Лигия Кларк: бразилиялық суретші, Neo Concrete қозғалысының негізін қалаушы. Инсталляциялар мен интерактивті өнер туындылары. Өздігінен даму және әлеммен байланыс.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Бразилиялық суретші
Brazilian artist
Лигия Пиментель Линс (23 қазан 1920 жыл - 25 сәуір 1988 жыл), Лигия Кларк есімімен әйгілі, бразилиялық суретші, көбінесе сурет салу және инсталляциялық жұмыстарымен танымал. Ол 20 ғасырдың ортасындағы бразилиялық конструктивизм және Тропикалия қозғалыстарымен тығыз байланысты болды. Бразилиялық суретшілер Амилкар де Кастро, Франц Вайсман, Лигия Папе және ақын Феррейра Гуллармен бірге Кларк Нео-конкреттік қозғалысты құрды. 1960 жылдан бастап Кларк көрермендерге (кейін "қатысушылар" деп аталатын) өнер туындыларымен өзара әрекеттесудің жолдарын тапты. Кларктың туындылары ішкі және сыртқы, сондай-ақ, жекелік пен әлем арасындағы қарым-қатынасты зерттейді.
Lygia Pimentel Lins (23 October 1920 – 25 April 1988), better known as Lygia Clark, was a Brazilian artist best known for her painting and installation work. She was often associated with the Brazilian Constructivist movements of the mid 20th century and the Tropicalia movement. Along with Brazilian artists Amilcar de Castro, Franz Weissmann, Lygia Pape and poet Ferreira Gullar, Clark co founded the Neo Concrete movement. From 1960 on, Clark discovered ways for viewers (who would later be referred to as "participants") to interact with her art works. Clark's work dealt with the relationship between inside and outside, and, ultimately, between self and world.
Өмір
Кларк 1920 жылы Бразилияның Белу-Оризонте қаласында дүниеге келген. 1938 жылы ол азаматтық инженер Алуицио Кларк Рибериоға үйленді және Рио-де-Жанейроға көшіп барды, онда 1941 және 1945 жылдар аралығында үш бала тудырды. 1947 жылы бразилиялық ландшафт архитектор Роберто Бурле Маркспен сурет салуды оқыды және суретші болды. 1950-1952 жылдары ол Парижде Исаак Добринский, Фернан Лежер және Арпад Сзенеспен бірге оқыды. Бразилияның әскери диктатурасы кезінде Кларк Парижге өз еркімен жер аударылды, онда ол 1970-ші жылдары Сорбоннада өнер сабақтарын оқытты. 1950 және 60-шы жылдардағы көптеген зиялылар сияқты Кларк та психотерапиядан өтті, ал ол әзірлеген идеялар өнер, психотерапия және өмір арасындағы шекараны зерттеді.
Clark was born in 1920 in Belo Horizonte, Brazil. In 1938, she married Aluízio Clark Riberio, a civil engineer, and moved to Rio de Janeiro, where she gave birth to three children between 1941 and 1945. In 1947, she studied painting with Brazilian landscape architect Roberto Burle Marx and became an artist. Between 1950 and 1952, she studied with Isaac Dobrinsky, Fernand Léger and Arpad Szenes in Paris. During Brazil's military dictatorship, Clark self exiled to Paris, where in the 1970s she taught art classes at the Sorbonne. Like many intellectuals of the 1950s and 60s, Clark was in therapy herself, and the propositions she was developing explored the frontier between art, therapy, and life.
Денеге деген құштарлық
1964 жылы Кларк "Денеге деген ностальгия" сериясын бастады, мақсаты – көркем туындылар жасаудан бас тартып, сезімдерге негізделген өнер тудыру еді. "Денеге деген ностальгия" туындылары қатысушылардың тікелей денелерінде сезілетін жеке тәжірибелеріне сүйенді. Бұл туындылар бір кеңістікте қарама-қарсылықтардың бірдей уақытта болуын көрсетеді: ішкі және сыртқы, метафоралық және нақты, еркек және әйел. 1966 жылы Кларк "Тас және ауа" (Pedra e ar) атты туындысын жасады – кішкентай пластикалық қапқа салынған тас. Көрмеге келгендердің қолдарымен жасаған қысымнан тас қозғала бастайды.
In 1964, Clark began her Nostalgia of the Body series with the intention of abandoning the production of art objects in order to create art that was rooted in the senses. The Nostalgia of the Body works relied on participant's individual experiences occurring directly in their bodies. These pieces addressed the simultaneous existence of opposites within the same space: internal and external, metaphorical and literal, male and female. Also in 1966, Clark created Pedra e ar [Stone and Air], a pebble perched upon a small plastic bag filled with air. The pressure of viewers' hands would cause the pebble to dance.
Көркемдік терапия
Көркемөнер сыншысы Гай Бретт Кларктың "көрнекі сезімді денеге қатысты сезінуге айналдыру үшін көптеген құралдар жасағанын" атап өтті. Кларктың кейінгі туындылары санасыз сезімдерге – жанасуға, естуге және иіс сезуге баса назар бөлді. 1966 жылғы "Менімен бірге тыныста" атты жұмысында Кларк резеңке түтікшені шеңберге келтіріп, қатысушыларды оны құлақтарына жақындатып ұстауға шақырды. Қатысушылар түтікшеге кіретін және одан шығатын ауаның дыбысын естіп, осы арқылы әрбір қатысушы үшін жеке сенсорлық тәжірибе ала алды.
Art critic Guy Brett observed that Clark "produced many devices to dissolve the visual sense into an awareness of the body." Clark's later works focused heavily on the unconscious senses: touch, hearing and smell. In her 1966 work, Breathe With Me, Clark formed a rubber tube into a circle and invited participants to hold the tube next to their ear. The participants could hear the sound of air entering and exiting the tube, which produced an individual sensory experience for each participant.
Tropicália көркемдік қозғалысы
Кларк – Tropicália қозғалысымен байланысты ең белгілі суретшілердің бірі. Кларк сезімдік қабылдаудың және қатысушылардың оның туындыларымен психикалық өзара әрекеттесудің рөлін зерттеді. Кларктың адамдармен қарым-қатынасқа деген құштарлығын оның 1967 жылғы «O eu e o tu» («Мен және Сен») туындысы көрсетеді. Бұл жұмыс екі индустриалды резеңке костюмнен тұрады, олар көлік бауырына ұқсас баумен біріктірілген. Костюм киген қатысушылар біріне-бірі жалғанады, бірақ бір-бірін көре алмайды, екеуінің арасында дерлік психосексуалды байланыс қалыптасады. Кларк өзінің туындылары туралы: «Маңыздысы – қазіргі сәтте жасаудың өзі; суретші әлемге сіңіп кетеді». 1960 жылдары оның жұмысы көбірек концептуалды сипатқа ие болды және ол өнер көрермендермен манипуляциялана алатын жұмсақ нысандарды пайдаланды. Кейін Кларк бразилиялық Хелио Оитисиканың қосылған Нео-Конкреттік қозғалысын құрды. 1950 жылдардың соңында Кларк және оның бірнеше замандастары «Конкреттік» топтан бөлініп, «Нео-Конкреттік» қозғалысын бастады. Олар 1959 жылы манифестін жариялады. Келесі жылы Хелио Оитисика топқа қосылды. Кларк пен Оитисика заманауи еуропалық геометриялық абстракциялық өнерді бразилиялық мәдени ерекшеліктермен үйлестірді. Бразилиялық Нео-Конкреттік қозғалыс өзінің көркемдік идеяларын 1950 жылдардың басында Германиядағы Ульм дизайн мектебінің директоры болған Макс Биллден алды. Олар жақын арада көрермендер физикалық тұрғыдан өзара әрекеттесе алатын өнер туындыларын жасауға кірісті, мысалы, Кларктың «Bichos» («Жануарлар»), 1960–63 жылдары, олар иілгіш металл пластиналардың тапқырлықпен жасалған композициялары, оларды жазықтап бүктеуге, немесе үш өлшемге айналдырып, әртүрлі конфигурацияларға келтіруге болады. Осы туындылармен өзара әрекеттесу арқылы көрермен өзінің физикалық денесі мен метафизикалық болмысы туралы жақсырақ білуге тиіс болды. Көрмешілердің қатысуы өнер жұмысының толықтығы үшін маңызды болды (іс жүзінде, Кларк пен Оитисика көрермендерді «көрермендер» емес, «қатысушылар» деп атады). Кларк көрермен мен «Bicho» арасындағы қарым-қатынасты екі тірі организм арасындағы диалог ретінде сипаттады. Кларк осы жылдарды Парижде өткізді, онда ол Сорбоннада сабақ берді, UFR d'Arts Plastiques et Sciences de l'Art de l'Université de Paris 1, дәстүрлі көркемөнер академиясының форматына қарама-қарсы, ашық және тәжірибелік моделімен ерекшеленетін жаңадан құрылған мектеп. 1970 жылдары Кларк қатысушылардың өзінің туындыларымен сезімдік қабылдаудың және психикалық өзара әрекеттесудің рөлін зерттеді. Ол мұны «мифсіз ритуал» деп атады. Ол сананы денеден ажыратпады және өнерді бес сезім арқылы сезінуге болатынына сенді. 1963 жылдан кейін Кларктың жұмысы қатысушының тәжірибесінен тыс жерде болуы мүмкін емес еді. Оның ең танымал интерактивті өнер туындыларының бірі – «Baba Antropofágica». Бұл туынды Кларктың аузынан шыққан белгісіз зат туралы көрген түсінен шабыттанды. Бұл Кларк үшін жағымды тәжірибе болмады. Ол мұны өткен өмірлік тәжірибенің құсып шығаруы деп қарастырды, оны өз кезегінде басқалар жұтып алды. Tate Modern (Лондон), Көркемсурет мұражайы (Хьюстон); MAM (Рио-де-Жанейро), Museo Nacional Centro de Arte Reina Sofia (Мадрид), Уокер өнер орталығы (Минеаполис) және Центр Помпиду (Париж).
Clark is one of the most established artists associated with the Tropicália movement. Clark explored the role of sensory perception and psychic interaction that participants would have with her artwork. An example of Clark's fascination with human interaction is her 1967 piece O eu e o tu (The I and the You). The piece consists of two industrial rubber suits joined by an umbilical like cord. The participants wearing the suits would be joined but unable to see one another, forming an almost psycho sexual bond between the two. Clark said of her pieces, "What's important is the act of doing in the present; the artist is dissolved into the world." During the 1960s, her work became more conceptual and she used soft objects that could be manipulated by the art spectator. Clark later moved on to co found the Neo Concrete movement, which was joined by fellow Brazilian Hélio Oiticica. In the late 1950s, Clark and some of her contemporaries broke away from the Concrete group to start the Neo Concrete movement. They published their manifesto in 1959. Hélio Oiticica would soon join the group in the next year. Clark and Oiticica fused modern European geometric abstraction art with a Brazilian cultural flavor. The Brazilian Neo Concrete movement borrowed their artistic ideas from Max Bill who was the director of the Ulm School of Design in Germany during the early 1950s. They soon began making artworks the spectator could interact with physically, like Clark's Bichos (Critters), 1960–63, which are ingenious arrangements of hinged metal plates that can fold flat, or be unfolded into three dimensions and manipulated into many different configurations. Interacting with these works the spectator was meant to become more aware of his or her physical body and metaphysical existence. Viewer participation was essential for the artwork to be complete (in fact, Clark and Oiticica referred to the audience as "participants" rather than viewers. Clark described the exchange between viewer and Bicho as a dialogue between two living organisms. Clark spent these years in Paris where she taught at the Sorbonne, UFR d'Arts Plastiques et Sciences de l'Art de l'Université de Paris 1, a newly founded school remarkable for its open, experimental model in contrast to the more traditional beaux arts academy format. During the 1970s, Clark explored the role of sensory perception and psychic interaction that the participants would have with her artwork. She referred to this as "ritual without myth". She did not separate the mind from the body and believed that art should be experienced through all five senses. After 1963, Clark's work could no longer exist outside of a participant's experience. One of her most recognized interactive art pieces is Baba Antropofágica. This piece was inspired by a dream that Clark had about an anonymous substance that streamed out from her mouth. This experience was not a pleasurable one for Clark. She viewed it as the vomiting of a lived experience that, in turn, was swallowed by others. Tate Modern (London), the Museum of Fine Arts (Houston); MAM (Rio de Janeiro), Museo Nacional Centro de Arte Reina Sofia (Madrid), Walker Art Center (Minneapolis), and Centre Pompidou (Paris).
Өнер нарығы
2014 жылы Sotheby’s аукционында Кларк жасаған алюминийден жасалған жиналмалы мүсіні «Bicho Em Si Md (No. IV)» (1960) 1,2 миллион долларға сатылды, бұл оның бағасының жоғарғы шегі болған 600 000 доллардан екі есеге қымбатқа сатылғанын көрсетеді.
At Sotheby's in 2014, Clark's aluminium folding sculpture Bicho Em Si Md (No. IV) (1960) was sold at $1.2 million, doubling its high estimate of $600,000.