Кіріспе
Амнисос, сондай-ақ Амниссос және Амнисус (грекше: Ἀμνισός немесе Ἀμνισσός; Linear B: 𐀀𐀖𐀛𐀰 A mi ni so) – Крит аралының солтүстік жағалауында орналасқан, қола дәуіріне жататын және Кноссос сарай қаласының порты ретінде пайдаланылған ежелгі қонысқа берілген қазіргі, бірақ куәландырылмаған атау. Бұл атау грек әдебиеті мен мифологиясында ерте заманнан бері кездеседі, бірақ оның тамыры одан да ерте, тарихқа дейінгі кезеңге дейін жетеді. Тарихи қоныс қазір Миной өркениеті деп аталатын мәдениетке тиесілі болған. 1932 жылы Амнисоста жүргізілген қазба жұмыстары кезінде қабырғалық суреттерде лилия суреті бейнеленген "Лилиялар үйі" аталған вилла табылды.
География
Амнисос Ираклионнан (Ираклион) шығысқа қарай 7 шақырым жерде, қазіргі қала тұрғындары демалуға пайдаланатын жағажайда орналасқан. Қазіргі теңіз деңгейі қола дәуіріндегі теңіз деңгейінен үш метрге жоғары. Жағалаудан су астындағы үйлердің қабырғаларын көруге болады. Ежелгі елді мекен сол жерден шығатын өзеннің атын мұра еткен. Қазір Картерос деп аталатын бұл өзен, темір дәуірінде Каератус деп, ал қола дәуірінде Амнисос деп аталған. Өзен сағасының қарсы жағында Амнисос деп аталатын өте шағын арал бар. Өзен Крит аралының орталық бөлігіндегі Ида тауынан басталып, Картерос шатқалы арқылы ағып өтеді. Құрғақ маусымда өзен тек ағынға айналады. Амнисиадтар деп аталатын құдайлар осы өзенмен байланысты болған. Бүгінгі порт қаласының бөлігі болып табылатын Кноссосқа дейін кеме жүрерлік өзен болған жоқ. Жол бойында өте ежелгі культ орындары орналасқан. Олардың бірі – Элейтия құдайының үңгірі. Онда неолит дәуіріне дейін сонатын заттар табылған.
Археология
Амнисос алғаш рет 1932 жылы Спиридон Маринатос ашқан, ол вилланы және "Лилилер үйін" тапты, оның аты жалғыз қалпына келтірілген фрескасымен байланысты. Екі қабатты виллада он бөлме, сондай-ақ тас төселген аула, политирелі зал, ас үй, киелі орын және ванна бөлмесі болған. Екінші қабаттағы 1,8 метрлік лилия фрескасында құмыраларда өсірілген қызыл және ақ лилиялар, мят, ирис және папирус суреттелген. Матц бұл дата туралы былай дейді: "Гүлдер рубин түсті фонға түсті пастамен қапталған, бұл әдіс интарсиямен салыстырылады. Бұл сирек кездесетін техникалық процесс. ММ IIIа кезеңінен шыққан вазалармен сәйкестік дауірді анықтауға мүмкіндік береді". Егер ол орта қола дәуірінің (Орта Миной, MM) және соңғы қола дәуірінің (Соңғы Миной, LM) арасындағы шекарада болса, онда фреска – соңғы қола дәуірінің алғашқы кезеңіндегі (LMIA) немесе "Сарай кезеңі" типтік стильдің ерте мысалы болып табылады. Көбінесе "натуралистік стиль" деп аталатын бұл стиль шамамен б.з. 1570-1470 жылдары гүлденген. Онда табиғаттан алынған стильдік мотивтер, әсіресе гүлдер мен сарайлық сахналар бейнеленген. Алғашқы түстер – қызыл, көк, сары және қара – жарқын болған. Үй LMIA кезеңінде өртке түскен.
"The blossoms are inlaid with coloured paste on a ruby ground, by a method similar to that used for inlaying intarsia. This is a rare technical process. Dating is made possible by concurrence with vases originating from a Late MM IIIa level." If it is on the border between the middle Bronze Age (Middle Minoan, MM) and the late Bronze Age (Late Minoan, LM), then the fresco is an early instance of a typical style in the early period of the late Bronze Age, LMIA, or "Palace Period." Often termed the "naturalistic style", it flourished ca. 1570 1470 BCE. In it are stylized motifs from nature, especially floral, and courtly scenes. The original colors of red, blue, yellow, and black were bright. The house was destroyed by fire during LMIA.
Архаикалық және классикалық тарих
Амнисос ежелгі грек тарихында айтылған, бірнеше авторлар жазған қала. Ол Кносстың порты ретінде сипатталған және Амнисос деп аталған өзеннің құйып тұсқан жерінде орналасқан. Онда Елеитияға арналған киелі орын болған, ал өзеннің нимфалары – Амнисабес (Ἀμνισιάβες) және Амнисидес (Ἀμνισίδες) осы құдайға қасиетті саналған.