Кіріспе
Палестинаның батыс жағалауындағы Израильдің аванпосты Амона – Батыс жағалаудың орталық бөлігіндегі Израильдің аванпосты. Мате Биньямин аймақтық кеңесінің шекарасындағы Офраға қарап тұрған төбеде орналасқан бұл ауыл 1995 жылы жеке меншік палестиналық жерге салынған. 2012 жылы халқы шамамен 200 адамды құрады. 2013 жылдың қазан айына дейін 42 отбасы тұрды. Алайда, 2013 жылдың наурызында Израиль үкіметі соттың шығару туралы шешіміне қарсы күресін жалғастырғандықтан, оның мәртебесі белгісіз күйде қалды. 2014 жылдың мамырында Израиль полициясының жүргізген тергеуі аванпосттың барлығы жеке палестиналық жерде орналасқандығын, ал қоныс салушылар жерді сатып алғанын растаған құжаттардың жалған екенін көрсетті. 2014 жылдың желтоқсанында Израильдің Жоғарғы Соты мемлекетке екі жыл ішінде қонысты толықтай эвакуациялау және бұзуға бұйрық берді. Халықаралық қауымдастық Батыс жағалаудағы барлық Израиль қоныстарын халықаралық құқық бойынша заңсыз деп санайды. Оның атауы Ешуа кітабының 18:24 тарауынан алынған, онда Кфар Ха`Аммони (сөзбе-сөз, амондықтардың ауылы) немесе Кфар Ха`Аммона туралы айтылған.
Amona was an Israeli outpost in the central West Bank. Located on a hill overlooking Ofra within the municipal boundaries of the Mateh Binyamin Regional Council, the village was founded in 1995 on privately owned Palestinian land. As of 2012, its population was around 200. As of October 2013, the outpost lodged 42 families. but as of March 2013, its status remained unresolved as the Israeli government continued to fight the court's eviction order. In May 2014 an Israeli police investigation revealed the entire outpost lay on private Palestinian land, and that documents used by settlers to claim they had purchased the sites were forged. In December 2014, the Israeli High Court ordered the state to completely evacuate and demolish the settlement within two years. The international community considers all Israeli settlements in the West Bank illegal under international law. Its name is derived from the Book of Joshua 18:24, which mentions Kfar Ha`Ammoni (ketiv, literally, Village of the Amonite) or Kfar Ha`Ammonah (qeri).
Өмірбаян
Амона 1995 жылы Палестинаның жеке меншігіндегі жерде Офрадан келген жас қоныс аударушылармен құрылды. Олар бұл жерді өздерінің талғамына сай тым қалалықтанған деп ойлады. Бұл алғашқы бекіністердің бірі болды. Амона Сильвад палестиналықтарының егін егуге және дақыл өсіруге пайдаланған жерге салынған, бұл жерлерді Офраның жасөспірімдері олардан ұрлап алған. Израиль азаматтық басқаруының құжаттарына сәйкес, бұл жер палестиналықтармен өңделген және жұмыс істелген, бірақ қоныс аударушылар бұл жердің бұрын тасты төбе болғанын мәлімдейді. Еш Дин Амонаның үш палестиналық ауылдың жерінде салынғанын айтады: Сильвад, Эйн Ябруд және Тайбех. Амира Хасс Сильвадтан шағымданушылардың бірі, Әбділ Рахман Ашурмен сұхбаттасып, былай деп жазады:
"Араб тілінде өңделген жерді 'күлкілі' жер дейміз", - дейді 70 жастағы Әбділ Рахман Ашур, ол "Бейбітшілік қазір" ұйымымен бірге Амонаның заңсыз еврей бекінісіне қарсы шағымданушы 10 адамның бірі. 1980 жылдардың басында оның иелігіндегі тоғыз дунам, өрік ағаштары мен жүзім лозалары отырғызылған, әртүрлі әскери бұйрықтардың күшімен оларға қол жеткізуге тыйым салынғаннан кейін күлкісін тоқтатты. 1990 жылдардың соңында Амона бекінісі Сильвад, Дир Джарир және Тайбе ауылдарының тұрғындарына тиесілі жеке жерлерге орналасқаннан кейін отыз екі дунам күлкісін тоқтатты. Ол әдетте бекініс ретінде жіктеледі, өйткені оның құрылысы Израиль үкіметімен ресми түрде мақұлданбаған, бірақ қоныс аударушылардың сөзіне қарағанда, мемлекет Израиль коммуналдық қызметтері арқылы электр энергиясы және басқа да қызметтерді ұсыну арқылы бекіністі қолдауда рөл атқарды. Амона өте символдық болды, ол қоныс аудару қозғалысының, Израиль мемлекетінің және соттың қоныс аудару ісіндегі рөлін көрсетеді. 1997 жылы алғашқы бұзу туралы бұйрық шығарылды, одан кейін 2003 жылы тағы бір бұйрық шығарылды. 2006 жылы қоныс аударушылар эвакуацияланды, бірақ тек тоғыз тұрақты ғимарат қиратылды. 2008 жылы мемлекет бұл жердегі құрылыстың заңсыз екенін мәлімдеп, бекіністің толығымен бұзылатынын жариялады. 2011 жылы жариялау қайталанды, бірақ 2015 жылдың қаңтарында бекініс әлі де сол жерде тұрды.
"In Arabic we say about cultivated land that it is 'laughing' land," says Abed al Rahman Ashur, 70, who is one of the 10 petitioners together with Peace Now against the unauthorized Jewish outpost Amona. Back at the start of the 1980s, nine dunams he owns, planted with fig trees and grapevines, stopped laughing by force of various military orders preventing access to them. Thirty two dunams stopped laughing after the outpost of Amona was established at the end of the 1990s on private lands belonging to inhabitants of the villages of Silwad, Dir Jarir and Taibeh. It is usually categorized as an outpost because its construction was never officially approved by the Israeli government, although according to the settlers, the state played a role in supporting the outpost through the provision of electricity and other services by Israeli utilities. Amona has become highly symbolic, revealing the role in the settlement enterprise of the settlement movement, the Israeli State and the Court. In 1997, the first demolition order was issued, followed by another one in 2003. In 2006, settlers were evacuated, but only nine permanent buildings were razed. In 2008, the state said that construction on the site was illegal and announced that the entire outpost would be razed. In 2011, the announcement was repeated, but as of January 2015, the outpost was still there.
2005 жылғы өтініш
2004 жылы Амана қоныс салу ұйымы Амонада тоғыз тұрақты үйдің құрылысын аяқтады, олардың барлығы жеке меншіктегі жерге заңсыз салынған және палестиналықтарға ресімделген. 2004 жылдың қазанында Израильдің азаматтық басқаруы осы құрылыстарды бұзуға бұйрық берді. 2005 жылдың 3 шілдесінде Peace Now ұйымы Израильдің Жоғарғы Сотына шағымданып, Израиль билігін құрылыс жұмыстарын тоқтату туралы 2004 жылдың қазан айындағы бұйрықтарды орындамағаны үшін және бұзу туралы бұйрықтарды орындамағаны үшін айыптады. 2005 жылдың қарашасында Израильдің қорғаныс министрі Шаул Мофаз 2006 жылдың қаңтар айының соңына дейін бұзу жұмыстарын жүргізуге бұйрық берді.
Эвакуациялау
2006 жылдың 1 ақпанында қоныс аударушылар мен наразылық білдірушілер эвакуацияланды, оған бұрын-соңды болмаған қақтығыстар сүйемелдеді. Амонаға Израиль полициясы, Израиль шекара полициясы және Израиль қорғаныс күштерінің 10 000 әскері бұзуды жүзеге асыру және операцияға қатысқан әскерлерді қамтамасыз ету үшін келді. Олар шамамен 4000 израильдік наразылық білдірушіге қарсы тұрды, олардың мыңдаған адамдары үйлердің ішінде және төңірегінде белсенді түрде наразылық білдірді, ал тағы бірнеше мың адам айналасында болды. Наразылардың көп бөлігі елдің түкпір-түкпірінен келген жастардан, әсіресе жақын жердегі елді мекендер мен мектептерден құралды, олардың кейбіреулері бұйрықтың орындалуын тоқтату, кешіктіру немесе қарсылық білдіру үшін үйлердің ішінде және шатырларында бекініп алған. 300-ден астам адам жарақат алды, оның ішінде 80-ге жуық қауіпсіздік қызметкері. Жарақат алғандардың арасында үш Кнессет депутаты болды. Бірнеше сағаттан кейін үйлер бұзылды. Эвакуацияланған қыздар полиция қызметкерлерін сексуалдық шабуыл жасады деп айыптады.
Парламент тергеуі
2006 жылдың наурыз айында Кнессеттің парламенттік тергеуі Амондағы оқиғалар барысында қауіпсіздік күштерінің артық зорлық қолданғанын анықтады, наразылық білдірушілерді таяқтармен ұрып, жылқыға шапқан. Ішкі қауіпсіздік министрі Гидеон Эзра полиция командирлерінің куәлік беруіне кедергі келтіргені үшін сынға ұшырады. Комитет Армия бас штабының бастығы Дэн Халуц пен Ішкі қауіпсіздік министрінің куәліктеріндегі қайшылықтарды да анықтады. Бұл тұжырымдарға қарамастан, ешкім отставкаға кеткен жоқ. 2006 жылдың мамыр айында Израиль президенті Моше Катсав Амонда жарақат алған наразылық білдірушілердің бір бөлігімен кездесіп, тергеуді қайта бастау туралы өтініш беретінін мәлімдеді.
2008 жылғы өтініш
2008 жылы Израильдің үкіметтік емес ұйымы "Еш Дин" палестиналық жер иелері атынан Жоғарғы Сотқа үндеу жасап, форпостың толық бұзуын талап етті. Мемлекет бірнеше рет мерзімді ұзартуды сұрады. 2013 жылдың 28 сәуірінде сот эвакуацияны 2013 жылдың 15 шілдесіне дейін кейінге шегерді. Отарлаушылар "Аль-Ватан" компаниясы арқылы жердің бір бөлігін сатып алғанын мәлімдегендіктен, Жоғарғы Сот шешімді орындауды тағы да кейінге тықты. Сот 24 шілдеде Иерусалим қалалық сотына қоныс аударушылардың шағымын күтіп, тек даусыз үйлерді және кіру жолының бір бөлігін бұзуға бұйырды. Сотқа тек бір палестиналық жер иесі шағым түсірген, ал Бас прокурор Йегуда Вайнштейн армияға тек бір ғимаратты бұзуды тапсырды. 2013 жылдың 20 тамызындағы Жоғарғы Сот отырысында мемлекеттік прокурор 24 шілдедегі шешімнің тек өтінішхатқа тіркелген Амона тұрғындарына қатысты деп санайтынын айтты. 2014 жылдың мамыр айында полиция Зейев Хевердің "Амана" ұйымының еншілес компаниясы "Аль-Ватанға" қатысты жүргізген тергеуі, "Аль-Ватан" және Амона шағымданушылары ұсынған құжаттардың жалған екенін көрсетті. Сот бұл істің бүкіл форпостқа қатысты екенін және барлық құрылыстардың (даулы 16 үйден басқа) алынып тасталуы керектігін растады. 2013 жылдың 14 қазанында мемлекет соттан "Израильдің дипломатиялық мүдделеріне зиян келтіруді" болдырмау үшін және "нақты шағымданушы болмағандықтан" жаңа мерзімді ұзартуды сұрады.
2014 жылдың желтоқсанында Израиль Жоғарғы Соты мемлекетке қонысты екі жыл ішінде толық эвакуациялауға және бұзуға бұйырды. Сот шешімінде: "Бұл құрылыстар жеке меншікке тиесілі жерге салынған, сондықтан олардың құрылысына рұқсат беру мүмкін емес, тіпті кейіннен де болса. Яһудея мен Самарияның әскери қолбасшысы өзінің қорғауындағы тұрғындардың жеке меншігін, соның ішінде олардың жерлерін заңсыз иеленуден және заңсыз құрылыс салудан қорғау үшін қатаң шаралар қабылдауы керек. Жеке меншікке заңсыз құрылыс салу жағдайында жұмыс тоқтату және бұзу туралы бұйрықтарды орындауға ең басты назар аудару керек" делінген. Сот, егер қоныс аударудан кейін жердің бір бөлігі заңды түрде сатып алынған болса да, бұл ешқандай өзгеріс енгізбейтінін мәлімдеді.
Толық эвакуациялау
Амона бекінісі Израиль үкіметінің бұйрығымен 2017 жылдың ақпан айында эвакуацияланды.