Пьер Эммануэль Видаль Наке: Француз тарихшысының өмірі мен еңбектері

Кіріспе

Француз тарихшысы (1930–2006)

Пьер Эммануэль Видаль Наке (; 23 шілде 1930 – 29 шілде 2006) – француз тарихшысы, 1969 жылы École des hautes études en sciences sociales (EHESS) мекемесінде оқытуды бастады. Видаль Наке ежелгі Грекияны зерттеу саласындағы маман болғанмен, қазіргі заманғы тарихқа, әсіресе Алжир соғысына (1954–62) қызығушылық танытты, осы соғыс кезінде француз армиясының азаптаушылық әрекеттеріне қарсы шықты, сондай-ақ еврей тарихымен де айналысты. Ол Мишель Фуко және Жан-Мари Доменахпен бірлесіп, тұтқындар туралы ақпараттық топты (GIP) құруға қатысты, бұл Франциядағы алғашқы жаңа әлеуметтік қозғалыстардың бірі еді. Ол тарихнамадағы пікірсайыстарға қатысып, тарихты жоққа шығарушылықты сынады және Таяу Шығыстағы бейбітшілік жолындағы күш-жігерді қолдады. Өмірінің соңына дейін Видаль Наке ежелгі дүниеге деген құштарлығынан айныған жоқ.

Өмірбаян

Видаль Накеттің отбасы Сефардтық еврей қауымына жататын, тамырлары Контат Вениссинде (Карпентрас, Авиньон) жатыр. Ол Парижде дүниеге келді және буржуазиялық, республикалық және секулярлық ортада өсті. Оның әкесі Люсьен – «Дрейфусар» көзқарастағы заңгер, ол сүргіннен құтылу үшін қарсылық қозғалысына тез қосылды. 1940 жылдың маусым айында отбасы Марсельге көшті. 1944 жылдың 15 мамырында Гестапо ұстаған Видаль Накеттің әкесі, әйелімен бірге 1944 жылдың маусымында депортацияланды. Олар Аушвицке жіберілді, онда қайтыс болды. 14 жасында Пьер Видаль Наке Дромдағы әжесінің үйіне тығылды. Ол онда көп оқыды, соның ішінде «Илиаданы», және философ Жак Бруншвигпен танысты. Кейін ол нацистердің «әкесін билегенін» білді, бұл оның естелігінен ешқашан өшпеді. Париждегі Карно лицейін бітіргеннен кейін ол ежелгі Грекия тарихымен қатар, Алжир соғысы (1954–1962) және Холокост сияқты заманауи тақырыптарды зерттеді. Ол 1940 жылғы Франция шайқасындағы жеңілістің себептерін түсіндіруге тырысқан Марк Блохтың «Таңғажайып жеңіліс» кітабын оқыды, бұл оның тарихшы болуына түрткіс берді. Ол сюрреализмді (Андре Бретон, Рене Шар және Антонин Арто) ашты, 18 жасында Пьер Норамен бірге «Бедеулік» журналын құрды. 1949 жылғы Раджк процесі оның Франция Коммунистік партиясына (ФКП) кіру ниетін толығымен жойды. Пьер Видаль Наке алғаш Орлеандағы лицейде тарих сабақтарын берді (1955), содан кейін Caen университетінде (1956–1960) және Lille (1961–1962) қалаларында жұмыс істеді. Дюмезил мен Леви-Строссты оқып, ол бастапқыда Жан-Пьер Вернан, Николь Лоро, Марсель Детиен және өзінен құралған «Париж мектебінің» мүшесі болды. Олардың еңбектері ежелгі Грекияны зерттеуге жаңа көзқарас әкелді. Одан кейін ол CNRS-те (1962–1964) жұмыс істеді және Лион университетінде доцент (1964–1966) атанды. Содан кейін ол École pratique des hautes études-тің профессоры болып тағайындалды, ол кейін EHESS болып өзгерді. Видаль Наке әріптесі және досы Жан-Пьер Вернанмен бірнеше кітаптың авторы болды. Дегенмен, Вернан Франция Коммунистік партиясының (ФКП) «досы» болғанымен, Видаль Наке ешқашан ешқандай саяси партияға мүше болған жоқ, Бірыңғай социалистік партияны (БСП) қоспағанда, оны «жалғыз пікірталас айналымы» деп санады. Пьер Видаль Наке үйленген және үш баласы бар. Ол сондай-ақ Легион құрметінің офицері және Грекияда Феникс орденінің командирі болды. Пьер Видаль Наке дінсіз болды.

Vidal Naquet's family belonged to the Sephardic Jewish community rooted in the Comtat Venaissin (Carpentras, Avignon). He was born in Paris, and he was raised in a bourgeois, Republican and secular environment. His father Lucien was a lawyer, of "Dreyfusard" temperament, who quickly entered the Resistance in order to avoid exile. In June 1940, the family moved to Marseille. Arrested by the Gestapo on 15 May 1944, Vidal Naquet's father was deported, along with his wife, in June 1944. They were sent to Auschwitz, where they died. At 14 years old, Pierre Vidal Naquet then hid in his grandmother's house in the Drôme. There, he read a lot, including the Iliad, and came to know his cousin, the philosopher Jacques Brunschwig. He later learnt that the Nazis had made "his father dance," something he would never forget. After his studies at the lycée Carnot in Paris, he specialized in the history of Ancient Greece, as well as in contemporary subjects such as the Algerian War (1954–1962) and the Holocaust. He read Marc Bloch's Strange Defeat, a book attempting to explain the causes of the defeat during the 1940 Battle of France, which is one of the origins of his vocation as a historian. He discovered surrealism (André Breton, René Char and also Antonin Artaud), and founded a review at 18 years old, along with Pierre Nora, Imprudence. The 1949 Rajk trial definitively took out his will to adhere to the French Communist Party (PCF). Pierre Vidal Naquet first taught history at Orléans's high school (1955), before going to then University of Caen (1956–60) and then Lille (1961–62). Reading Dumézil and Lévi Strauss, he would become a member of the "Paris School", originally composed of Jean Pierre Vernant, Nicole Loraux, Marcel Detienne and himself. Their work would renew approaches to the study of Ancient Greece. He then worked at the CNRS (1962–64) and was named maître de conférences at the University of Lyon (1964–66). He was then named professor at the École pratique des hautes études, which became the EHESS. Vidal Naquet co authored several books with his colleague and friend Jean Pierre Vernant. However, although Vernant was a "comrade" of the French Communist Party (PCF), Vidal Naquet never belonged to any political party, with the exception of the Unified Socialist Party (PSU), which he considered a "mere discussion circle." Pierre Vidal Naquet was married and the father of three children. He was also officer of the Légion d'honneur and, in Greece, commander of the Phenix Order. Pierre Vidal Naquet was an atheist.

Белсенділік

Пьер Видаль Наке өзін «активист-тарихшы» деп атады және оқуын жалғастыра отырып, саяси күреспен айналысуды және саяси комитеттерге қатысуды тоқтатпады. Жером Линдонмен (Minuit баспасының редакторы) бірге ол Алжир соғысы (1954–62) кезінде француз армиясының азаптауды қолдануына қарсы шыққан ең танымал адамдардың бірі болды. Жан-Поль Сартр және тағы 119 адаммен бірге ол Алжир соғысына қарсы азаматтық мойынсұнбауға шақыратын 121-ші манифестке қол қойды. Видаль Наке колонияға қарсы болғандықтан, Гай Моледің Француз жұмысшылар интернационалының (SFIO) реформашы партиясына қарсы болды, себебі Моле Бірінші Индокитай соғысы мен Алжир соғысын қолдады. Ол сондай-ақ Грекиядағы полковниктер режиміне (1967–74) қарсы болды. Ол Таяу Шығыстағы бейбітшілік жолындағы күш-жігерді, сондай-ақ Europalestine тобын қолдады. Осы ретте ол: «Мен Шаронды қылмыскер деп санаймын», – деп мәлімдеді. Холокостты жоққа шығарушы Роберт Фориссонның жұмыстарында сынға алған немесе жауап берген Видаль Наке бірде «әрмения азаматтарының сезімін» түсіндіру үшін Фориссонды мысал ретінде пайдаланды: Егер Роберт Фориссон үкімет министрі, Республика президенті, Фориссон генерал, Фориссон елшісі, Түрік тарих комиссиясының төрағасы және Стамбул университетінің сенатының мүшесі, Біріккен Ұлттар Ұйымының мүшесі, еврейлер туралы сұрақ көтерілген сайын баспасөзде жауап беретін Фориссон болса… Қысқасы, мемлекеттік қолдауға ие Фориссон және халықаралық Фориссон, сонымен қатар 1943 жылдан бері ел астанасында ресми мазарға ие Талаат Гиммлер. Видаль Наке тарихи ревизионизмді жоққа шығаруға кіріскен алғашқы ғалымдардың бірі болды, әсіресе «Естеліктің қаскөйлері» және «Геноцид туралы ойлар» еңбектерінде. Ол сондай-ақ консервативті Халық қозғалысының біріккен ұйымы (UMP) қабылдаған 2005 жылғы 23 ақпандағы колониализм туралы француз заңына қарсы болды, бірақ бұл заң 2006 жылдың басында президент Жак Ширак тарапынан жойылды. Видаль Наке 1990 жылғы Гейссот заңын да сынға алды, ол ревизионистік сөздерді тыйымдайды, заң тарихи мәселелерге араласпауы керек деп мәлімдеді. Алайда, Видаль Наке тарихи зерттеулерге қатысты заңдарға қарсы келтірген аргументтері ревизионистік сөздерге есік ашпайды. Ол бірде ревизионистерді «жоққа шығарушылар» деп атағанды жөн көретінін және «қарапайым және ғылыми себептермен» олармен диалогқа түспейтінін айтты. Астроном астрологпен пікір таластырмайды. Айдың Рокфордан жасалғаны туралы идеяны қолдайтын адаммен талқылаудың қажеті жоқ».

Pierre Vidal Naquet defined himself as an "activist historian", and while pursuing his studies never ceased engaging in political struggles and taking part in political committees, etc. A member of the Comité Audin, along with Jérôme Lindon (editor of the Minuit publishing house), he was one of the best known opponents of the use of torture by the French Army during the Algerian War (1954–62). Along with Jean Paul Sartre and 119 others, he signed the Manifesto of the 121, a call for civil disobedience against the Algerian war. As an anti colonialist, Vidal Naquet was opposed to Guy Mollet's French Section of the Workers' International (SFIO) reformist party because of Mollet's support of the First Indochina War and Algerian War. He was also opposed to the Regime of the Colonels (1967–74) in Greece. He supported peace efforts in the Middle East as well as the Europalestine group. He thus declared: "I consider Sharon a criminal." Vidal Naquet, who had answered or criticized Holocaust negationist Robert Faurisson in several of his works, once employed Faurisson as an example to illustrate "what the Armenian minorities might feel":

Let us imagine a negationist Robert Faurisson as a governmental minister, a Faurisson president of the Republic, a Faurisson general, a Faurisson ambassador, a Faurisson president of the Turkish Historical Commission and a member of the senate of the University of Istanbul, a Faurisson member of the United Nations, a Faurisson responding in the press each time the question of the Jews is raised. In brief, a state sponsored Faurisson paired with an international Faurisson and, along with all that, a Talaat Himmler blessed, since 1943, with an official mausoleum in the country's capital. Vidal Naquet was one of the first scholars to deconstruct historical revisionism, notably in The Assassins of Memory and Reflexions on Genocide. He was also opposed to the 23 February 2005 French law on colonialism passed by the conservative Union for a Popular Movement (UMP), but which was finally repealed by president Jacques Chirac in the beginning of 2006. Vidal Naquet also criticized the 1990 Gayssot Act which prohibits revisionist discourse, claiming that the law shouldn't interfere in historical matters. Vidal Naquet's arguments against legislation relating to historical studies is not, however, a door opened to revisionist speech. He once declared that he would rather name revisionists "negationists", and that he wouldn't engage with them for "simple and scientific reasons. An astronomer doesn't debate with an astrologer. I wouldn't discuss with someone who supports the idea that the moon is made of Roquefort it is impossible."

Сын

Оның, мысалы, грек трагедиясы және афиналық эфебия институтының талдаулары көптеген француз зиялылары тарапынан жақсы қабылданып, басқа жерлерде, әсіресе итальян филологтары тарапынан күшті сынға ұшырады. Видаль Накет сияқты, марксистік талдауға бейім болған олар, оның талдауларына қарсы шықты. Оның структуралистік тәсілі тарихқа қатысты емес деп айтылды, мәтіндерді талдауы жеткіліксіз және тіпті манипулятивті деп бағаланды. Сыншылары оның қолданған полисемия және екіұштылық сияқты категориялары қолданылмайтынын мәлімдеді.