Кіріспе
Неміс камальдольдық монах және хронолог Джон Канапариус, О. С. Б. Кам., (Johannes Canaparius) – неміс камальдолездік монах, Римдегі Санти-Бонифацио-эд-Алессио монастырының приоры болды. Ұзақ уақыт бойы ол 999 жылы, яғни Адалберт қайтыс болғаннан кейін екі жыл өткен соң, осы монастырьдың тағы бір мүшесі Прагалық әулие Адалберттің «Vita sancti Adalberti episcopi Pragensis» немесе «Прагалық әулие Адалберттің өмірі» атты алғашқы еңбегін жазды деп есептелді. Адалберт папа Григорий V-тің пұтқа табынушы ескі пруссалықтарды христиан дініне көндіру үшін жіберілген болатын. Ол Пруссияға келіп, Висла өзені бойымен Балтық теңізіне қарай «urbem Gyddanyzc» деген жерге жеткен, ол кейіннен Гданьск (Данциг) деп аталды. Бұл сол кезде ағаш үйлерден тұратын шағын сауда және балық аулау орталығы болған. Алайда, қазір Йоханнес Фрид «Vita» Канапариус жазбасы емес, Лиеж қаласында жазылған деп санайды, ал ең көне нұсқасы Аахендегі императорлық Адалберт қасиетті жерінде сақталған. Ол жақында ғана Мариенстифтте табылған және «Vita» еңбегінің түпнұсқасын қайта құру үшін қолданылуда. Лиеждің Нотгері, өзінің агиограф екенін ескеретін болсақ, Аахендегі қолжазба «Vita» туралы білген болуы мүмкін. 997 жылы Аахендегі императорлық сарай Адалберттің қайтысы туралы хабарды алғаннан кейін дереу жиналып, болашақ оқиғаларды жоспарлаған. Адалберттің тағы бір белгілі өмірбаянын 1001–1004 жылдары Кверфурт қаласының қасиетті Бруно жазған. XIV ғасырда Тевтон орденінің діни қызметкері Николаус фон Ерошин «Vita Sancti Adalberti» еңбегін орта неміс тіліне аударған.
John Canaparius, O. S. B. Cam., (Johannes Canaparius), was a German Camaldolese monk who became the prior of the Monastery of Santi Bonifacio ed Alessio in Rome. It had been long assumed that in the year 999 he wrote the first Vita sancti Adalberti episcopi Pragensis, or "Life of St. Adalbert of Prague", another member of that monastery, just two years after Adalbert's death. Adalbert was sent by Pope Gregory V to convert the pagan Old Prussians to Christianity and had come to Prussia, apparently taking the route along the Vistula River to reach the Baltic Sea at „urbem Gyddanyzc“., which is identified with the later Gdańsk (Danzig). Then a small trading and fishing settlement with wooden buildings. It is, however, now assumed by Johannes Fried, that the 'Vita' was not written by Canaparius, but was written down in Liège, with the oldest traceable version having been at the imperial Adalbert shrine at Aachen. It was only recently recovered at the Marienstift, and is used to reconstruct the archetype of the Vita. Notger of Liège, a hagiographer himself, apparently had knowledge of the earlier handwritten Vita from Aachen. The imperial court at Aachen had in 997 assembled immediately upon receiving word of Adalbert's death and had thereupon planned the upcoming events. Another famous biographer of Adalbert was St. Bruno of Querfurt who wrote his hagiography in 1001–1004. Nikolaus von Jeroschin, a priest of the Teutonic Order, translated the Vita Sancti Adalberti into Middle High German in the 14th century.
Латын тіліндегі басылымдар
Monumenta Germaniae Historica, Scriptores (фолиода) Bd. 4, С. 581–595;
Иоганн Канапарий, Жизнеописание святого Адальберта, епископа и мученика Пражского (Vita prior), под редакцией Ядвиги Карвасинской, Monumenta Poloniae historica, Seria nova 4/2, Варшава 1969.
Johannes Canaparius, S. Adalberti Pragensis episcopi et martyris vita prior, hrsg. von Jadwiga Karwasińska, Monumenta Poloniae historica, Seria nova 4/2, Warschau 1969;