Кіріспе

Американдық журналист Джулиан Хоторн (22 маусым 1846 – 14 шілде 1934) – американдық жазушы және журналист, романшы Натаниел Хоторн мен София Пибодидің ұлы. Ол көптеген өлеңдер, романдар, әңгімелер, детективтік және құпия жанрдағы туындылар, эсселер, саяхаттар, өмірбаяндық және тарихи еңбектер жазған.

Туу және балалық шақ

Джулиан Хоторн – Натаниел Хоторн мен София Пибоди Хоторннің екінші баласы. Ол 1846 жылдың 22 маусымында Массачусетс штатының Салем қаласындағы 14 Mall Street мекенжайында дүниеге келді. Бұл күн шыға бастағаннан кейін көп ұзамай болды, және оның әкесі әпкесіне хат жазып, былай деді: «Бүгін таңғы сағат алтыға он минут қалғанда, сіздің немереңіз және барлық байлығымыз бен құрметіміздің мұрагері екенін мәлімдейтін кішкентай троглодит пайда болды». Оның қара шашы бар, қазіргі уақытта аса сұлу емес, бірақ оны көргендердің барлығы оны ерекше жақсы кішкентай бүлдіршін деп айтады. Оның ата-анасы сегіз ай бойы балаға есім қоюда қиналды. Ғажайып есімдердің ішінде Джордж, Артур, Эдвард, Хорас, Роберт және Лемуил болды. Әкесі ол кісіні біраз уақыт бойы «Bundlebreech» деп атады. Джулиан сүйіспеншілікке толы отбасында өсті, кейін ол былай деп еске алды: «Осындай шексіз берілгендік пен махаббаттың нысаны болу қорқынышты еді». Джулиан мен оның туыстары жақсы ортада тәрбиеленді, ал олардың ата-аналары қатал тәртіпке және дене жазасына сенбеді. Оның әкесі Джулианды балалар кітаптарындағы «Қыздар мен ұлдарға арналған ғажайып кітап» және «Танглвуд әңгімелерінде» Sweet Fern кейіпкеріне шабыт көзі ретінде пайдаланды. Хоторн отбасы ақырында Массачусетс штатының Конкорд қаласында «Жол бойы» деп аталатын үйге көшті. Сол жерде Джулиан Франклин Бенджамин Санборн басқаратын мектепке қатысты. Мектепте оқытудың жыныстық бөлінісі болғанымен, Джулианның әпкелері Уна мен Роза онда оқымады. Оның ата-аналары мектепте өткізілетін билерді ерекше жақтырмады. Оның анасы София былай деп жазды: «Біз мектептегі жастардың қыздармен араласуына толыққанды қарсымыз. Мен одан жаман әсерлерді көріп тұрмын, сондықтан Уна мен Розаны сіздің мектебіңізге жібермеймін». Жас Джулиан Orchard House-тағы көршілерімен, Алкотт отбасымен жақын дос болды және жасөспірім шағында үлкен Әбигейл Мэй Алкоттпен қарым-қатынас жасады. Кейін ол Луиза Мэй Алкоттың 1868 жылғы «Кішкентай әйелдер» романындағы Лори кейіпкерін өзінің шабыттандырғанын айтты, бірақ ол оны жоққа шығарды.

Білім және ерте мансап

Хоторн 1863 жылы Гарвард колледжіне түсті, бірақ бітірген жоқ. Ол профессор және жазушы Джеймс Рассел Лоуэллден жеке немец тілі сабақтарын алды, ол Натаниел Хоторнның еңбектерін қолдады. Гарвардта бірінші курста оқып жүргенде ол әкесінің қайтыс болғанын естіді, бұл оның бауырластыққа қабылданған күнімен бірге орын алды. Кейін жылдар өткен соң ол оқиға туралы былай деп жазды: «Мен колледждің құпия қоғамына қабылдандым – бірнеше сағат бойы әдемі және көңілді мақтан мен ойын-қалжыңдарға қатыстым, оған мен түс көріп тұрғандай араластым, тіпті қыздырылған темірмен белгіленсем немесе қайнап жатқан майға батырылсам да, бәрі жақсы болады деп сендім. Жаңа мүше процедура кезінде толығымен көзі байланады, соңында, әлі де көре алмай, мен бірнеше сатырдан төменге, үнсіз мазарға түсіріліп, қайта тірілгенге дейін жатуым керек болатын табутқа салындым. Осылайша, әкесі осы дүниеден өткен сәтте, мен Дельта Каппа Эпсилонға қабылданған кезімде табутта жаттым. Әкесінің қайтысынан кейін Хоторн өзін үйдің басшысы деп есептеді, Гарвардты тастап, әскерге қатысу ниетінен бас тартты. Ол әкесінің «Жол бойындағы» мұнарадағы кабинетін иеленді, анасы айтқандай, қиын жағдай «оны еркекке айналдырды, себебі ол мені және әпкелерін күтуге барлық жауапкершілікті сезінді». Хоторн АҚШ және Германияда азаматтық инженерияны оқыды, генерал Макклелланның (1870–72) басшылығымен Нью-Йорк қаласының док бөлімінде инженер болып жұмыс істеді, 10 жыл шетелде болып, Минни Амелунгпен танысты. Олар 1870 жылдың 15 қарашасында Нью-Джерси штатының Оранж қаласында үйленді.

Жазушылық мансап

Еуропада жүргенде Хоторн бірнеше роман жазды: «Брессент» (1873); «Идолопоклонство» (1874); «Гарт» (1874); «Арчибальд Малмейсон» (1879); және «Себастьян Стром» (1880). Хоторн әкесінің аяқталмаған «Др. Гримшоудың құпиясы» (1883) атты еңбегін дайындап, басып шығарды. Оның әпкесі Роза кітап жарияланғанын естігенде, оның фрагменті бар екенін білмеген және бауыры жалғандықты немесе әдепсіздікті жасады деп ойлаған. Ол 1882 жылғы 16 тамызда «Нью-Йорк Трибюн» газетінде айыптау жариялап, «Мұндай басылмаған жұмыс жоқ. Оны тек тәжірибелік фрагмент ретінде ғана шындыққа сай жариялауға болады» деді. Бірақ ол өзін қорғады және кітапты әпкесіне және оның күйеуі Джордж Парсонс Латropқа арнады. 1883 жылдың шілдесінде Хоторн бұрынғы көршілері Амос Бронсон Алкотт пен Санборнның шақыруымен Конкорд философия мектебінде лекция оқуға қатысты. Хоторн жақында жариялаған «Америкалық көркем әдебиетте агностицизм» атты мақаласының нұсқасын ұсынды, ол американдық реализмнің жаңа қозғалысын сынап, әсіресе Уильям Дин Хауэллс пен Генри Джеймске қарсы бағытталды, өйткені Хоторн олардың туындылары «өмір мен адамзатты жоғары емес, төменгі жағынан» көрсетеді деп сенді. Келесі жазда Хоторн «Эмерсон – америкалық» тақырыбында лекция оқыды. Хоторн 1884–85 жылдары ата-анасы туралы екі кітаптың біріншісін – «Натаниел Хоторн және оның әйелі» кітабын жариялады. Кіші Хоторн 1886 жылғы сәуір айында «Атлантик» журналында әкесінің «Қызыл әріп» романына сын жазды. Джулиан Хоторн 1886 жылғы 24 қазанда «Нью-Йорк Уорлд» газетінде АҚШ-тың Англиядағы дипломаты қызметін атқарған Джеймс Рассел Лоуэллмен жасаған ұзақ сұхбаты негізінде мақала жариялады. «Лоуэлл көңілді күйде» деген мақалада Хоторн Лоуэллдің британдық патшалар мен саясаткерлер туралы әртүрлі жағымсыз пікірлерін айтқанын хабарлады, мысалы, Уэльс ханзадасы «өте тоқ» екенін айтқан. Лоуэлл мақала оны «тісі жоқ, қарт сөйлеуші» етіп көрсеткеніне ашуланды. Кейіпкер Хоторнның досы және нағыз детектив Томас Ф. Бирнс прототипі болды. 1889 жылы Хоторн «Артур Ричмонд» деген псевдониммен «North American Review» журналында президент Гровер Кливленд пен басқа да жетекші американдықтарға қарсы шабуыл жасайтын бірнеше автордың бірі болды деген хабарлар тарады. Хоторн бұл хабарларды жоққа шығарды. 1895 жылы Хоторн Уильям Рэндольф Херст пен оның газеттер синдикаты үшін жұмыс істеуге шақырылған бірнеше автор мен журналистердің қатарында болды, олардың ішінде Стивен Крейн, Ричард Хардинг Дэвис, Мурат Хэлстед, Альфред Генри Льюис, Эдгар Уилсон Най, Джулиан Ральф және Эдгар Салтус болды. Хоторн 1903 жылы әкесі туралы екінші кітабын – «Хоторн және оның айналасы» кітабын жариялады. Онда ол әкесінің досы Герман Мелвиллдің Натаниел Хоторнның «құпиясы» бар деген сөзіне жауап берді. Джулиан бұл пікірге келіспеді, Мелвиллдің «өз өмірінде көп айтылмаған құпиялар болғандықтан» ғана солай ойлайтынын айтып, көптеген болжамдарға себеп болды. Журналист ретінде ол «Космополитан» журналы үшін Үндістанның ашаршылығы туралы, ал «Нью-Йорк Журнал» үшін испан-американ соғысы туралы хабарлады.

Алдамшылық және бас бостандығынан айыру

1908 жылы Хоторнның Гарвардтағы ескі досы Уильям Мортон (дәрігер) Хоторнды Канаданың Онтарио провинциясында жаңадан құрылған тау-кен компанияларын насихаттауға шақырды. Хоторн өзінің жазу өнерін және әулеттік атын акция сату кампанияларының орталық тұсына қойды. Акционерлердің шағымдарынан кейін Мортон мен Хоторн Нью-Йорк қаласында пошта арқылы алаяқтық жасады деген айыппен сотталды және 1913 жылы кінәлі деп танылды. Хоторн бар емес күміс кенінің үш жарым миллион акциясын сатты және Атланта федералдық түрмесінде бір жыл өтті. Түрмеден босатылғаннан кейін ол "Жер асты бауырластығы" (1914) атты ғылыми-танымдық еңбегін жазды, онда қылмыскерлерді түрмеге қамауды дереу тоқтатуға шақырды. Хоторн өз тәжірибесіне сүйене отырып, түрмеде қамаудың адамгершілікке жатпайтынын және оны моральдық тәрбиемен алмастыру қажеттігін айтты. Ол өзіне тағылған алаяқтық айыптаулары бойынша әрдайым өзін кінәсіз деп санады.

Соңғы жылдары және өлімі

1913 жылы 15 қазанда түрмеден босатылғаннан кейін Хоторн Бостонға «Бостон америкалық» газетіне журналист болып қайта оралды, онда бейсболдың көктемгі дайындығын жазды және Джордж Сталлингс пен Бейб Рутпен сұхбаттасты. Қараша айында газеттен кетіп, Калифорнияға көшіп барды, онда «Лос-Анджелес геральды» сияқты басылымдарға материалдар жазды және ешқашан іске аспаған киносценарийлерді ұсынды. Ол өзінің сүйіктісі Эдит Гарригеспен бірге тұрды. Оның әйелі Минни Коннектикут штатының Реддинг қаласындағы туыстарының үйінде тұрып жатқан еді. 1925 жылы 25 маусымда Минни қайтыс болғаннан кейін, Хоторн мен Гарригес шамамен жиырма жыл бірге болғаннан кейін 6 шілдеде ресми түрде үйленді. 1933 жылдың жазында Хоторн тұмауға шалдықты, содан кейін толыққан толық сауығып кетпеді. 1934 жылдың 14 шілдесінде қайтыс болғанға дейін екі рет жүрек талмасына ұшырады. Оның қоштасу рәсімі жеке өткізілді, ал денесі кремацияланғаннан кейін күлі Калифорниядағы Ньюпорт Бич жағалауына шашылды.