Кіріспе

Санкт-Петербург, Ресей қаласындағы Passage (Lang ru) – француз тілінен алынған "passage" сөзінен туындаған элиталық универмаг. Ол 1848 жылы құрылған және Невский даңғылында орналасқан. "Пассаж" ғимаратының тарихы ұзақ жылдардан бері ойын-сауық индустриясымен байланысты, және Комиссаржаев театры осы ғимаратта орналасқан.

19 ғасыр

18 ғасырдың басында қала құрылғаннан бері бұл жер саудаға арналған, сауда-саттық орталығы болып келді. 1846 жылға дейін оны әртүрлі дүкендер мен қоймалар (Кіші Гостиный двор, Шукин двор, Апраксин двор) алып келген, содан кейін граф Эссен Стэнбок Фермор Ресейдің жоғарғы ақсүйектері мен буржуазиясы үшін элиталық сауда орталығын салу мақсатымен бұл жерді сатып алды. Орталыққа атау Невский даңғылы мен Итальян көшесі арасындағы кең галереясынан берілді, ол орталық арқылы негізгі өткел қызметін атқарды. Галереяның үстін иісті шыны және болаттан жасалған шатыр жапты, осылайша ол әлемдегі алғашқы сауда орталықтарының бірі болып есептелді, сондай-ақ Париждегі Пасаж дю Каир (1798), Лондондағы Бурлингтон Аркадасы, Париждегі Вивьен галереясы (1823) және Брюссельдегі Галереялар Рояль Сент-Юбер де осы тізімге кіреді. Үш қабатты ғимарат 1848 жылдың 9 мамырында тұтынушыларға есігін ашты. Бұл Ресейде газды жарықтандыруды қолданған алғашқы құрылыстардың бірі болды. Тағы бір жаңалық – 1900 жылы электр станциясы орнатылған жер асты қабаты. Дүкен зергерлік бұйымдар, қымбат киімдер және басқа да сәнді тауарларға маманданған болса да, Ресей империясының ең сәнді дүкенін көру үшін қарапайым халықтың көпшілігі жиналды. Кіруді шектеу үшін 50 копейка төлеу енгізілді. Стенбок Фермор "Пассаж"ды жай ғана сауда орталығы ретінде емес, Санкт-Петербург тұрғындары үшін мәдени және әлеуметтік орталық ретінде қарастырды. Ғимаратта кофеханалар, кондитерлік дүкендер, панорамалық инсталляциялар, анатомиялық музей, балауыз музейі, тіпті Достоевскийдің "Қасқыр балық немесе Пассаж арқылы өту" атты шығармасында сипатталған шағын зообақ болды. Концерт залы Достоевский, Тургенев және Тарас Шевченко сияқты жазушылардың оқылымдарымен атақты болды.

20 ғасыр

1897 жылы «Пассаж» дүкенінің меншігі Стенбок Фермордың мұрагерлерінен князь Надежда Борятинскаяға өтті. 1898 жылы болған үлкен өрттің салдарынан күрделі жөндеу жұмыстары жүргізілуі қажет болды, оны «Crédit Lyonnais» банкі қаржыландырды. Бұл банк дүкеннің үлкен бөлігін кеңсе ретінде жалға алды. 1900 жылы ғимарат қайта жаңартылып, бір қабат қосылды және Радом құмтасымен жаңадан безендірілді. Жаңа иесі бұрынғы концерт залын театрға айналдырып, оның көркемдік жетекшісі ретінде Вера Комиссаржевскаяны тағайындады. Дүкенге көбірек клиенттерді тарту мақсатында 1908 жылы осы кешенде Ресей астанасының ең ірі кинотеатрларының бірі – «Солейль» ашылды. 1917 жылғы Ресей революциясынан кейін және одан соңғы бірнеше жылдық тәртіпсіздіктен кейін дүкен 1922 жылы «Пассаж» супермаркеті ретінде қайта ашылды. Ол 1933 жылға дейін осы қызметін жалғастырды, содан кейін қалалық билік «Пассажды» Ленинградтағы (бұрынғы Санкт-Петербург) және Кеңес Одағындағы үш үлгілі дүкеннің бірі деп жариялады. 1934 жылы қайта жаңартылған «совет саудасының сарайы» (БАҚ-та осылай аталды) ашылып, онда КСРО-да өндірілген 30 мыңға жуық тауар түрі ұсынылды. Балалар әлемі бөлімі Ленинград тұрғындары арасында ерекше танымал болды. «Пассаж» Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанға дейін Кеңес өнеркәсібінің көрнекі үлгісі болып қала берді. Ленинградты қоршау кезінде дүкен жабылды, бірақ қызметкерлердің көпшілігі күні-түні жұмыс істеуді жалғастырды. Ғимараттың шыны төбесі қарқынды бомбалауға ұшырады, бірақ таңқаларлықтай, ішкі бөлігі аз ғана зақымданды. 1947 жылы «Пассаж» қалпына келтіріліп, қайта ашылды. 1961 жылдан бері бұл тарихи дүкен әйелдерге арналған тауарларға маманданған.

21 ғасыр

"Пассаж" енді жеке меншікке көшіп, қызметкерлер мен акционерлерге тиесілі. Бүкіл ғимараттағы жаңартулар мен күрделі жөндеулер қазіргі заманғы халықаралық стандарттарға сәйкес жүргізілді. Сауда залдары кеңейтіліп, осы арқылы клиенттер саны артты. "Пассаж" Escada және басқа да халықаралық универмагтар сияқты жаңа сауда және бизнес серіктестермен байланыс орнатты. Жертөледе әртүрлі елдерден келген өнімдердің кең ассортиментін ұсынатын Ресейдегі алғашқы элиталық азық-түлік базарларының бірі ашылды. Невский проспектісінің панорамалық көрінісіне ие жоғарғы қабатта жаңа мейрамхана ашылды. Jensen Group (Ресейдің Санкт-Петербург қаласындағы жылжымайтын мүлікке инвестиция жасау және дамыту компаниясы) 2011 жылдың қыркүйегінде ВТБ банкінен "Невский Пассаж"ды сатып алды. (Сарапшылар мәміленің сомасын 80 миллион долларға бағалады.)