Кіріспе

Виллирам Эберсберг (3 қаңтар 1085 ж. қайтыс болды) – бенедикт тәртібінің аббаты. Ол "Expositio in Cantica Canticorum" атты еңбегімен әйгілі. Бұл – "Песня о песнях" кітабына жасалған күрделі түсіндірме, оның құрамында көне жоғары неміс тіліне аударма және латын тіліндегі өлеңмен жазылған парафраз бар.

Өмірбаян

Виллерам Рейн аймағындағы ақсүйек отбасынан шыққан, Кельн архиепискобы Хериберт (999–1021), Вюрцбург епискобы Генрих (995–1018) және Эйхштадт епископтары Хериберт (1022–1042) және Геземанн (1042) сияқты тұлғалармен туыс болған. Шамамен 1020 жылы ол Фулда бенедиктин монастырына кірді, ал 1040 жылдары Бамбергтегі Михельсберг бенедиктин монастырында мұғалім болды, онда болашақ папа Клеменс II (1046–1047) болған епископ Суидгер де оқыды. Виллерам император Генрих III (1039–1056) сарайының шеңберіне жақын болды. 1048 жылы ол Эберсберг бенедиктин монастырының аббаты болды және 1085 жылы қайтыс болғанға дейін осы лауазымда қалды. Ол Хирзау бенедиктин аббаты Вильгельмнің досы болды, оның өтінішімен Хирзаудың қасиетті покровительі Әулие Аврелийдің өмірі туралы жаңа нұсқа жазды. Виллерам IV Генрихке арнаған «Экспозиция» алғы сөзінде Германияда грамматика мен диалектиканың Библияны зерттеуден гөрі көбірек танымал екеніне қайғы білдірді, сондай-ақ Библияны терең зерттеген және көптеген неміс ғалымдарын Францияға тартқан Ланфранкқа жоғары баға берді. Оның еңбегінің беттері үш бағанға бөлінген: бірінші бағанда Вульгатаның латын тіліндегі Леонин гексаметрлерімен парафразы келтірілген, содан кейін «Ән әндері» кітабының әр 150 абзасына оң жақ бағандағы прозалық түсіндірмелердің парафразы; екінші бағанда Вульгата мәтіні; үшінші бағанда ежегі неміс тіліндегі прозалық аударма және латын-неміс қоспасынан тұратын прозалық түсіндірмелер берілген. Виллерам өзінің мәтінін Киелі кітап мәтінінің «денесін» қолдайтыны ретінде сипаттайды, ол Мәсіх, Синагога және Шіркеу «дауыстарымен» белгіленген. Виллерам Эберсберг картюляриясына енген монастырь жылнамалары жинағы – «Хроника Эберспергенсінің» авторы деп саналады, оны ол да құрастырған.

Беріліс

Виллирамның түсіндірмесі – бұл баспа дәстүріне дейін сақталған ең көп көне жоғары неміс тіліндегі қолжазбалардың мәтіні. Оның өмірінде Эберсберг аббаттығында жазылған екі қолжазбаның бар екені таңғажайып. Солардың бірі – Bayerische Staatsbibliothek Cgm 10 кодексі – оның латын тіліндегі өлеңдерін де қамтиды. Шамамен 1100 жылы Виллирамның түсіндірмесінің көне голланд тіліндегі бейімделуі жасалды. "Expositio" ең алғашқы басылымы Лейден қолжазбасына негізделген және 1598 жылы Лейден университеті кітапханасының кітапханашысы Паулюс Меруламен жарияланды. Мерула Лейден қолжазбасында болғанымен, кіріспе бөлімін жіберді, сондықтан Мартин Опиц оны 1639 жылғы Annolied басылымында жариялады. Annolied және Виллирамның "Expositio" бірнеше рет бірге таратылған болуы мүмкін.