Екінші дүниежүзілік соғысында Пфорцхайм қаласына жасалған бомбалау шабуылдары
Bombing of Pforzheim in World War II
Пфорцхайм қаласына 2-дүниежүзілік соғыста жасалған бомбалау шабуылдары. 1945 ж. ақпан айындағы RAF шабуылы қаланың 31.4% халқын құрбан болды. Қаланың 83% үй-жайы қирады.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Екінші дүниежүзілік соғыстың соңғы кезеңдерінде Германияның оңтүстік-батысындағы Пфорцхайм қаласы бірнеше рет әуе шабуылына ұшырады. Ең ірі шабуыл, соғыстың ең қырыптырарлық аймақтық бомбалауларының бірі, 1945 жылдың 23 ақпанында Корольдік әуе күштері (RAF) тарапынан жүргізілді. Шамамен 17 600 адам, яғни қала халқының 31,4 пайызы қаза тапты. Қаланың ғимараттарының 83 пайызы дерлік, Пфорцхаймның жалпы аумағының үштен екісі және қала орталығының 80-ден 100 пайызға дейін қиратылды.
Allied aerial attacks of Pforzheim, Germany, during WWII
During the latter stages of World War II, Pforzheim, a town in southwestern Germany, was bombed several times. The largest raid, one of the most devastating area bombardments of the war, was carried out by the Royal Air Force (RAF) on the evening of February 23, 1945. Some 17,600 people, or 31.4% of the town's population, were killed. About 83% of the town's buildings were destroyed, two thirds of the complete area of Pforzheim and between 80% and 100% of the inner city.
Кішігірім рейдтер
Пфорцхаймға қарсы одақтас әуе шабуылының алғашқысы 1944 жылдың 1 сәуірінде болды, онда АҚШ Әскери-әуе күштерінің (USAAF) бомбалаушыларының шабуылы салыстырмалы түрде аз зиян келтіріп, 95 адамның қаза табуына себеп болды. АҚШ Әуе күштері 24 желтоқсанда тағы шабуылдар жасады. 1945 жылдың 21 қаңтарындағы келесі шабуыл 56 адамның өмірін қиды. RAF де Хавиланд Москито жеңіл бомбалаушыларымен Пфорцхайм және басқа қалаларға бірнеше түнгі шабуылдар жасады. Шамамен алты Москитодан тұратын рейдтер Люфтвафені жауап беруге мәжбүр етті. Олар сонымен қатар қорғанысты шатастырып, ресурстарды негізгі бомбалаушылардың бағытынан аударды. Бұл шабуылдар азаматтарды бомбобезілгіштерге тығылуға мәжбүр етіп, ұйқыларын бұзды. 1944 жылдың 2, 3 және 4 қазан күндері үш рет рейд өтті, қазан айында тағы үш рейд, ал қарашада бір рейд болды. Осы шабуылдар кезінде Корольдік әуе күштері бір ұшағын жоғалтты. 1945 жылдың 23 ақпанындағы жойқын әуе шабуылынан кейін Пфорцхаймға кішігірім әуе шабуылдары жасалды. 4 наурызда USAAF B 24 Liberator ұшағы "Kupferhammer" аймағын бомбалады. 14, 16, 18, 19, 20 және 24 наурызда теміржол нысандары бомбаға ұшырады. 17 наурызда Пфорцхаймдағы тас жол бомбаланды, ал 23 наурызда Эутинген аңғарындағы аймақ бомбаланды.
The first Allied air raid on Pforzheim took place on April 1, 1944 when an attack by United States Army Air Forces (USAAF) bombers caused comparatively minor damage and killed 95 people. Further attacks by the USAAF followed, the largest on 24 December. Another on 21 January 1945 caused 56 casualties. The RAF also carried out several nighttime nuisance raids on Pforzheim and other towns with de Havilland Mosquito light bombers. The raids, consisting of around six Mosquitos, forced the Luftwaffe to respond. They also helped confuse the defences, diverting resources away from the main bomber streams. These nuisance raids drove civilians into shelters and disturbed their sleep. Three consecutive raids occurred on the nights of October 2, 3 and 4, 1944 with a further three raids in October and one in November 1944. The RAF lost one aircraft in these raids. After the devastating air raid of February 23, 1945, there were smaller air raids on Pforzheim. On March 4, USAAF B 24 Liberator aircraft bombed the area around "Kupferhammer". On March 14, 16, 18th, 19th, 20th and 24th, the railway facilities were bombed. On March 17, the motorway at Pforzheim was bombed, and on March 23 the area in Eutingen Valley was bombed.
Бас рейдтің себептері
RAF Бомбардировкалық командасы үшін 1944 жылғы 28 маусымда дайындалған баяндамада Пфорцхайм қаласы "неміс зергерлік бұйымдары мен сағаттар жасау саудасының маңызды орталықтарының бірі болғандықтан, соғыс қажеттіліктері үшін қолданылатын дәлдік құралдарын өндіруде үлкен роль атқарды" делінген. 1944 жылдың тамызында жарияланған одақтас баяндамасында "осы қала орталығындағы әр үйдің дерлік шағын шеберхана екені" және қаланың оңтүстігінде бірнеше ірі заводтар, ал солтүстігінде бір завод бар екені көрсетілген. Қалаға жасалатын шабуыл "салынған аумақты, оның ішіндегі өнеркәсіптік кәсіпорындарды және теміржол инфрақұрылымын" қиратуға әкелер еді. Соғыстың барысына шешуші маңызы бар нысандар болған жоқ, тек соғысқа қатысты нысандар ғана болды. 1944 жылдың қарашасында Пфорцхайм алғаш рет одақтас күштердің нысаналар тізіміне енгізілді, бірақ ең төменгі – бесінші дәрежелі басымдыққа ие болды. Бұл баяндамада қала шабуылға қолайлы деп сипатталды, себебі ескі қала арқылы өтетін жол және теміржол байланыстарының оңай көрінетін бөліктерінің өртенгіш екені белгілі болды. Пфорцхайм әскерлерді тасымалдау үшін пайдаланылды.
A report compiled for RAF Bomber Command dated 28 June 1944, stated that Pforzheim was "one of the centres of the German jewellery and watch making trade and is therefore likely to have become of considerable importance to the production of precision instruments [of use in the war effort]." An Allied report issued in August 1944 stated that "almost every house in this town centre is a small workshop" and that there were a few larger factories in the south and one in the north of the city centre. An attack on the city would destroy the "built up area, the associated industries and rail facilities". There were no war crucial targets; only war relevant ones. In November 1944, Pforzheim was placed for the first time on a target list of the Allied Forces, but with the lowest priority of category five. In that report, the city was described as being suitable for a raid, because the road and rail communications through the easily spotted old city was known to be flammable. Pforzheim was used in the transfer of troops.
Негізгі рейд
Қаланың ішкі ауданын дерлік толығымен қиратқан ірі шабуыл 1945 жылдың 23 ақпанында кешке болды. Бірінші бомбалар сағат 19:50-де, ал соңғысы сағат 20:12-де түсті. RAF-тің Пфорцхаймға берген кодтық аты "Yellowfin" болған шабуылға 379 ұшақ қатысты. Басты күштерге 1-ші, 6-шы және 8-ші топтардың 367 Avro Lancaster бомбалаушылары, сондай-ақ бір киноаппаратурасы бар Lancaster және 8-ші топтың (Pathfinders) 13 Mosquito ұшағы кірді. Шабуылдың бас бомбалаушысы – 29 жастағы Оңтүстік Африка азаматы, DFC орденінің иегері майор Тед Свалес болды. Ол осы түні жасаған ерлігі үшін соғыс аяқталғаннан кейін Бомбалау командованиесінің соңғы Виктория кресімен марапатталды. Ұшағына ауыр зақым келгеніне қарамастан, ол нысана үстінде шабуылды басқарып тұрды және қайтып келе жатқанда Ланкастері Франциядағы Валенсиен қаласының жанында құлап, қаза тапты. Бомбалаушылар тобы 8000 фут (2400 метр) биіктіктен шабуыл жасады. Бомбалар стандартты жарылғыш және отты бомбалардың қоспасынан тұрды. Қала орталығы дереу қирады, ал отты дауыл басталды, шабуыл басталғаннан шамамен 10 минут өткен соң ең қатты күшіне жетті. Қала үстіндегі түтін 3000 метрге дейін көтерілді, ал қайтып келген бомбалаушылар экипаждары 160 км қашықтықтан оттың жарығын көре алды. Бомбалаушылар паркінің 12 ұшағы өздерінің базаларына оралмады. Олардың 11-і Гроссаксенхаймда (қазіргі Саксенхайм) орналасқан Люфтваффе истребительдерімен атып түсірілді, ал тағы біреуі "достық" бомбалардың салдарынан кездейсоқ зақымданған деп есептелді. Кем дегенде екі ұшақ Пфорцхаймнан алыс емес жерде құлады, ал екі рет соққы алған Свалес ұшағы Францияда құлады. Пфорцхайм маңында құлаған "Ланкастерлердің" бірі Нойхаузен (Enzkreis) ауылының жанында құлады. Ұшақ экипажының үш мүшесі парашютпен секіріп шықты, олардың екеуі аман қалды, ал қалғандары қаза тапты. Екіншісі Калв қаласының жанындағы Алтенгстет ауылының маңында құлады.
The large raid that almost destroyed the inner city district occurred on the evening of February 23, 1945. The first bombs were dropped at 19:50 and the last one at 20:12. The attack on "Yellowfin", the RAF's code name for Pforzheim, included 379 aircraft. The main force bombers were 367 Avro Lancasters of No. 1, No. 6, and No. 8 Groups along with one Film Unit Lancaster, and 13 Mosquitos of No. 8 Group (the Pathfinders). The master bomber for the raid was Major Ted Swales, DFC, a South African, aged 29, who would be awarded Bomber Command's last Victoria Cross of the war for his actions on this night. Despite severe damage to his plane he remained over the target directing the raid and died when his Lancaster crashed near Valenciennes on the return flight. The bomber stream attacked from a height of 8,000 feet (2,400 m). The bombs were a, by now, standard mix of high explosive and incendiary bombs. The town centre suffered immediate destruction and a firestorm broke out, reaching its most devastating phase about 10 minutes from the start of the raid. The smoke over the town rose to about 3,000 metres, and the returning bomber crews could still see the glare of the fire up to 160 km away. Twelve aircraft of the bomber fleet did not return to their bases. Eleven of them were shot down by Luftwaffe fighters stationed at Großsachsenheim (now Sachsenheim), and another was assumed to have been accidentally hit by "friendly" bombs. At least two aircraft crashed not far from Pforzheim, and Swales' aircraft, which had been hit twice, crashed in France. One of the Lancasters that crashed near Pforzheim went down close to the village of Neuhausen (Enzkreis). Three of its crew members bailed out, of whom two survived; the remaining crew members died. The other one crashed near the village of Althengstett near the town of Calw.
Шабуылдың әсері
1945 жылдың 24 ақпанындағы неміс армиясының баяндамасында бомбалау туралы хабарлауға екі жол ғана арналған: «23 ақпанның кешкі сағаттарында британдықтардың күшті шабуылы Пфорцхайм қаласына бағытталды». Соғыстан кейінгі британдық бомбалауды зерттеу тобы қаланың құрылыс аумағының 83 пайызы қираған деп есептеді, «шамасы, соғыс кезінде бір рейдте ең көп үлесті құраған». Қала орталығында ғимараттардың 90 пайызы қирады. 3 шақырымға жуық ұзындығы және 1,5 шақырымға жуық ені бар аумақтағы барлық ғимараттар қиратылды. Ресми мәлімет бойынша 17 600 азамат қаза тауып, мыңдаған адам жарақат алды. Адамдар жарылыстардың салдарынан, үйлердің жертөлелеріне сіңіп кірген, жанғыш материалдардың жануынан болған күйіктерден, уытты газдардан, оттегінің жетіспеуінен және үйлердің қабырғаларының құлауынан көз жұмды. Олардың кейбіреулері, өртенген жанғыш заттардан қашуға тырысып, Энц немесе Нагольд өзендеріне секіріп, суға батып кетті, бірақ тіпті өзендер де фосфордың суда жүзіп жүруінен жанып кетті. Шабуылдан кейін 30 000-ға жуық адам баспаналары қирағандықтан, уақытша аспаздықтарда тамақтандырылуға мәжбүр болды. Көптеген Пфорцхайм тұрғындары Пфорцхаймның бас зиратындағы жалпы қабірлерге жерленді, себебі оларды анықтау мүмкін болмады. Толық отбасылардың қабірлері көптеп кездеседі. 1942 жылғы еңбек бюросы Пфорцхаймде 2980 шетелдік еңбекшінің тіркелгенін көрсетті, ал бір дерек көз бомбалаудан қаза тапқан шетелдік жұмысшылардың санын 498 деп хабарлайды (олардың ішінде 50 италиялық азамат). Қаланың ішкі аудандары дерлік толық босады. Мемлекеттік статистика бюросының (Statistisches Landesamt) мәліметтеріне сәйкес, 1939 жылы Базар алаңы (Marktplatzviertel) ауданында 4 112 тіркелген тұрғын болса, 1945 жылы мүлдем ешкім болған жоқ. 1939 жылы Ескі қала ауданында (Altstadtviertel) 5 109 тұрғын болды, ал 1945 жылы онда бар болғаны 2 адам тұрды. Леопольд алаңы ауданында 1939 жылы 4 416 тұрғын болса, 1945 жылы – 13 адам ғана болды. Соғыстан аман қалған кейбір одақтас авиаэкипаж мүшелері неміс азаматтарына түскеннен кейін қаза тапты. Пфорцхаймдағы басты шабуылдан кейін төрт апта өткен соң, британдық «Авро Ланкастер» экипажы Пфорцхайм маңында парашютпен секіріп түсті, олар тұтқынға алынды, ал олардың алтауы жақын орналасқан Хухенфельд ауылында атылды. Бір мүшесі қашып құтыла алды, бірақ кейін қайта тұтқынға алынып, әскери тұтқын лагеріне жеткізілді.
The German Army Report of February 24, 1945 devoted only two lines to reporting the bombardment: "In the early evening hours of February 23, a forceful British attack was directed at Pforzheim". The post war British Bombing Survey Unit estimated that 83 per cent of the town's built up area was destroyed, "probably the greatest proportion in one raid during the war". In the centre, almost 90% of the buildings were destroyed. In an area about 3 km long and 1.5 km wide, all buildings were reduced to rubble. 17,600 citizens were officially counted as dead and thousands were injured. People died from the immediate impact of explosions, from burns due to burning incendiary materials that seeped through basement windows into the cellars of houses where they hid, from poisonous gases, lack of oxygen, and collapsing walls of houses. Some of them drowned in the Enz or Nagold rivers into which they had jumped while trying to escape from the burning incendiary materials in the streets, but even the rivers were burning as the phosphorus floated on the water. After the attack, about 30,000 people had to be fed by makeshift public kitchens because their housing had been destroyed. Many Pforzheim citizens were buried in common graves at Pforzheim's main cemetery because they could not be identified. There are many graves of complete families. The labour office of 1942 listed 2,980 foreigners in Pforzheim, and one source puts the number of foreign laborers who died in the bombings at 498 (among them 50 Italians). The inner city districts were almost totally depopulated. According to the State Statistics Bureau (Statistisches Landesamt), in the Market Square area (Marktplatzviertel) in 1939 there were 4,112 registered inhabitants, in 1945 none. In the Old Town area (Altstadtviertel) in 1939 there were 5,109 inhabitants, in 1945 only 2 persons were still living there. In the Leopold Square area, in 1939 there were 4,416 inhabitants, in 1945 only 13. Some surviving Allied aircrew were killed after they fell into the hands of German civilians. Four weeks after the Pforzheim main raid, the British crew of a Avro Lancaster bailed out near Pforzheim where they were captured, and six of them were shot at the nearby village of Huchenfeld. One member managed to escape but was later recaptured and taken to a POW camp.
Соғыстан кейінгі кезең
Пфорцхайм қаласының ортасын бұрынғы көше жоспары бойынша қайта жаратудың орнына, соғыстан кейін басты көшелер кеңейтілді. Қала сыртындағы қираған ғимараттардың қалдықтары үлкен, биік үйіндіге жиналып, топырақпен және өсімдіктермен жабылды. Ол ресми түрде "Волберг" деп аталады. Германияның басқа қалаларында да осы сияқты үйінділер бар, және бұл үйінді Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде қалаға келген қиратудың айқын ескерткіші болып табылады.
Rather than rebuild the centre of Pforzheim on the old street plan, the main thoroughfares were widened after the war. The rubble from the destruction was heaped into a large, high mound on the outskirts of the town and covered with soil and vegetation. It is officially named the "Wallberg". As with other German cities which have similar mounds, it remains a visible reminder of the destruction brought upon the city during World War II.