Кіріспе

П. Г. Водхаусдың 1935 жылғы романы «Бодкиндердің сәттілігі» – П. Г. Водхаусдың романы, алғаш рет Ұлыбританияда 1935 жылдың 11 қазанында Герберт Дженкинс, ал АҚШ-та 1936 жылдың 3 қаңтарында Little, Brown and Company баспасында жарық көрді. Екі басылымның сюжеті бірдей болғанымен, арасында елеулі айырмашылықтар бар. Роман 1935 жылдың 21 қыркүйегінен 23 қарашасына дейін «The Passing Show» журналында (Ұлыбритания) бөлім-бөлім жарияланды, және осы нұсқа Ұлыбританиядағы басылым ретінде шықты. АҚШ журналында, 1935 жылдың тамызынан 1936 жылдың қаңтарына дейін «Red Book» журналында жарияланған нұсқасы үшін Водхаус әңгімені қайта жазып, көлемін қысқартты, нәтижесінде АҚШ кітап басылымы пайда болды. Оқиға Сер Грегори Парсло Парслоның немересі, жас және жағымды Монти Бодкиннің күрделі махаббат өміріне арналған. Сер Грегори Парсло бұрын «Ауыр хауа райы» (1933) романында Лорд Эмсворттың көптеген хатшыларының соңғысы ретінде таныстырылған. «Бодкиндердің сәттілігі» романының сюжеті «Жеміс-жидектер, қыздар және Монти Бодкин» (37 жыл өткен соң, 1972 жылы жарық көрді) кітабында жалғасады.

Сюжет

Бұл оқиға Нью-Йоркке бағытталған RMS Atlantic мұхит кемесінде орын алады. Монти Бодкин өзінің никелі Гертруда Баттервикті қайтарып алуға үміттенеді, ол Англияның халықаралық хоккей командасының ойыншысы және турнирге барады, ол жаңа ғана себепсіз никелерін бұзған. Олардың арасында Гертруданың туысы Амброз Теннисон, Superba Llewellyn кинокорпорациясы үшін жазушы болып жұмысқа орналасқан, және Амброздың кіші інісі Реджи Теннисон, отбасының Канадада кеңседе жұмыс істеуіне мәжбүрленген адамдар бар. Кемеде Амброздың никелі Лотти Блоссом (Superba Llewellyn киноактрисасы), сондай-ақ кино магнаты Айвор Ллвеллин (корпорация президенті) және Ллвеллиннің қарындасы Мейбл Спенс те бар. Роман барысында көптеген күлкілі түсініспеушіліктер орын алады, олардың көпшілігі кеме стюарды Альберт Писемархтың жақсы ниетімен кездейсоқ болады. Мейбл Льюэллинге оның қазір Парижде жүрген әйелі Грейс АҚШ кеденінен өту үшін оның жаңа жемчуг алқасын контрабандалық жолмен өткізуді сұраған хабарлама жібергенін айтады. Льюэллин бірнеше күн бойы қорқып, Монти кеден қызметі үшін жұмыс істейтін тыңшы деп ойлап, бас тартуға батыл болмайды. Ол Монтиге актерлік рөл ұсынып, оны сатып алуға тырысады, бірақ Монти актерлікті жек көреді және бас тартады. Гертруда Монтидің моншадағы киімдегі суретін көргеннен кейін, оның "Сью" татуировкасының жақында жасалғанын ойлап, никелерін бұзғанын түсіндіреді. Монти үш жыл бұрынғы қысқа уақыттық қарым-қатынас кезінде татуировка жасағанын түсіндіргеннен кейін, Гертруда никелерін қайта жаңартады. Монти Гертрудаға Микки Маус ойыншығын сатып алады, ішінде шоколадтар жасырылған. Ол оған қатты ғашық болады. Льюэллин Амброз Теннисонды әйгілі ақын Альфред, Лорд Теннисон деп жаңылысқандықтан жазушы ретінде жалдаған. Қателігін түсінгеннен кейін ол дереу Амброзды жұмыстан шығарады. Енді жұмысы жоқ Амброз Лоттиге үйленгісі келмейді, өйткені ол оның ақшасына тәуелді болғысы келмейді. Лотти үмітсіздікке ұшырап, Гертруданың Микки Маусын алып, Монти Льюэллиннің ұсынысын қабылдамаса және Амброзды қайта жұмысқа алуды талап етпесе, оның Монтиге бергенін Гертрудаға айтамын деп қорқытады. Гертруда Монти мен Лоттидің қарым-қатынасына күдікпен қарай бастайды. Амброз Лоттиді ойыншықты Монтиге қайтаруға көндіреді, бірақ Монти Гертруданы мәңгілікке жоғалтқанына сенімді. Реджи мен Мейбл сапар барысында жақындасып, никелеседі. Реджи Канададағы кеңсе жұмысын елемеуге және Мейблмен Калифорнияға баруға шешім қабылдайды. Алайда, ағасы сияқты ол да никелінің ақшасына тәуелді болғысы келмейді және оған жұмыс керек. Льюэллин Реджиді алқаны кеден арқылы контрабандалық жолмен өткізуі үшін жұмысқа алуға келіседі. Нью-Йоркке келген соң, барлығы кеденнен сәтті өтеді. Реджи Льюэллиннің алқаны Микки Маус ішіне жасырғанын айтады, бірақ Монти (ішінде не бар екенін білмесе де) оны беруге дайын емес. Льюэллин ойыншықтың орнына Монти мен Амброз екеуіне де жұмыс беруге келіседі. Мейблдің көмегімен келісімшарттарға қол қойылады, Льюэллин ойыншықты алып кетеді. Лотти Гертрудаға Монтиді шантажға тартқан әрекетін мойындайды және оған ешқашан романтикалық қызығушылық танытпағанын түсіндіреді. Гертруда Монтимен қайтадан татуласады. Монти де, Амброз да енді жұмыс істейді және никелерін қайта бастауға болады. Стьюард Писемарх Монтиге келіп, ол алқаны тауып алып, тәркілегенін және Микки Маус ішінде ештеңе жоқ екенін түсіндіреді. Алайда, Писемарх Монтидің қиындыққа ұшырағанын қаламай, алқаны өзінде сақтап, оны қалтасында кеден арқылы өткізгенін айтады. Монти Лотиден құрғақ заңның жойылғанын естіп қуанып, қонақүйдің қызметінен шампан тапсырыс береді.

Стиль

Вудхаус прозасындағы ресми және бейресми тілдің үйлесімсіз үйлесімі комикалық эффект тудырады, мысалы, романның басында: "Канн қаласындағы Hotel Magnifique террасасында отырған жас жігіттің бетіне жасырын ұят сезімі кірген, ағылшын адам француз тілінде сөйлеуге айналғандағы ұятты, көзсіз көрініс." Бірінші үтірден бұрын, бұл үзінді маңызды романның бастамасы болуы мүмкін, бірақ "shifty" және "hangdog" екі сөйлеу тіліндегі сөздің кенеттен қолданылуы оқырманды сөйлемнің соңғы бөлігінің семантикалық үйлесімсіздігіне дайындайды. Сөйлеуі шалақ-шаңқақ, бейресми тілді ұзақ, ресми сөздермен үйлестіретін Альберт Пизмарх, мысалы, қабырғада "жойылмайтын" қарындашпен жазылған өте "мыс тұнып тұрған" жазуларды тапқанда. Пизмарх мағынасы бұрмаланған сөздерді қолданады, мысалы, философиялық тұрғыдан "қандай әлсіз қаңбақтармыз біз, аяусыз тағдырдың құрсауындамыз" (18-тарау) дейді, сондай-ақ сөздерді дұрыс баспайды, мысалы, "интрикет" (күрделі) деп айтады. Сол сияқты, Пизмарх француз тіліндегі фразаларды қолдануға бірнеше рет тырысады. Мысалы, ол "жастық шақ білсе" (si jeunesse savait) және "фам фаталь" (femme fatale) дейді.

Жариялану тарихы

Ұлыбританиядағы алғашқы басылымның қоршауындағы иллюстрацияны "Абби" салған, ал АҚШ-тағы алғашқы басылымның иллюстрациясын Алан Фостер салған. Алан Фостер осы әңгімені Red Book (АҚШ) журналында суреттеген. Вудхаустың 1922 жылғы "Кемедегі қыз" романында да RMS Atlantic кемесімен Нью-Йорктен Саутгемптонға саяхат жайлы айтылады.

Бейімделулер

2000 жылы Патрисия Хукер бұл әңгімені радиоға бейімдеді. Николас Болтон Монти Бодкин, Джонатан Ферт Реджи, Элеонора Тремейн Гертруда, Лорелей Кинг Лотти, Питер Вудторп Писемарк, Джон Геррасио Айвор Льюэллин, Барбара Барнс Мейбел, Иан Мастерс Амброз рөлдерін ойнады. Адаптацияны Гордон Хаус режиссерлік етті және ол алғаш рет 2000 жылдың 17 маусымында BBC Radio 4 радиосында эфирге шықты.