Кіріспе

Гордон Гесслердің 1973 жылғы фантастикалық оқиғалар фильмі.

"Синдбадтың алтын сапары" – Гордон Гесслердің режиссерлік жұмысы, тоқтату анимациясының әсерлерін Рей Гаррихаузен жасаған 1973 жылғы фантастикалық оқиғалар фильмі. "Мың бір түн" әңгімелеріндегі Синдбад теңізшінің ерліктеріне негізделген бұл фильм, Columbia Pictures компаниясы шығарған үш Синдбад фильмінің екіншісі. Бас рөлдерде Джон Филип Лоу, Том Бейкер, Такис Эммануэль және Каролина Манро ойнайды. Фильм бүкіл әлемде табысқа ие болды және "Ең үздік фантастикалық фильм" номинациясында алғашқы "Сатурн" сыйлығын жеңіп алды.

Сюжет

Бір ғажайып ұшатын тіршілік иесі теңіздегі кеме үстінен жылтырап тұрған бір затты көтеріп ұшып барады. Кеме экипажы оны байқап, жебе атып жібереді. Жебе жаратылысты шағып алады, бірақ ол әсем өрнектелген алтын секторды тастап кетеді. Экипаж затты суға лақтыруды ұсынады, бірақ капитан Синдбад оны мойнына байлайды. Сол түні ол қара киім киген, оның атын қайта-қайта шақырып жатқан адамды, сондай-ақ оң қолының алақанына көз татуировкасы салынған әдемі қызды армандайды. Кенеттен дауыл кемеге кедергі келтіреді, Сінбад пен оның адамдары Марабия еліндегі жағалаудағы қалаға жақындап қалды. Синбадтың көріністері жалғасады, ал оның арманындағы адам жағалауда айна сияқты пайда болады. Ол кемеден секіріп шығып, жағаға жүзіп келеді де, арманындағы адамды кездестіреді. Бұл адам, Кура есімді зұлым сиқыршы, оған өзіне тиесілі деп есептеген амулетті қайтаруды талап етеді. Сынбад қалаға қашып барып, мұрагерсіз қалған сұлтанның өліміне байланысты регент ретінде қызмет етіп жүрген Марабияның бас визирімен кездеседі. Өзінің қираған бет-әлпетін жасыру үшін алтын маска киген Визир, Синбадтың амулеті - бұл пазлдің бір бөлігі ғана екенін түсіндіреді, оның тағы бірі Визирде бар. Визирь Синбадқа үш бөлікті біріктіргенде, жоғалған Лемурия құрлығындағы Тағдыр бұлағына баратын жолды көрсететін картаны ашады деген аңыз айтады. Үш бөлікті қайнар көзге апарып берген адамға "жастық, қараңғылық қалқаны және сөз жетпес байлық тәжін" береді. Синдбад қайнар көзін іздеуде Визирге көмектесуге келіседі және олар Марабияны жаулап алу үшін қайнар көзінің сыйлықтарын пайдалануға бел буған Кураға қарсы күштерін біріктіреді. Бұрын Кура Визирді бөлмеге кіргізіп, өртеп жіберген, нәтижесінде Визирдің бет-әлпеті бүлінген. Алтын тақтаны тастаған жаратылыс – Кураның қара сиқырмен жасаған гомункулусы. Кура бұл жаратылысты Синбад пен Визирдің ісін аңдып, олардың жоспарларын білуге пайдаланады. Синбад пен Визир гомункулусты ұстап алғаннан кейін, ол өзін-өзі жояды. Көп ұзамай Синбад өзінің арманындағы әйелмен, Марджиана есімді құл қызбен кездеседі. Оның қожайыны Синбадты жалдайды, жалқау, жақсы емес ұлы Харунды еркек етіп шығаруға. Синбад Марджананың өзімен бірге келу шартымен келіседі. Кура өз кемесі мен экипажымен Синбадты ұстап, бірнеше рет сиқырын қолданып, оны тоқтатуға тырысады. Алайда, оның өмір сүру күшінің бір бөлігін әр жолы суырып алады, ал ол әр жолы қартаяды. Жолда Синбад көптеген қауіп-қатерге ұшырайды, оның ішінде кемесіндегі ағаш сиренаның бейнесі, Кураның сиқырымен жанданған, картаны ұрлауға қол жеткізеді, бұл Кураға Лемурияны табуға мүмкіндік береді. Сиқыршы басқа бір гомункулус арқылы Бар білімнің оракулының Синбадқа қайнар көзді іздеу жолында немен бетпе-бет келетінін айтып бергенін естиді. Кура Оракулдың үңгіріндегі адамдарды тұтқындап қояды, бірақ Синбад бәрін сыртқа шығару үшін уақытша арқан қолданады. Харун Синбадқа шабуыл жасаған гомункулусты жояды. Қасқыр жерлестер тұтқындағаннан кейін, Кура алты қарулы Кали мүсінін тірілтеді, бұл жерлестерді оны босатуға мәжбүр етеді. Синбад пен оның адамдары көп ұзамай келіп, Калимен соғысып, оны жеңеді. Ол құлап, бөлшектеніп жатқанда, олар Калидің сынықталған қалдықтарының ішіндегі жұмбақтың соңғы бөлігін табады. Жергілікті тұрғындар Синбадты және оның командасын тұтқындады, бірақ Марджананың қолындағы көз татуировкасын көргеннен кейін, оны бір көзді кентаврға, жергілікті тұрғындардың жалғыз көзді құдайы және фонтанның зұлымдық қорғаушысына құрбандыққа шалуға шешім қабылдайды. Кура Тағдыр бұлағына жетеді. Алғашқы тақтаны құрғатқанда, оның өмір сүру күші қалпына келеді. Содан кейін ол кентаврды шақырады, ол фонтанның жақсы қорғаушысы, грифпен күреседі. Осы уақытта Синбад және басқалар құтылып, Марджананы құтқарып, Су бұлағына жетеді. Олар кентаврдың Кураның көмегімен грифінді өлтіргенін, содан кейін Синбад кентаврді өлтіргенін көреді. Кура екінші бөлшекті Су бұлағына құяды, ол оны көрінбейтін ("қараңғылық қалқаны") етеді және Синбадпен семсермен күреседі. Синбад өзінің көзге көрінбейтін жауын елең-теңде ұстап тұра алады, бірақ Кура оның силуэті ашылған Су бұрқағының ішіне кіре отырып, оны өлтіруге мүмкіндік беретін өлімге әкелетін қателік жасайды. Содан кейін Синбад үшінші бөлікке түседі, ал асыл тастармен қапталған тәж тереңдіктерден көтеріледі. Бірақ Синбад оны киюдің орнына патшаны Визирге береді. Визир таққа отырғанда, оның бет-әлпеті ерііп, қайта қалпына келтірілген, сау беті көрінеді. Олардың іздеуі аяқталғаннан кейін, Синбад пен оның командасы Марабияға қайта оралады. Марджана оған неге өзі тәжді алмағанын сұрағанда, Синбад оның бостандығын патшалықтан артық көретінін түсіндіреді. Марджана оның әйелі болса, ал Харун оның экипажының жаңа мүшесі болса, олар күн батуға қарай жүзіп кетеді.

Өндіріс

Продюсер Чарльз Шнейер айтты, ол және Гаррихаузен тағы бір Синбад фильмін түсіруді шешкен, себебі олар "Араб түндеріне оралудың уақыты келді деп ойлады, өйткені оны ешкім де қолға алмады және біз оны елуінші жылдардың соңында сәтті түсірдік. Біз жаңа көрерменнің оған дайын екенін сезіндік. Осы материалды қарастырып жатқан басқа өндірушілер туралы бізге ештеңе белгілі болған жоқ, себебі олар оны экономикалық тұрғыдан тиімді етудің жолын білмеді". Гаррихаузен оннан астам эскиз жасады, Шнейердің сөзіне сүйенсек, олар "осы дәуірге тән, қызықты және тартымды болар еді". Содан кейін олар Брайан Клеменсті эскиздер негізінде сценарий жазуға шақырып алды. Гаррихаузен осы фильмде сценарий, монтаж және актерлерді іріктеу процесіне қатысқандығы үшін қосымша продюсер ретінде көрсетілді. Шнейердің айтуынша, Лоуды Columbia ұсынған: "Ол аса жаттығулы емес еді және Кервиндей қылышпен шеберлік таныта алмады. Шындығында, ол аяқтарын жинамайтын, бірақ өзінің барын салды. Ол Таяу Шығыс акцентімен сөйледі, ол да маған толыққанды ұнаған жоқ". Кэролайн Манроға басты әйел рөлі берілді. Шнейер былай деді: "Біз оның тартымдылығын көрсетуін қаладық, себебі сол кезде киноиндустрияда осылай болды. Бірақ біз G рейтингісі бар фильм түсіріп жатқандықтан, G рейтингісіне сай тартымдылықты таңдадық". Фильм 1972 жылдың маусым және тамыз айларында түсірілді. Алғашқы көмір/қарындаш суретінде бір көзді кентавр алып неандерталь сияқты жаратылыспен күресіп жатқан көрінісі бейнеленген, бірақ соңғы нұсқада ол грифке алмастырылды. Неандерталь туралы идея кейіннен "Синбад және жолбарыстың көзі" (1977) фильмінде пайда болды.

Бейімделулер

Marvel Comics екі санынан тұратын бейімдеуін Worlds Unknown #7–8 (маусым және тамыз 1974) нөмірінде жариялады. "Синбадтың алтын саяхаты: Жоғалғандар елі" деп аталған оның сценарийін Лен Вайн жазды, суреттерін Джордж Туска салса, Винс Коллетта бояды.

Сыни

"Синбадтың алтын сапары" сыншылар тарапынан жақсы бағаланды. Rotten Tomatoes сайты 16 сыншының пікіріне сүйене отырып, фильмге 75% рейтинг берді, ал орташа бағасы 5.6/10 құрады.

Кассалық касса

АҚШ және Канадада фильмнің кассалық табысы 11 миллион долларды құрады, оның ішінде 5 миллион доллары прокатқа берілгеннен түсті, жалпы кірісі 16 миллион долларға жетті, бұл 2016 жылғы шамамен 78 227 342 долларға тең. Фильмнің құны 982 351 долларды құрады, тіпті 1970-ші жылдардың басындағы фильм үшін де бұл аз сома еді. Шетелде фильмге 37 миллион билет КСРО-да және 527 437 билет Францияда сатылды, барлығы шетелде кем дегенде осы билеттер сатылды. Columbia компаниясы фильмнің табысынан пайда көре алмады, себебі олар 1974 жылғы фильмдерге қатысты барлық құқықтарын Bright Persky Associates компаниясына сатқан болатын.