Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Fokker F. V – 1920 жылдары Fokker компаниясы жасаған голланд авиалайнері. F. V-нің ең қызықты ерекшелігі – оның төменгі қанатын шешіп алу арқылы биплан немесе моноплан ретінде құрастырылу мүмкіндігі. Ол сәттілікке жете алмады және тек бір ғана данасы салынды.
The Fokker F. V was a Dutch airliner created by Fokker in the 1920s. The most interesting property of the F. V was that it could be configured either as a biplane or a monoplane, as the lower wing could be removed. It was not a success and only one was built.
Жобалау және әзірлеу
Антони Фоккердің осы ерекше ұшақты Рейнхольд Платц жобалаған алғашқы ой-пікірлері туралы сақталған жазбалар жоқ. Идея мынадай болды: екі қанатты конструкциясы үлкен қанат ауданының арқасында ауыр жүктерді көтере алады, ал бір қанатты нұсқасы аз қарсылық күшін тудырып, жылдам болады. Жоғарғы қанаты – бұрынғы Fokker ұшақтарындағы F. III және F. IV сияқты, іштен тіреуі бар, қалың қанатты конструкция болды, онда қанат ұштарынан сәл шығып тұратын рульдер орналасқан. Бірақ F. V-де ол фюзеляжға әр жағынан төрт тіреу арқылы жалғастырылған шамырақ қанаты ретінде орнатылды. Екі қанатты түрге айналдыру қарапайым болу үшін жоғарғы қанатқа N типті тіреулермен төменгі қанат жалғастырылды, тіреу сымдары қолданылмады. Фоккердің бұрынғы машиналарында матамен қапталған құбырлы болаттан жасалған фюзеляж болды, бірақ F. V-де мата қаттылықты арттыру үшін үш қабатты фанераның ішкі және сыртқы қабаттарымен ауыстырылды. Фюзеляж жазық және терең қабырғалы болды, бұл бағыттық тұрақтылыққа көмектесті, ал алғашқы нұсқасында тік қанат болмады, тек руль ғана болды. Кейін руль қайта жасалып, қанат қосылды. Қозғалтқышы – 268 кВт (360 а.к.) сумен салқындатылатын Rolls Royce Eagle қатарындағы қозғалтқыш. Ол, әдетте төрт қанатты винтті қозғалтқыш ретінде жұмыс істеді, бірақ ол бір білікке тік бұрышпен орнатылған екі екі қанатты винт арқылы жасалды. Қанаттардың санының артуы диаметрдің, сонымен қатар қанат ұшының жылдамдығы мен шудың үлкен екі қанатты винтке қарағанда азайғанын білдірді. Дизайн әуе кемелерінің қашықтығы мен ұшу уақытының ұзаратынын ескере отырып жасалған: оған екі басқару пульті, дәретхана, жуыну мүмкіндігі және кабинаны жылыту жүйесі қарастырылған. Соңғысы қозғалтқыштан шығатын түтін құбырларын ұшақтың қабырғалары бойындағы барлық терезелердің үстінен көлденең жүргізу арқылы қамтамасыз етілді, мұнда түтіннен жылыған ауа кабинаға ағып кіретін желдеткіштер арқылы берілді. Сегіз жолаушыға арналған орындықтар орнатылған. Алғашқы ұшу 1922 жылдың 7 желтоқсанында Схипхолдан жасалды. Бірден көзге түсетін ерекшелік – фюзеляждың фанералық панельдері ұшақты дірілдетіп, кабинаны өте шулы етті. Сынақтар кезінде F. V көбінесе екі қанатты ұшақ ретінде ұшқан. 1926 жылдың мамыр айында жалғыз F. V голландтық тізілімнен "Австрияға сатылды" деген жазбамен шығарылды.
There are no surviving records of the early thinking of Anthony Fokker that lead to this unusual aircraft, designed by Reinhold Platz. The idea was that the biplane configuration would be able to lift greater loads because of the greater wing area, whereas the monoplane version would suffer lower drag and be faster. The upper wing was a typical Fokker thick, internally braced design, with ailerons projecting beyond the wingtips, all in the style of the earlier F. III and F. IV aircraft. However, with the F. V it was mounted as a parasol wing, connected to the fuselage by four struts on each side. The biplane conversion was designed to be simple, with the lower wing connected to the upper by simple N type struts, uncomplicated by bracing wires. Fokker's earlier machines had fabric covered tube steel fuselages, but in the F. V the fabric was replaced by an inner and an outer layer of plywood (both triple ply) to increase stiffness. The fuselage was flat and deep sided, contributing to yaw stability and in its earliest form no vertical stabiliser was provided, only a rudder. Later the rudder was revised and a fin added. The engine was a 268 kW (360 hp) Rolls Royce Eagle water cooled in line. This drove what was effectively a four bladed propeller, though it was made by mounting two two bladed propellers at right angles one behind the other on the single drive shaft. The increased number of blades meant that the diameter, thus tip velocity and noise was less than with a larger two blade propeller. The design reflected the realisation that airliners were going to fly further and longer: it had dual controls, toilet and wash facilities and cabin heating. The later was provided by running the engine exhaust pipes horizontally along the aircraft sides above all the cabin windows, where vents allowed the warm air heated by the outside of the exhaust to flow inboard. Seating for eight passengers was provided. The first flight took place on 7 December 1922 from Schiphol. One characteristic emerged immediately: the plywood panelling of the fuselage made the aircraft vibrate and the cabin extremely noisy. During trials the F. V reportedly flew mostly as a biplane. The sole F. V left the Dutch aircraft register in May 1926, marked "Sold to Austria".