меглад: Бұл алтын тізбектен ілінген үлкен қара тас.
Lira belt; a gold belt made entirely from connected gold lira coins and gold or silver charms. Traditional jewellery: This is gold, with gold charms and traditional amber, red or black beads and occasional dangling lira coins. Şîlane: This is a long gold necklace with amber, red or black beads and dangling leaf shaped charms. Meglad: This is a large black stone dangling from a gold chain.
Қазіргі заманғы киім
Қазіргі күрд әйелдерінің киімі дәстүрлі. Дегенмен, күрд қауымы арасында ол әлі де сәнге сай. Күрд әйелдері мен еркектерінің көбі күрд киімдерінің үлкен жиынтығына ие және олар жиі жаңа үлгілер мен мата іздейді. Әдетте, олар өздеріне ұнаған маталарды сатып алып, содан кейін киімдерін тігіп жасаттырады, себебі күрд киімдеріне маманданған шебер тігіншілер бар. Соңғы уақыттарда осы беделді шеберлер дизайнерлерге айналып, киімнің дәстүрлі құрылымын өзгертіп, жаңашылдық енгізуде. Ауылдарда әйелдер көбінесе бүкіл отбасы үшін, әрбір мүше өз матасын таңдағаннан кейін киім тігеді. Күрд киімдерінің көптеген әртүрлі стильдері бар, және соңғы жылдары күрд және халықаралық көрермендерге арналған бірнеше сән көрсетілімдері өткізілді. Мұндай шаралар Ванкуверде (Канада), Мельбурнда (Австралия), Күрд әйелдер қоғамы ұйымдастырған Күрд кинофестивалінде және Хакни мұражайының Күрд мәдени мұрасы жобасы аясында өтті.