Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ли Линрон (李靈容; 351 – 9 тамыз 400), ресми атағы – Императрица-Жекеше Сяовуэнь (孝武文太后, сөзбе-сөз "ибалы, батыл және білімді император жесір") – Цзинь әулетінің (266–420) император жесірі. Ол Император Цзяньвэньдің қарындасы және Император Сяовудың анасы болды.
Li Lingrong (; 351 9 August 400), formally Empress Dowager Xiaowuwen (孝武文太后, literally "the filial, martial, and civil empress dowager") was an empress dowager during Jin Dynasty (266–420). She was a concubine of Emperor Jianwen and the mother of Emperor Xiaowu.
Өмір
Ли Лингронг қарапайым отбасында дүниеге келді. Ол Куайджи ханзадасы Сима Ю-дың үйінде қызметші болып жұмыс істеді. Ол мата өндірісімен айналысқан қызметшілердің бірі болды.
Li Lingrong was born of a humble origin, and she became a servant girl in the household of Sima Yu the Prince of Kuaiji. She was one of the servants involved with manufacturing textiles.
Қайын
Сима Ю-дың бастапқыда жоғары туған әйелі Ван Цзяньцзи (王簡姬) болды. Ол өзінің мұрагері Сима Даошенгтің (司馬道生) және Сима Юшенгтің (司馬俞生) әкесі болды. Алайда Сима Даошенг салғырт және беймәлім адам деп сипатталды. 348 жылы Сима Ю өзінің немере інісі, император Мудың премьер-министрі болған кезде Сима Даошенг белгісіз қылмыстар жасады деп айыпталды. Ол тақтан алынып, түрмеде қайтыс болды. Ван ханшайымы қайғыдан қайтыс болды. Сима Юшенг және Сима Юдың тағы үш ұлы ерте қайтыс болып, оны мұрагерсіз қалдырды, ал оның кәнизактары енді бала туғызбайтын болды. Ол кәнизактарына бағыштап, қайсысы мұрагер туғыза алатынын білу үшін физиогномияны білетін адамды жалдады. Ол олардың барлығына қарап, ешкімнің оған мұрагер сыйлай алмайтынын айтты. Бірақ содан кейін ол бойы ұзын, терісі қара, "Куньлун" деп қысықтап айтылатын Ли Лингронгты көрді. Сонда ол адам таңғалып: "Осы кісі!" - деп айқайлады. Сондықтан Сима Ю оны кәнизагы ретінде қабылдады, және олардың 362 жылы Сима Яо, ал 363 жылы Сима Даоцзи деген екі ұлы болды. Кейіннен Сима Яо мұрагер деп жарияланды. Оның Сима Юмен қызы да болды, ол кейін Поянг ханшайымы атанды.
Sima Yu originally had a wife from high birth, Princess Wang Jianji (王簡姬). With her he fathered his heir apparent, Sima Daosheng (司馬道生), and Sima Yusheng (司馬俞生). However, Sima Daosheng was described as careless and frivolous. In 348, while Sima Yu was prime minister for his grandnephew Emperor Mu, Sima Daosheng was accused of unspecified crimes. He was deposed and died in imprisonment. Princess Wang died in distress. Sima Yusheng and three other sons of Sima Yu all died early, leaving him without an heir, and his concubines were not conceiving any more. He hired a practitioner of physiognomy to look at his concubines and see which one could conceive an heir. The practitioner looked at all of them and opined that none was destined to give him an heir—but then he saw Li Lingrong, who was tall, dark skinned and who was derogatorily referred to as "Kunlun". The practitioner, in surprise, yelled out, "She is the one!" Sima Yu therefore took her as a concubine, and they had two sons—Sima Yao in 362 and Sima Daozi in 363. Sima Yao was subsequently named heir apparent. She also had a daughter with Sima Yu, who would later be Princess Poyang.
Ежелгі патшайым
371 жылы ең басты генерал Хуан Вэнь өзінің күшін көрсету үшін Сима Юдың немере інісі, император Фэйді тақтан алып, оның орнына Сима Юны (император Цзяньвэнь ретінде) тағайындады. Император Цзяньвэнь бір жыл ғана билік етті, 372 жылы қайтыс болды. Ол оған ерекше атақ бермеді, бірақ оның ұлы Сима Яоны мұрагерлік ханзада етіп тағайындады. Сима Яо, император Цзяньвэнь қайтыс болғаннан кейін, император Сяову ретінде таққа отырды. Бастапқыда, әкесінің қайтыс болған әйелі, ханшайым Ванды құрметтегендіктен, Ли ханшайымын жесір император ретінде құрметтемеді, бірақ оны бірте-бірте императорлық жар атақтарымен құрметтеді. 387 жылы мамыр айында оны жесір императордың барлық рәсімдік белгілерімен бірге жесір әйел (皇太妃) ретінде құрметтеді. 394 жылы қыркүйекте Сима Даоцзи (қазір Куаиджи ханзадасы) тікелей өтініш жасағаннан кейін, ол ақыры жесір император ретінде құрметке ие болды. Император Сяовудың билігі кезінде жесір император Лидің ықпалы шектеулі болған сияқты көрінеді, өйткені император Мудың анасы, жесір император Чу ертеде регент болды, ал ол 376 жылы регенттік биліктен бас тартқаннан кейін, билік негізінен Сье Анның қолында болды, император Сяову толық ересек болғанға дейін. Ол оның және Сима Даоцзи арасындағы жанжалдарды жиі тараптарға жарастырушы ретінде сипатталды, және оның билігінің барлық кезеңінде Сима Даоцзи императордың інісі және премьер-министр ретінде үлкен билікке ие болды.
In 371, the paramount general Huan Wen, in order to showcase his power, deposed Sima Yu's nephew Emperor Fei and replaced him with Sima Yu (as Emperor Jianwen). Emperor Jianwen ruled only for one year, dying in 372. He did not create her any special titles, but he did create her son Sima Yao crown prince. Sima Yao, after Emperor Jianwen's death, ascended the throne as Emperor Xiaowu. Initially, out of respect for his father's deceased wife Princess Wang, he did not honor Consort Li as empress dowager, but did progressively honor her with greater and greater imperial consort titles. In May 387, he honored her as Consort Dowager (皇太妃), with all ceremonial trappings of an empress dowager. In September 394, after a petition by Sima Daozi (by now the Prince of Kuaiji), she was finally honored as empress dowager. Empress Dowager Li's influence during Emperor Xiaowu's reign appeared to be limited, as Emperor Mu's mother Empress Dowager Chu was regent early, and after she gave up regent authorities in 376, power was largely in the hands of Xie An until Emperor Xiaowu fully turned adult. She was described as often mediating conflicts between him and Sima Daozi, and throughout his reign, Sima Daozi had great authority as the emperor's brother and prime minister.
Ұлы жесір император
Император Сяову 396 жылы оны қорлағаннан кейін, әйелі Құрметті ханым Чжанның қолынан қаза тапты. Оның орнына дамуында кемістігі бар ұлы, император Ань таққа отырды, ал император жесір Ли 397 жылғы 29 сәуірде биік император жесір мәртебесіне ие болды. Ол 400 жылғы 9 тамызда қайтыс болды және императрицаға лайық салтанатты аза тұтылды, бірақ император Цзяньвэньмен бірге жерленбеді және оның ғибадатханасында құлшылық етілмеді, керісінше, император Цзяньвэньдің анасы Чжэн Ачун (鄭阿春) орналасқан ғибадатханада құлшылық етілді.
Emperor Xiaowu was killed by his concubine Honoured Lady Zhang in 396 after humiliating her. He was succeeded by his developmentally disabled son Emperor An, and Empress Dowager Li was honored as grand empress dowager on 29 April 397. She died on 9 Aug 400 and was mourned with ceremony due an empress, but was not buried with Emperor Jianwen or worshipped with him in his temple, but instead was worshipped in the same temple that housed Emperor Jianwen's mother, Consort Zheng Achun (鄭阿春).